ANKARA – Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, “Daha büyük tehlike arz eden ve daha sık rastlanan benekli balon balığında destekleme fiyatı yüzde 100 artırılarak 12,5 TL’den 25 TL’ye, diğer balon balığı türlerinde de yüzde 400 artırılarak 2,5 TL’den 10 TL’ye çıkarıldı” dedi.

2020 yılında başlatılan ve 2021-2023 yılları arasında da devam eden balon balığı avcılığı desteklemesiyle ilk kez aynı anda hem sucul biyolojik çeşitliliğin korunması hem de balıkçıların desteklenmesi sağlanıyor.

Destekleme ile yabancı istilacı bir tür olan balon balığı üzerinde av baskısı oluşturulup stok katılım oranı azaltılarak su ürünleri kaynaklarının korunması, sürdürülebilir, rasyonel kullanımı ve balon balığının balıkçıların av araçlarına verdiği zararın azaltılması amaçlanıyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, iklim değişikliği ve küresel ısınmaya bağlı olarak Kızıldeniz’den gelerek Akdeniz’e yerleşen balon balıklarının, Ege ve Marmara’dan sonra yayılım alanlarını genişletip Karadeniz’e kadar ulaşmalarının öngörüldüğünü bildirerek, Bakanlığın balon balığı avcılığının teşviki için 2020 yılında bir pilot çalışma başlattığını hatırlattı.

Yumaklı, pilot çalışmanın başarılı olması, toplum ve balıkçılar nezdinde ilgi uyandırması ve desteklemenin devamı için duyulan gereklilik üzerine Cumhurbaşkanı Kararı ile 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan “Balon Balığı Avcılığının Desteklenme Kararının” yürürlüğe girdiğine dikkati çekti.

“Benekli balon balığında destekleme fiyatı yüzde 100 arttırıldı”

İstilacı olan bu balığın stok katılım oranını düşürmek ve üzerindeki av baskısının devam etmesi için 2024-2026 yıllarında da balon balığı avlayan balıkçılara, kuyruk adedi başına doğrudan desteklemede bulunacaklarını vurgulayan Bakan Yumaklı, “Daha büyük tehlike arz eden ve daha sık rastlanan benekli balon balığında destekleme fiyatı yüzde 100 artırılarak 12,5 TL’den 25 TL’ye, diğer balon balığı türlerinde de yüzde 400 artırılarak 2,5 TL’den 10 TL’ye çıkarıldı” diye konuştu.

Bakan Yumaklı, desteklemenin başladığı tarihten itibaren toplam 183 bin 974 adet balon balığının yakalandığını ifade ederek, avlanan balon balıkları sayesinde yaklaşık 14 milyon adet yeni balon balığının ekosisteme girişinin engellendiğinin altını çizdi.

Balon Balığı Avcılığının Desteklenme Tebliği ile ayrıca balon balıklarının ilaç, deri, tekstil gibi sanayi kollarında değerlendirilerek ekonomiye kazandırılması yönünde düzenlemeler yapıldığının altını çizen Yumaklı, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda, yakalanan balon balıklarının girişimcilere ücretsiz verilmesi sağlandı. Ayrıca, Ar-Ge çalışmaları için balon balığı derisinin çanta, ayakkabı ve cüzdan olarak işlenmesi talebi kabul edilerek yaklaşık 12 ton balık bu sektörde ekonomiye kazandırıldı. Toksin düzeylerinin belirlenmesi ve ilaç sanayiinde bilimsel çalışmalarda kullanılmak üzere de bir firmanın Türkiye’deki temsilcisi aracılığıyla toplam bin 600 kilogram balon balığı alımı gerçekleştirildi. Akdeniz Bölgesinde emsal teşkil eden desteklememize ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının ardından ivedilikle Tebliğini de yayımlayarak balon balığı alımlarına başlayacağız. Sucul biyoçeşitliliğimizin ve su ürünleri kaynaklarımızın korunması amacıyla istilacı türlere karşı mücadelemiz kararlılıkla devam edecek.”

2020 yılında başlatılan ve 2021-2023 yılları arasında da devam eden balon balığı avcılığı desteklemesiyle ilk kez aynı anda hem sucul biyolojik çeşitliliğin korunması hem de balıkçıların desteklenmesi sağlanıyor.

