Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, törende yaptığı konuşmada, İslam’ın inanç ile ahlakının hayata ve topluma açılan kapısının camiler olduğunu, buraların ilim merkezi konumunda bulunduğunu söyledi.

Balkanlar’daki camilerin asırlar boyunca, geçmişten bugüne bölgede yaşayan Müslümanlara kimlik, etkin bir şuur ve istikamet verdiğini dile getiren Erbaş, şöyle konuştu:

“Bosna Hersek’te yaşayan kardeşlerimizin, geçmişte inançları ve değerleri uğruna çok ağır bedeller ödediğini yakinen biliyoruz. O süreçte nice mabetlerin yerle bir edildiği görüntüler halen hafızalarımızdadır. Arnaudiye Camisi de bunlardan biridir. 7 Mayıs 1993’te temellerine kadar yıkılan bu camiyi, yıkıldığı günün yıl dönümünde, Bosna Hersek Camiler Günü’nde tekrar ayağa kaldırmak büyük bir hamd vesilesidir.”

Camiyle birlikte kardeşliğin, dostluğun, beraber yaşama kültürünün de inşa edilmesi gerektiğini belirten Erbaş, ibadethanenin, İslam’ın barış ve rahmet ilkelerinin, Müslümanların bütün insanlığı kuşatan güzel ahlakının en güzel temsilcisi olacağına inandığını ifade etti.

Balkanlar’a hizmet eden tüm ecdadın ruhlarına rahmet dileyen Erbaş, şunları kaydetti:

“Arnaudiye Camisi’nin yeniden hayat bulmasında katkıları olan Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığımıza, Vakıflar Genel Müdürlüğümüze, Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı kardeşim Husein Kavazovic’e ve riyaset yetkililerine teşekkür ediyorum. Ülkelerimiz ve kurumlarımız arasında geçmişten bugüne var olan dostane, samimi ve kardeşçe ilişkilerin bundan sonraki süreçte de artarak devam etmesini Allah’tan niyaz ediyorum.”

“Camiyi yeniden açarak, bu şehre yönelik adaletsizliğin en azından bir kısmını düzeltiyoruz”

Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı Husein Kavazovic ise Banja Luka’da hangi etnik gruptan ya da inanıştan olursa olsun insanların birbirlerini koruması, kendilerininki kadar başkalarının ibadet yerlerine de sahip çıkması gerektiğini dile getirdi.

Arnaudiye Camisi’nin yeniden inşa edilmesiyle Banja Luka’nın eski günlerine döneceğini ve iyi ilişkileri güçlendireceğini belirten Kavazovic, şöyle konuştu:

“Yüzyıllardır iyi insanlar için bir sığınak olan bu camiyi bugün yeniden açarak, bu şehre, tarihine ve sakinlerine yönelik adaletsizliğin en azından bir kısmını düzeltiyoruz. Türkiye Cumhuriyeti’ne teşekkür ediyorum, onların yardımları olmadan bu camiyi yeniden inşa edemezdik. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a özel selam gönderiyorum, Allah onu korusun. Aramızda olmayan ve camilerin yapımında öldürülenleri de rahmetle anıyorum.”

Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu ise savaş döneminde yıkılan camiyi tekrar ayağa kaldırmanın mutluluğunu yaşadıklarını söyledi.

Aksu, yıkılan caminin bulabildikleri taş ve malzemelerini, yeniden yapılan ibadethanede değerlendirdiklerini kaydetti.

Açılış töreninin ardından camide Kur’an-ı Kerim ve ezan okundu. Kavazovic, Bakan Ersoy ve Diyanet İşleri Başkanı Erbaş’a hediye takdim etti.

Arnaudiye Camisi

Bosna Hersek’in Banja Luka şehrindeki Arnaudiye Camisi, savaşta ortadan kaldırılan 16 camiden birisi. Arnaudiye Camisi, şehirdeki Ferhadiye Camisi ile 7 Mayıs 1993’te Sırplar tarafından dinamit yerleştirilerek yıkılmıştı.

Caminin yeniden inşası için 2017’de temel atma töreni yapıldı ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen rekonstrüksiyon çalışmaları tamamlandı.

Bosna Hersek İslam Birliği, Arnaudiye ve Ferhadiye camilerinin yıkıldığı 7 Mayıs’ı “Camiler Günü” ilan ederek, 1998 yılından bu yana ülkedeki tüm camilerde etkinlikler düzenliyor.???

Orban, Bosna Hersek ziyareti kapsamında, ülkedeki iki entiteden Sırp Cumhuriyeti’nin (RS) Başkanı Milorad Dodik ile Banjaluka’da görüştü.

Dodik, burada Orban’a “Sırp ve Macarların ilişkilerine sağladığı katkı” için “RS Nişanı” takdim etti.

İkili, daha sonra ortak basın toplantısı düzenledi.

Macaristan Başbakanı Orban, AB’de mevcut durumun “en iyisi” olmadığını ifade ederek, RS’nin Avrupa’nın bir parçası olduğunu söyledi.

Dodik ile görüşmesinde RS ile ülkesi arasındaki ekonomik ilişkilere değindiklerini belirten Orban, bu alandaki işbirliklerini artıracaklarını ifade etti.

“RS’ye yönelik adil olmayan bir politika olduğunu söyleyebilirim”

Orban, Avrupa’nın Sırplara ihtiyacı olduğunun altını çizerek, “Sırplar dahil olmadan sağlıklı AB ve istikrarlı Avrupa olamaz.” değerlendirmesinde bulundu.

AB’nin genişlemesi gerektiğini söyleyen Orban, “Macarlar ve Sırpların her zaman iyi ilişkilere sahip komşular olduklarını” belirtti.

Orban, “Sırplar ve Başkan Dodik doğru şeyler yapıyor. Bu siyasette, ne kadar büyük olduğunuz anlamına geliyor. Sizinle aynı fikirde olan ancak bunu açıkça söyleyemeyen çok insan var. Bunu kamuoyu önünde söyleyebilirim ki ülkemde istikrarlı bir hükümet var. RS’ye yönelik adil olmayan bir politika olduğunu söyleyebilirim. Hem RS’de hem de Sırbistan’da Sırp halkını anlayanları bir araya getirmeliyiz.” diye konuştu.

Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt’in geçen günlerde “seçim yasasında yaptığı teknik değişikliklere” de değinen Orban, bunun “kışkırtıcı karar” olduğunu dile getirdi.

RS Başkanı Dodik’ten “bağımsızlık” çıkışı

RS Başkanı Dodik, Macaristan ile mevcut ilişkilerden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, eğitim alanındaki işbirliklerini artıracaklarını söyledi.

Dodik, “RS ile Macaristan arasındaki işbirliği üçüncü bir tarafa karşı değil. Macarcanın öğrenimini kolaylaştırmayı amaçlıyoruz. Macaristan ve RS çok uzakta değil ve akışları ihtiyaç duyulan yere yönlendirmek hep birlikte bize düşüyor.” ifadelerini kullandı.

Macaristan’ın uluslararası düzeydeki çabalarını takdir ettiklerini kaydeden Dodik, “İstikrarsız dünya, lider arayışı içerisinde. AB’de liderlik açığı olduğunu görüyoruz.” dedi.

Dodik, Bosna Hersek Anayasası’nın kendilerine verdikleri dışında hiçbir şey talep etmediklerini savunarak, ülkede son yıllarda tartışmalara sebep olan RS’deki taşınmaz mülklerin, Bosna Hersek’e değil RS’ye ait olduğunu söyledi.

Bosnalı Sırp lider Dodik, taşınmaz mülklerin kendilerinden alınması yönünde bir karar verilmesi durumunda “RS’nin, bağımsızlık statüsü hakkında karar vereceğini” ileri sürdü.

Sırplar, Hırvatlar ve Boşnaklar arasında her anlaşma yapmak istediklerinde birilerinin buna engel olmak istediğini belirten Dodik, “ABD’nin Saraybosna Büyükelçiliği bunu (anlaşmayı) 24 saatte yok ediyor.” diye konuştu.

Bu arada Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Schmidt, seçim yasasında seçim sürecinin bütünlüğüyle ilgili teknik değişiklikler yapılması kararı aldığını ifade ederek, bu değişikliklerin, sandık kurullarının başkanlarını Bosna Hersek Merkezi Seçim Komisyonu’nun atamasını, dijital tarayıcıların devreye sokulmasını, seçmen kimlik tespitinin ve video gözetiminin yapılmasını kapsadığını belirtmişti.

Bosna Hersek’teki taşınmaz mülk sorunu

Taşınmaz mülklerin Bosna Hersek’te 1992-1995’te yaşanan savaşı sonlandıran Dayton Barış Antlaşması’na göre entitelere ait olduğunu savunan RS, söz konusu yasayla mülklerin idaresinin de kendilerinde bulunduğunu ileri sürüyor.

Taşınmaz mülk sorunu, Bosna Hersek’teki savaştan bu yana konuşulmaya devam eden bir konu olurken ülkedeki taşınmazların devlete mi yoksa bunları kullanan entitelere mi ait olduğu tartışılıyor.

Aralık 2022’de oylanan ve Anayasa’ya aykırı olan taşınmaz mülklere ilişkin yasanın 28 Şubat 2023’te yürürlüğe girmesi beklenirken Yüksek Temsilci Schmidt, tartışmalı yasayı askıya aldığını açıklamıştı.

Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi de 2 Mart 2023’te, RS’deki taşınmaz malların entite mülkiyetine alınmasını kapsayan tartışmalı yasayı yürürlükten kaldırmıştı.

Daha önce de Anayasa Mahkemesi, kamuya ait mülklerin işletme yetkisinin entiteye, mülkiyet hakkının ise Bosna Hersek devletine ait olduğuna hükmetmişti.???????

BRÜKSEL – Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin liderleri, Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlenen AB Liderler Zirvesi’nde Gazze, Ukrayna ve Bosna Hersek’in AB’ye üyelik sürecine ilişkin tarihi kararlar aldı. AB liderleri, Gazze’de yaşanan insani trajediye rağmen aylardır devam eden anlaşmazlıkların ardından bugün ilk defa “savaşa ateşkesle sonuçlanacak bir insani ara” çağrısı yaptı. Daha önce ” İsrail’in kendini savunma hakkı olduğu” gerekçesiyle ortak kararı veto eden Macaristan ve Çekya gibi ülkelerin de muhalefetlerini askıya almalarıyla birlikte ilk defa Gazze için nihai ateşkese yönelik bir çağrı yapıldı.

Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, zirvenin ilk gününün ardından gerçekleştirilen basın toplantısında Gazze’ye ilişkin kararı “güçlü ve birlik içerisinde yapılan bir çağrı” olarak nitelendirdi.

Gazze’de bir insani trajedi yaşandığını ve Gazze’ye insani yardım ulaşması için mümkün olan tüm çabaları destekleme konusunda kararlı olduklarını vurgulayan Michel, “Biz uluslararası hukuka, uluslararası insani hukuka inanıyoruz. Bu nedenle de (İsrail’i) ikna etmek için her şeyin yapılması gerektiğine inanıyoruz” diye konuştu.

Gazze’de durumun bölgesel düzeyde bir krize dönüşmesinden kaçınmak istediklerini de vurgulayan Michel, “İsrail hükümetine, Refah’ta bir insansız hava aracı operasyonu başlatmama çağrısı yapıyoruz zira böyle bir operasyonun sonuçlarının ne olacağını tahayyül edebiliyoruz” dedi.

Basın toplantısında konuşan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Gazze’nin bir kıtlık ve bir felaket durumuyla karşı karşıya olduğuna dikkat çekti. Von der Leyen, “Gazze’ye, tüm yollar kanalıyla tam, hızlı, güvenli ve engelsiz insani erişim şarttır. Günde 500 kamyon veya eşdeğeri insani yardım malzemesinin karayolu, havayolu ve deniz yoluyla Gazze’ye girmesi gerekiyor. Avrupa Konseyi, ilave yardımların teslim edilmesi için Kıbrıs’tan Gazze’ye bir deniz koridorunu özellikle onayladı. İsrail hükümetine Refah’ta bir kara operasyonu başlatmaması çağrısında bulunuyoruz. Son olarak, Avrupa Konseyi olarak, iki devletli çözüme dayanan kalıcı ve sürdürülebilir bir barışa sıkı sıkıya bağlı olduğumuzu yineledik” diye konuştu.

Dondurulan Rus varlıklarını Ukrayna’ya askeri destek için kullanma kararı

Avrupa Konseyi Başkanı Michel, dondurulan Rus varlıklarından elde edilen karların büyük bir kısmına el konulması ve bunların Ukrayna’ya verilmesi üzerinde prensipte anlaşma sağladıklarını duyurdu.

AB üyelerinin bugün alınan kararlarla AB içerisindeki birliği bir kez daha ortaya koyduklarını söyleyen Michel, “Hızlı hareket etme konusunda kararlıyız. Bu paraların bir kısmını askeri teçhizat dahil Ukrayna’yı desteklemek için kullanmak istiyoruz. Bu, masadaki 27 liderin durumun ciddiyetini anladığını ve Ukrayna’ya daha fazla destek sağlama hususundaki kararlılığımızı ortaya koyuyor” dedi.

Senelik yaklaşık 3 milyar Euro kaynak

Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen ise Ukrayna’nın savaş alanında Rusya’ya karşı verdiği mücadeleyi desteklemek zorunda oldukları konusunda hemfikir olduklarını söyledi. Bu çerçevede AB liderlerinin dondurulan Rus varlıklarından elde edilen gelirler ile Ukrayna’nın desteklenmesi yönündeki kararı desteklediklerini vurgulayan Von der Leyen, “Bu Ukrayna’ya askeri teçhizat için fon sağlayacak. Buradan 2024 yılı için yaklaşık 3 milyar Euro, önümüzdeki yıllarda da benzer meblağlarda kaynak gelmesini bekliyoruz” diye konuştu.

Bosna Hersek ile müzakerelere başlama kararı

Michel, Avrupa Konseyi’nin bugün ayrıca Bosna Hersek ile üyelik müzakerelerine başlama kararına da onay verdiğini duyurdu.

Gelişme nedeniyle Bosna Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı Borjana Kristo’yu tebrik eden Michel, ülkenin AB üyeliği yolunda atması gereken birçok adım olacağına dikkat çekti.

Haberi sosyal medya üzerinden de paylaşan Michel, “Avrupa Konseyi, Bosna Hersek ile katılım müzakerelerini başlatma kararı aldı. Tebrikler! Yeriniz, Avrupa ailesidir. Bugünkü karar, AB yolunda önemli bir ileri adım teşkil ediyor. Şimdi, Bosna Hersek halkının da istediği üzere istikrarlı bir şekilde ilerleme sağlanabilmesi için zorlu çalışmaların devam etmesi gerekiyor” diye yazdı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen de Bosna Hersek ile müzakerelere başlama kararını tarihi bir karar olarak nitelendirdi.

Bosna Hersek basını, Liderler Zirvesinde Bosna Hersek’in AB’ye üyelik müzakerelerine başlamasına en çok destek veren ülkelerin Avusturya, Hırvatistan, Çekya, Yunanistan, İtalya, Slovakya ve Slovenya olduğunu duyurdu.