Destekleme ile yabancı istilacı bir tür olan balon balığı üzerinde av baskısı oluşturulup stok katılım oranı azaltılarak su ürünleri kaynaklarının korunması, sürdürülebilir, rasyonel kullanımı ve balon balığının balıkçıların av araçlarına verdiği zararın azaltılması amaçlanıyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, iklim değişikliği ve küresel ısınmaya bağlı olarak Kızıldeniz’den gelerek Akdeniz’e yerleşen balon balıklarının, Ege ve Marmara’dan sonra yayılım alanlarını genişletip Karadeniz’e kadar ulaşmalarının öngörüldüğünü bildirerek, Bakanlığın balon balığı avcılığının teşviki için 2020 yılında bir pilot çalışma başlattığını hatırlattı.

Yumaklı, pilot çalışmanın başarılı olması, toplum ve balıkçılar nezdinde ilgi uyandırması ve desteklemenin devamı için duyulan gereklilik üzerine Cumhurbaşkanı Kararı ile 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan “Balon Balığı Avcılığının Desteklenme Kararı”nın yürürlüğe girdiğine dikkati çekti.

“Benekli balon balığında destekleme fiyatı yüzde 100 arttırıldı”

İstilacı olan bu balığın stok katılım oranını düşürmek ve üzerindeki av baskısının devam etmesi için 2024-2026 yıllarında da balon balığı avlayan balıkçılara, kuyruk adedi başına doğrudan desteklemede bulunacaklarını vurgulayan Bakan Yumaklı, “Daha büyük tehlike arz eden ve daha sık rastlanan benekli balon balığında destekleme fiyatı yüzde 100 artırılarak 12,5 TL’den 25 TL’ye, diğer balon balığı türlerinde de yüzde 400 artırılarak 2,5 TL’den 10 TL’ye çıkarıldı” diye konuştu.

Bakan Yumaklı, desteklemenin başladığı tarihten itibaren toplam 183 bin 974 adet balon balığının yakalandığını ifade ederek, avlanan balon balıkları sayesinde yaklaşık 14 milyon adet yeni balon balığının ekosisteme girişinin engellendiğinin altını çizdi.

Balon Balığı Avcılığının Desteklenme Tebliği ile ayrıca balon balıklarının ilaç, deri, tekstil gibi sanayi kollarında değerlendirilerek ekonomiye kazandırılması yönünde düzenlemeler yapıldığının altını çizen Yumaklı, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda, yakalanan balon balıklarının girişimcilere ücretsiz verilmesi sağlandı. Ayrıca, Ar-Ge çalışmaları için balon balığı derisinin çanta, ayakkabı ve cüzdan olarak işlenmesi talebi kabul edilerek yaklaşık 12 ton balık bu sektörde ekonomiye kazandırıldı. Toksin düzeylerinin belirlenmesi ve ilaç sanayiinde bilimsel çalışmalarda kullanılmak üzere de bir firmanın Türkiye’deki temsilcisi aracılığıyla toplam bin 600 kilogram balon balığı alımı gerçekleştirildi. Akdeniz Bölgesinde emsal teşkil eden desteklememize ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının ardından ivedilikle Tebliğini de yayımlayarak balon balığı alımlarına başlayacağız. Sucul biyoçeşitliliğimizin ve su ürünleri kaynaklarımızın korunması amacıyla istilacı türlere karşı mücadelemiz kararlılıkla devam edecek.” – ANKARA

BANDIRMA Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, çok çeşitliliğe sahip olan balık türlerinden bazılarının bilinçsiz şekilde tüketildiğinde ölüme yol açabileceğini dikkat çekerek, “Aslan balığı, eğer yüzgeçleri kesilmeden yenilecek olursa kesinlikle ölüme yol açar. Balon balığı da kesinlikle tüketilmemelidir. Vatandaşlarımıza tavsiyem, bilmedikleri balığı kesinlikle yememelidirler” dedi.

Mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıkların, deniz suyunun da ısınmasına neden olmasıyla, Kızıldeniz’den gelerek Akdeniz’e yerleşen istilacı bir tür olan balon balığı, Ege Denizi’nden sonra rotasını Marmara Denizi’ne çevirince uzmanlardan da ardı ardına uyarılar geldi. Son 30 yılda denizlere giren 500’e yakın istilacı türden biri olan balon balığı, biyoçeşitliliği tehdit ediyor, tüketildiğinde ölüme götürebiliyor.