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı ve Hırvat Üyesi Komsic, Konseyin Sırp Üyesi Zeljka Cvijanovic ve Boşnak Üyesi Denis Becirovic, Anadolu Ajansının (AA) “Global İletişim Ortağı” olduğu ve Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) kapsamındaki “ADFLeadersTalks” paneline konuşmacı olarak katıldı.

Komsic, bugün Bosna Hersek’in Bağımsızlık Günü olduğunu anımsatarak, “Bosna Hersek’in AB’ye katılım müzakerelerinin başlaması konusunda iyimserim. Bosna Hersek ile AB müzakerelerinin başlatılması kararının olumlu olmasını sağlayacak bir anlaşmaya varılacağını düşünüyorum.” dedi.

“Bosna Hersek kendi üzerine düşeni yapmış olsa da AB üye devletleri bu kararın önüne set çekebilir.” diye konuşan Komsic, bunun, Bosna Hersek açısından en kötü senaryo olabileceğini kaydetti.

“Biz Avrupa’ya aitiz, bu da AB ve NATO üyelikleri anlamına geliyor”

AB’nin kriterlerini yerine getirdiklerini düşündüğünü ifade eden Komsic, bu ay içerisinde müzakerelerin başlaması gerektiğini, bunun ülkesi için doğru bir an olduğu söyledi.???????

” Rusya’nın Balkanlar’ı istikrarsızlaştırabileceği ve bölgenin yeni bir kriz noktası haline geleceği yönündeki açıklamalardan endişe duyulmalı mı?” sorusuna Komsic, şöyle cevap verdi:

“Balkanlar’da ve Bosna Hersek’te her zaman endişelenmek için nedenleriniz vardır. Balkanlar Rusya’dan biraz daha uzakta ama modern dünyada fiziksel mesafenin hiçbir anlamı yok. Bu nedenle Bosna Hersek’in dünyanın her yerinde dostları olması gerektiğine yürekten inanıyorum. Yolumuz belli, bu da coğrafi konumumuz ve kültürel ortamımızdan kaynaklanıyor, biz Avrupa’ya aitiz, bu da AB ve NATO üyelikleri anlamına geliyor.”

“Kendimizi AB’nin bir parçası olarak kabul ediyoruz”

Cvijanovic de müzakerelerin başlatılması konusunda iyimser ancak temkinli olduğunu belirterek, “AB üyeliği değişmeyen bir hedeftir. Avrupa yoluna bağlı kaldığımız için mutluyum. Bosna Hersek’in perspektifi AB’dir ancak AB’nin bazı küresel olayların kurbanı olmayacağını umuyorum.” şeklinde konuştu.

Ülkesinin yerine getirmesi gereken koşullara değinen Cvijanovic, yerel makamların bu konuda verdiği katkıların yadsınamaz olduğunu dile getirdi.

Cvijanovic, AB üyeliği konusunda üzerinde çalışılması gereken bazı meseleler olduğunun altını çizerek, “Kendimizi AB’nin bir parçası olarak kabul ediyoruz.” ifadesini kullandı.

“AB’nin Bosna Hersek’e yaptığı yardım ve destek, tüm Avrupa kıtasının güvenlik ve istikrarına da yapılan bir yatırımdır”

Becirovic ise ülkesinin AB ve NATO geleceği olduğuna işaret ederek, AB ile müzakerelerin başlatılması konusunda olumlu bir karar beklediğini vurguladı.

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının 21. yüzyılın en büyük jeopolitik depremi olduğunu söyleyen Becirovic, “Bu büyük depremin yansımaları Batı Balkanlar’da, özellikle Bosna Hersek’te çok fazla hissedilmektedir. Dolayısıyla AB’nin Bosna Hersek’e yaptığı yardım ve destek, sadece ülkemize yönelik bir destek değil, aynı zamanda Güneydoğu Avrupa’nın ve tüm Avrupa kıtasının güvenlik ve istikrarına da yapılan bir yatırımdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Becirovic, NATO’nun ülkesinin stratejik hedefi olduğunu aktararak, NATO’nun Bosna Hersek ve vatandaşları için “güvenilir bir liman” anlamına geldiği ifade etti.

Bosna Hersek, 29 Şubat ve 1 Mart 1992’de yapılan referandumla Yugoslavya’dan ayrılarak kazandığı bağımsızlığının 32’nci yılını kutlarken, ülkenin ilk altın zambaklı bayrağı Bosna Hersek Tarih Müzesi’nde, 1992-1995’teki savaşta aldığı şarapnel izleriyle sergileniyor.

Tarihçi Enver İmamovic, Mayıs 1992’de Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Binası’na asılan ilk altın zambaklı bayrağı AA muhabirine anlattı.

İmamovic, bayrağı zor şartlar altında hazırladıklarını ifade ederek, “Bu kumaşı zor bulduk, ipektendi. Yıkılan ve yağmalanan Saraybosna’da bunu bulmak çok zordu. Zar zor beyaz bir kumaş bulduk.” dedi.

Saraybosna’daki Gorica semtinde bir baskı atölyesi bulduklarını belirten İmamovic, atölye sahibi Salem Malovic’in, bayrağı “elektriğin olmadığı zor savaş şartları altında” bastığını dile getirdi.

İmamovic, bayrağı hemen Devlet Başkanlığı Binası’na getirdiklerini anlatarak, şöyle devam etti:

“Orada eski Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Üyesi Ejub Ganic ve birçok kişinin olduğunu hatırlıyorum. Bayrağı getirdiğimizde ve açtığımızda herkes çok sevindi. Ganic bunu hemen Başkanlık binasının penceresinin altına yerleştirmemde bana yardımcı oldu. Böylesine zorluk dolu günlerde, yeni Bosna Hersek’in sembolü olan yeni bayrağı görmenin tüm bu zorlukları yaşayan Saraybosnalılar için ne anlama geldiğini bir düşünün.”

Ülkedeki savaşta Devlet Başkanlığı Binası’nda ancak 15 gün dalgalanan bayrağın, havan topu saldırılarında hasar gördüğünü belirten İmamovic, “Bayrağın bugün olduğu gibi tarihi bir değere sahip olacağını biliyordum. Onu sardım ve savaş sırasında evimde sakladım. Savaş sona erdiğinde onu Bosna Hersek Tarih Müzesi’ne teslim ettim ve adeta oradaki ilk eser oldu.” diye konuştu.

İmamovic, “Bayrak şimdi burada, karşımızda ve ona baktığımda içimdeki duygular uyanıyor, bunca yıl sonra ona yeniden dokunacağım. Orta Çağ’da hiçbir Avrupa ülkesinde zambak, Bosna’da olduğu kadar özel ve kamusal yaşamın her alanında, parada, mücevherlerde, kitaplarda, mezar taşlarında bu kadar kullanılmamıştı.” dedi.

Altın zambak sembolünün 1998’de kaldırıldığını dile getiren İmamovic, “Büyük bir hata yapıldı ama aynı zamanda, öncelikle Bosna ve Hersek’teki çok sayıda insana, aynı zamanda kendilerini Bosnalı ve Hersekli olarak gören herkese karşı da bir adaletsizlik yapıldı.” değerlendirmesinde bulundu.

İmamovic, altın zambaklı bayrağın, herhangi bir dini ya da etnik grubu değil tüm halkları temsil ettiğini belirterek, bayrağın kendini ülkeye, kültüre ve geçmişine ait gören insanların simgesi olduğunu söyledi.

Bayrağın bir gün Bosna Hersek’te yeniden dalgalandırılacağına inandığını kaydeden İmamovic, “Bu bayrak her zaman Bosna Hersek’i sevenlerin kalbinde olacak.” ifadesini kullandı.

Bağımsızlık referandumunda kullanılan oyların yüzde 99,44’ü “evet” oldu

Yugoslavya ülkesi Hırvatistan’ın 1991’de bağımsız olmasının ardından büyük oranda Sırpların kontrolünde bulunan Yugoslav Halk Ordusu (JNA) ile Hırvat güçleri arasında başlayan çatışmalar, komşu Bosna Hersek’e de sıçradı.

JNA, Bosna Hersek sınırları içinde kalan ancak nüfusunun çoğunluğunu Hırvatların oluşturduğu Ravno’ya saldırdı. Yugoslavya’nın bölünmesini kendi lehine kullanmak isteyen Bosnalı Hırvatlar ve Sırplar da ülke topraklarını aralarında pay etmek istedi.

Hırvatlar, 18 Kasım 1991’de Hersek Bosna Hırvat Cumhuriyeti’ni, Sırplar ise 9 Ocak 1992’de Sırp Cumhuriyeti’ni ilan etti. O yıllarda ülkenin büyük çoğunluğunu oluşturan Müslüman Boşnakların bağımsız bir Bosna Hersek’ten başka çıkış yolu bulunmazken, Slovenya ve Hırvatistan’ın Yugoslavya’dan ayrılmalarının akabinde Bosna Hersek’te de bağımsızlık referandumu kararı alındı.

Bosnalı Sırpların büyük oranda boykot ederek katılmadığı referandum, 29 Şubat ve 1 Mart 1992’de yapılırken, halkın yüzde 64,31’inin sandığa gittiği halk oylamasında kullanılan oyların yüzde 99,44’ü bağımsızlık için “evet” oldu.

“Bağımsız” olan Bosna Hersek, 22 Mayıs 1992’de Birleşmiş Milletler (BM) üyeliğine kabul edildi.

Saraybosna 44 ay kuşatma altında kaldı

Bağımsızlık referandumunun hemen ardından JNA’nın yanı sıra Bosna Hersek ve Sırbistan’dan paramiliter Sırp birlikleri, Müslüman Boşnaklara karşı etnik temizlik başlattı.

Dünyanın gözü önünde 3,5 yıl süren savaşta çok büyük sivil katliamlar, işkenceler, etnik temizlikler, sürgünler ve soykırım gerçekleşirken, başkent Saraybosna, tam 44 ay Sırpların kuşatması altında kaldı.

Yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği, milyonlarcasının evlerini terk etmek zorunda kaldığı, kadınların tecavüze uğradığı, sivillerin toplama kamplarında işkence gördüğü kanlı savaş, ABD’de günler süren müzakerelerin ardından 21 Kasım 1995’te paraf edilen ve 14 Aralık 1995’te Fransa’da dönemin Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Aliya İzetbegoviç, Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic ve Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tudjman’ın imzaladığı Dayton Barış Antlaşması ile sona erdi.