Son dönemde Türkiye’de görülen balık çeşitliliğinin arttığına dikkat çeken Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, bazı türler konusunda uyarılarda bulundu. Rotasını Marmara Denizi’ne çeviren balon balığının kısa süre sonra Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizi’nde görüleceğine dikkat çeken Prof. Dr. Sarı, denizlerdeki tek tehlikeli canlının ise balon balığı olmadığına vurgu yaparak şu uyarılarda bulundu:

“Balon balığı, aslan balığı ve uzun dikenli deniz kestanesi, Kızıldeniz’den Akdeniz’e geçen canlılardır. Şu anda İzmir Körfezi’nde, Karaburun Yarımadası’nda görülüyor. Ancak kuzeye doğru geleceklerini, Edremit Körfezi, Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizi’nde de görüleceklerini tahmin ediyorum. Kızıldeniz’in göçmen canlıları olarak bilinen bu türlerin, genellikle Hint Okyanusu ve Pasifik Okyanusu’nda yaşadıklarını biliyoruz. Balon balığı ve aslan balığı ile temastan özenle kaçınmak gerekiyor. Aslan balığı, eğer yüzgeçleri kesilmeden yenilecek olursa kesinlikle ölüme yol açar. Balon balığı da kesinlikle tüketilmemelidir. Vatandaşlarımıza tavsiyem, bilmedikleri balığı kesinlikle yememelidirler.”

‘DOĞAL DENİZ CANLI TÜRLERİ ARTIRILMALI’

Denizlerde 75’e yakın yeni ve farklı canlı türü görüldüğüne ve bu istilacı türlerle ekosistemin bozulduğuna dikkat çeken Sarı, “Bu yeni istilacı türler, denizlerimizde doğal canlı türlerinde baskı oluşturuyor. Denizlerimizde ekosistem bozuluyor. Denizlerimiz bir akvaryum, küvet değil ki onu boşaltıp, istediğimiz doğal türlerle dolduralım. Bunun için yapmamız gereken, denizlerimizdeki doğal canlı türlerinin popülasyonunu artırmamız, güçlendirmemizdir. Çünkü bu doğal türler, yeni istilacı türleri yok eder. Örneğin zehirli olan pusula deniz anaları, 2000’li yıllara kadar denizlerimizde görülmüyordu. Gemilerin sintine sularıyla gelen bu deniz anaları, Marmara Denizi’ne de girdi. Marmara Denizi kirli olunca da onlar için ideal bir yaşam ortamı oluşturdu. Geçtiğimiz günlerde daldığım Erdek Körfezi’nde, fazla derin olmayan bir ortamda 50’nin üzerinde pusula deniz anası saydım” diye konuştu.

‘ALGARNA AVCILIĞI MARMARA DENİZİ’NDE YASAKLANMALI’

Sadece istilacı türlerin değil, avcılık yöntemlerinin de deniz canlılarını tehdit ettiğini söyleyen Prof. Dr. Mustafa Sarı, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ile iç sular, Marmara Denizi ve boğazlarda trolün yasaklanmasına karşın, algarna avcılığının kanuna aykırı bir tebliğle serbest bırakıldığını belirtti. Genellikle Karadeniz’de deniz salyangozu avcılığı için kullanılan algarna yönteminin Marmara Denizi’nde de uygulanmaya devam ettiğine dikkat çeken Sarı, “Tebliğler, kanuna aykırı olamaz, olmamalıdır. Halen Marmara Denizi’nde 180 gemi, algarna çekiyor. Balıkların üreme alanları yok oluyor. Sürdürülebilir balıkçılık için algarna, kesinlikle Marmara Denizi’nde yasaklanmalıdır” dedi.

‘MİDYE ÇİFTLİKLERİNİN YERLERİ İYİ BELİRLENMELİ’

Marmara Denizi’ndeki midye çiftliklerini ise destekleyen Sarı, bu çiftliklerin yerlerinin ise iyi belirlenmesi gerektiğini belirterek, “Midye çiftliklerine dışarıdan bir yemlenme yapılmıyor. Midyeler, denizdeki planktonları süzerek besleniyorlar. Bundan dolayı da denize hiçbir zararları yok. Ancak midye çiftliği kurulurken dikkat edilmesi gereken 3 önemli nokta var. Midye çiftlikleri her yere değil, belli bölgelere kurulmalı. Balıkçıların avlandığı mera bölgelerine midye çiftliği yapılmamalı. Erdek gibi iç turizm merkezi olan yerlerde, turizm tesislerinin önüne midye çiftliği kurulmamalı” ifadelerini kullandı.

‘PİNALAR AKDENİZ’E DE UMUT OLACAK’

Akdeniz’in en büyük çift kabuklusu olup, 1 saatte 6 litre deniz suyunu süzdüğü için müsilajla mücadelede etkin rol oynayan pinaların sayılarının Erdek Körfezi’nde son dönemlerde artmasının ise memnuniyet verici olduğuna dikkat çeken Sarı, “Erdek Körfezi’nde yola ‘Marmara’nın umudu pina’ diye çıkmıştık. Şimdi bu pina yavruları, akıntılarla Akdeniz’e de gitmeye başladı. Yani pinalar artık Akdeniz’in de umudu oluyor. Bundan da ayrıca mutluluk duyuyoruz” dedi.