Altın zambaklı Bosna Hersek bayrağı

Üzerinde altın renginde 6 zambağın bulunduğu eski Bosna Hersek bayrağı, savaşın sona ermesinin ardından ülkedeki diğer etnik gruplar tarafından kabul edilmedi.

Bunun üzerine bayrak sorunu, dönemin Avrupa Birliği (AB) Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Carlos Westendorp’un çabalarıyla, parlamentoda karşı çıkılmasına rağmen, 3 Şubat 1998’de çıkarılan yasayla çözüldü.

Bosna Hersek’i o tarihten itibaren mavi zemin üzerinde sarı bir üçgenin ve beyaz yıldızların bulunduğu bayrak temsil ediyor.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Bosna Hersek programı çerçevesinde Türk Temsil Heyet Başkanlığını ziyaret etti. Askeri törenle karşılanan Bakan Yaşar Güler, inceleme ve denetlemelerde bulunarak bölgede görev yapan Mehmetçiğe hitap etti. Güler, “Dost ve kardeş ülke Bosna Hersek’i ziyaret etmekten ve bu vesileyle sizlerle bir arada bulunmaktan büyük bir memnuniyet duyuyorum. Sizlerin de yakından takip ettiği üzere gerginliklerin çatışmalara, hatta savaşlara dönüştüğü, uluslararası sınamaların üst seviyeye ulaştığı, bu bağlamda politik dengelerin de yeniden inşa edildiği bir süreci yaşıyoruz. Bu hassas dönemde ülkemiz, bulunduğu jeopolitik konumu itibarıyla bölgesel ve küresel gelişmelerin merkezinde yer almaktadır. Sayın Cumhurbaşkanımızın stratejik öngörüsü ile son yıllarda askeri ve diplomatik alanda önemli hamleler yapan ülkemiz, bölgesinde ve dünyada oyun kurucu bir rol üstlenmeye başlamış, uluslararası konumunu daha da güçlendirmiştir” ifadelerini kullandı.

“Balkanlarda da barış, güvenlik ve istikrarın korunmasına büyük önem veriyoruz”

Güler, “Türkiye Cumhuriyeti artık bölgesinde huzur, güven ve istikrarın merkezi olarak gıpta ile takip edilmekte, kritik bölge ve coğrafyalarda getirdiği çözüm önerileri, barış ve istikrara sağladığı katkılar ile müzakere masalarının ve güvenlik mimarisinin vazgeçilmezi olmaktadır. Bu kapsamda Balkanlarda da barış, güvenlik ve istikrarın korunmasına büyük önem veriyoruz ve biz çok iyi biliyoruz ki Balkanlarda istikrar olmaz ise ne doğusunda ne de batısında istikrar olamaz ve süratle bozulur. Köklü dostluk ve kardeşlik bağlarımız bulunan ve Balkanlardaki önemli ortaklarımızdan biri olan Bosna Hersek ile de yakın iş birliği içerisindeyiz. Bu bağlarımızın bir tezahürü olarak Bosna Hersek ile ilişkilerimiz, başta savunma ve güvenlik olmak üzere her alanda güçlenerek devam ediyor” şeklinde konuştu.

“EUFOR Althea Gücü misyonuna, en çok katkı sağlayan ülkelerden biriyiz”

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 1994 yılından itibaren çeşitli misyonlara katkı sunduğu Bosna Hersek’teki varlığını bugün, Avrupa Birliği Barış Gücü (EUFOR) misyonunun barışı destekleme ve koruma görevi kapsamında başarıyla sürdürdüğünü vurgulayan Güler, “Nitekim EUFOR Althea Gücü misyonuna, başlangıcından itibaren en çok katkı sağlayan ülkelerden biriyiz. Saraybosna’daki Çok Uluslu Tabura tahsisli birliğimizin yanı sıra farklı şehirlerdeki irtibat ve izleme timlerimiz ile bölgenin güvenlik ve huzurunun sürdürülmesine de önemli katkılar sunuyoruz. Aynı zamanda Bosna Hersek Silahlı Kuvvetleri’ne muhtelif alanlarda destek sağlarken, Bosna Hersekli askeri personele de Türkiye’de çeşitli eğitimler veriyoruz. Ayrıca, burada faaliyet gösteren diğer kamu kurum ve kuruluşlarımızla iş birliği içerisinde hayata geçirdiğimiz kültür, eğitim, sağlık ve sosyal projelerle, kardeş Bosna Hersek halkının yanında oluyoruz” dedi.

Güler konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

“Türk Silahlı Kuvvetlerimizin, asırlardır ortak değerlerimizin bulunduğu bu coğrafyadaki varlığı, Bosna Hersek halkına da güven vermektedir. Siz kahraman silah ve mesai arkadaşlarım da Türk askerine duyulan bu sevgi ve güvene layık olmak için ay yıldızlı bayrağımızı gururla dalgalandırıyor, ülkemizi en güzel şekilde temsil ediyorsunuz. 1994-1995 yılları arasında, Komutan Yardımcılığını yapmaktan büyük bir gurur ve onur duyduğum Bosna Hersek’teki unsurlarımızın bu özverili ve başarılı faaliyetlerini büyük bir memnuniyetle takip ediyorum. Vazifenizde başarı sağlamanız, yüksek disiplin ve iş birliğini gerekli kılmaktadır. Şunu unutmayın ki Türk askerinin sahip olduğu üstün nitelik ve kabiliyetler, burada iş birliği yaptığınız diğer ülkelerin personelleri tarafından da yakından takip edilmektedir. Dolayısıyla ülkemizin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin uluslararası arenada saygınlığını ve itibarını temsil etme görevi, Bosna-Hersek özelinde sizlere de emanet edilmiştir. Bunun bilinci ve sorumluluğu ile çalışmalarınızı sürdürmenizi bekliyoruz. Sahip olduğunuz değerler ile aldığınız eğitim ve kurslar, sizlere tevdi edilen vazifenin altından rahatlıkla kalkmanıza imkan verecektir. Bu vesileyle bugüne kadar gösterdiğiniz yoğun gayret ve özveri için hepinize teşekkür ediyorum. Bundan sonra da görev ve sorumluluklarınızı aynı şevk ve heyecanla ve layıkıyla yerine getireceğinize yürekten inanıyor, hepinize üstün başarılar diliyorum.” – SARAYBOSNA

Güler, Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’da bulunan Avrupa Birliği Barış Gücü Misyonu (EUFOR) Türk Temsil Heyeti Başkanlığını ziyaret etti.

Başkentteki Butmir Kışlası’na gelen Güler’i, Türk Temsil Heyeti Başkanı Albay Oğuzhan Pehlivan karşıladı.

Burada görev yapan Türk askerlerine hitap eden Bakan Güler, gerginliklerin çatışmalara, savaşlara dönüştüğü, uluslararası sınamaların üst seviyeye ulaştığı, bu bağlamda politik dengelerin de yeniden inşa edildiği bir süreci yaşadıklarını söyledi.

Hassas bir dönemden geçildiğini dile getiren Güler, şöyle konuştu:

“Ülkemiz, bulunduğu jeopolitik konumu itibarıyla bölgesel ve küresel gelişmelerin merkezinde yer almaktadır. Cumhurbaşkanı’mızın stratejik öngörüsü ile son yıllarda askeri ve diplomatik alanda önemli atılımlar yapan ülkemiz, bölgesinde ve dünyada oyun kurucu bir rol üstlenmeye başlamış, uluslararası konumunu daha da güçlendirmiştir. Türkiye Cumhuriyeti artık bölgesinde huzur, güven ve istikrarın merkezi olarak gıpta ile takip edilmekte, kritik bölge ve coğrafyalarda getirdiği çözüm önerileri, barış ve istikrara sağladığı katkılar ile müzakere masalarının ve güvenlik mimarisinin vazgeçilmezi olmaktadır.”

Balkanlar’da barış, güvenlik ve istikrarın korunmasına büyük önem verdiklerini aktaran Bakan Güler, “Köklü dostluk ve kardeşlik bağlarımız bulunan ve Balkanlar’daki önemli ortaklarımızdan biri olan Bosna Hersek ile de yakın işbirliği içerisindeyiz, bu bağlarımızın bir tezahürü olarak Bosna Hersek ile ilişkilerimize, başta savunma ve güvenlik olmak üzere her alanda güçlendirerek devam ediyoruz.” ifadesini kullandı.

“Kültür, eğitim, sağlık ve sosyal projeleriyle, kardeş Bosna Hersek halkının yanında oluyoruz”

Milli Savunma Bakanı Güler, Türk Silahlı Kuvvetlerinin 1994 yılından itibaren Bosna Hersek’te çeşitli misyonlara katkı sunduğunu, EUFOR kapsamında barışı destekleme ve koruma görevini başarıyla sürdürdüğünü kaydetti.

Türkiye’nin, EUFOR Althea Gücü Misyonuna başlangıcından itibaren en çok katkı sağlayan ülkelerden biri olduğunu vurgulayan Güler, “Saraybosna’daki çok uluslu tabura tahsisli birliğimizin yanı sıra farklı şehirlerdeki irtibat ve izleme timlerimiz ile bölgenin güvenlik ve huzurunun sürdürülmesine de önemli katkılar sunuyoruz. Aynı zamanda, Bosna Hersek Silahlı Kuvvetlerine muhtelif alanlarda destek sağlarken Bosna Hersekli askeri personele de Türkiye’de çeşitli eğitimler veriyoruz. Ayrıca, burada faaliyet gösteren diğer kamu kurum ve kuruluşlarımızla işbirliği içerisinde hayata geçirdiğimiz kültür, eğitim, sağlık ve sosyal projeleriyle kardeş Bosna Hersek halkının yanında oluyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Güler, Türk Silahlı Kuvvetlerinin asırlardır ortak değerlerinin bulunduğu Bosna Hersek’teki varlığının ülke halkına da güven verdiğini, görev yapan Türk askerinin kendilerine duyulan sevgi ve güvene layık olmak için ay yıldızlı bayrağı gururla dalgalandırdığını, Türkiye’yi en güzel şekilde temsil ettiğini söyledi.