ÇUKUROVA Üniversitesi (ÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, Hatay’ın İskenderun ilçesinde balon balığı tüketimi sonucu hastanelik olan 7 kişilik ailenin, Akdeniz’in en zehirlisi olanı benekli balon balığını yediklerini söyledi.

İskenderun’da 2 Ocak günü amatör balıkçı motor tamircisi Müfit Arslan, tuttuğu balon balığını ailesiyle birlikte tüketince kendisiyle birlikte 7 kişi zehirlendi. Sağlık durumu ciddi olan Arslan’ın tedavisi sürerken aile fertleri taburcu edildi. Arslan ailesinin tükettiği balon balığını yemeden önce çektiği fotoğrafları inceleyen Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, yenen balığının tüm dünyada sakınılan Akdeniz’in en zehirli ‘benekli’ balon balığı olduğunu belirtti. Daha önce de Türkiye’de yaşanan balon balığı zehirlenmesi vakaların çoğunun amatör balıkçıların olta ile yakaladığı balıkları tüketmesi sonucu gerçekleştiğini söyleyen Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, bu kez yaşanan olayın Türkiye kıyılarındaki en zehirli iki balon balığı türünden birisi olan ve tüm dünyada sakınılan ‘benekli’ balon balığı kaynaklı olduğunu anlattı. Köşker, yaptıkları araştırmalara göre benekli balon balığının etinde, derisinde, karaciğerinde, bağırsaklarında yüksek miktarda dünyada bilinen en güçlü denizel kaynaklı zehirlerden birisi olan tetrodotoksin barındırdığını bildirdi.

‘JAPONLAR TÜKETİYOR, BİZ DE TÜKETEBİLİRİZ’ ALGISI HENÜZ KIRILAMADI’

Türkiye kıyılarında özellikle ‘benekli ve ‘cüce’ isimli türlerin yüksek miktarda zehir içermesinden dolayı halk sağlığı açısından önemli bir risk teşkil ettiğini vurgulayan Doç. Dr. Köşker, uyarılarda bulundu. Balon balıklarıyla ilgili toplumda ciddi bir bilgi kirliliği olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, ‘Japonlar tüketiyor, biz de tüketebiliriz’ algısının henüz tam olarak kırılamadığını söyledi. Japonların tükettiği balon balıklarının Türkiye denizlerinde yaşayan balon balıkları olmadığını belirten Doç. Dr. Köşker, “Bizim kıyılarımızda yaşayan zehirli balon balıklarının bazıları Japonya kıyılarında yaşamasına rağmen Japonlar bu balıkları tüketmiyor. Onlar zehirsiz ya da özel olarak işlenmiş balon balıklarını tüketmektedir. Bizim kıyılarımızdaki balon balıkları ölümcül düzeyde zehir içermektedir. Bu gerek Tarım Bakanlığı’nın gerek üniversitelerin yapmış olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur. Özellikle benekli balon balığı ölümcül zehrinden dolayı sadece bizim ülkemizde değil tüm dünyada tüketilmeyen ve dikkatle sakınılan bir türdür. Akdeniz’in yerli balık türlerimiz, balıkçılık ve en önemlisi insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle en tehlikeli, en zehirli balığıdır” diye konuştu.

AMATÖR AVCILIK TEBLİĞİNDE BALON BALIĞINA YASAK GETİRİLMELİ

Balon balıklarıyla ilgili zehirlenme vakalarının önüne geçilmesi için bilgi kirliliğini önleyecek farkındalık çalışmalarının yapılması gerektiğini söyleyen Köşker, şöyle devam etti:

“Özellikle sahil bölgelerinde yaşayan insanlarımızın bilinçlendirilmesi, Samandağ’dan Çanakkale’ye kadar sahil hattında halkımıza balon balıklarının tüketilmesinin ne denli tehlikeli olduğu anlatılmalıdır. Genelde yaşanan zehirlenme vakaları amatör balıkçıların olta ile yakaladığı balıkları tüketmesi sonucunda gerçekleşti. Vatandaşlarımız yakaladığı bu balıkları kesinlikle tekrar suya bırakmalıdır. Ayrıca amatör su ürünleri avcılığını düzenleyen tebliğlerde balon balıklarının yasaklanması kesinlikle önem arz etmektedir.”