Güler, kendisinin de 1994-1995 yıllarında komutan yardımcılığını yapmaktan büyük bir gurur ve onur duyduğu Bosna Hersek’teki unsurlarının, özverili ve başarılı faaliyetlerini büyük bir memnuniyetle takip ettiğini aktardı.

Türk askerinin sahip olduğu üstün nitelik ve kabiliyetlerin, aynı yerde işbirliği yaptıkları diğer ülkelerin personelleri tarafından da yakından takip edildiğini belirten Güler, “Ülkemizin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin, uluslararası arenada saygınlığını ve itibarını temsil etme görevi, Bosna Hersek özelinde sizlere de emanet edilmiştir. Sahip olduğunuz değerler ile aldığınız eğitim ve kurslar, sizlere tevdi edilen vazifenin altından rahatlıkla kalkmanıza imkan verecektir. Bu vesileyle bugüne kadar gösterdiğiniz yoğun gayret ve özveri için hepinize teşekkür ediyorum.”

Güler, ziyaret kapsamında EUFOR Komutanı Tümgeneral Laszlo Sticz ve NATO Saraybosna Komutanı Tuğgeneral Pamela Mcgaha ile de görüştü.

Ziyaretlerde Bakan Güler’e, Türkiye’nin Saraybosna Büyükelçisi Sadık Babür Girgin de eşlik etti.

Savaşta ülkenin çeşitli şehirlerinde kurulan toplama kamplarında türlü işkencelere ve soykırıma maruz kalmış sivillere ait kişisel eşyanın yanı sıra işlenen suçları anlatan görselleri de barındıran müze, acı hatıraları bugüne taşıyor.

Saraybosna’ya gelen turistlerin ilgi gösterdiği, 2016’da açılan müze, sadece Srebrenitsa’daki soykırımı değil ülkenin diğer şehirlerindeki büyük katliamları ve savaş suçlarını da ziyaretçilerine aktarıyor.

Ülkede 1992-1995’te yaşananlara ışık tutan müzede ziyaretçilere Gazze halkına destek mesajları yazma fırsatı veren “mesaj odası” da bulunuyor.

Bu odada “Özgür Filistin”, “Soykırımı sonlandırın” ve “Şimdi ateşkes” yazılı mesajlar yer alıyor.

“Geçmişimizden ders alarak daha iyi bir gelecek inşa edebiliriz”

“Hakikati yaşatmayı” amaçlayan müzenin küratörü Belma Zulic, 30 yılı aşkın süre önce Bosna Hersek’teki savaşta yaşananlarla bugün Gazze’dekiler arasındaki benzerlikleri ve “mesaj odasının” önemini AA muhabirine anlattı.

Zulic, müzenin kurulması fikrinin arkasında Bosna Hersek’teki savaşta öldürülen kişilerin sayısının sadece istatistiklerde kalmasını istemeyen ve yaşananların unutulmamasını amaçlayan bir grup insanın olduğunu söyledi.

Müzenin misyonunun, savaş ve soykırım mağdurlarının hikayelerinin unutulmasını önlemek olduğuna işaret eden Zulic, “Müzemizde özellikle vurgulanan şey, mağdurların kişisel hikayeleridir. Barış için de mücadele ediyoruz çünkü geçmişimizden ders alarak daha iyi bir gelecek inşa edebiliriz.” ifadelerini kullandı.

Zulic, müzede ziyaretçilere sunulan savaş mağdurlarına ait kişisel eşyayı tüm ülkeyi gezerek bulduklarını belirterek, özel bir bölümün Srebrenitsa soykırımı kurbanlarına ayrıldığını dile getirdi.

Küratör Zulic, “Müzemizin içeriğindeki yaklaşık 30 yıl önce Bosna Hersek’te yaşanan soykırım ve saldırılarla ilgili tarihi gerçeklerde Gazze’de bugün yaşananlarla Bosna Hersek’te yaşananlar arasındaki ciddi benzerlikleri görebiliyoruz ve maalesef insanlığın geçmişten çok az ders aldığını görüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında çok sayıda çocuk ve kadının hayatını kaybettiğine, su ve yemek sıkıntısının yaşandığına ve insan haklarının ihlal edildiğine dikkati çeken Zulkic, bu durumun ülkesindeki savaşta da yaşandığını vurguladı.

Zulic, “Bosna Hersekliler de yiyecek sıkıntısı, insani yardım ve destek almanın imkansızlaştırılması gibi sıkıntılar yaşadı. Bu durumun da benzer olduğunu görüyoruz.” dedi.

“Gazze’de yaşanan soykırımı önlemek için hala çok az şey yapılıyor”

Gazze halkının, Bosna Hersekliler gibi becerikli olduğunu vurgulayan Zulic, müzede sergilenen, ülkedeki savaş döneminde elektrik üretmek için bisiklet tekerleğinden elle yapılan teçhizatın ve insani yardım çuvallarından imal edilen ürünlerin benzerlerinin bugün Gazze’de de yapıldığını anlattı.

Zulic, şunları kaydetti:

“Müzemizde ziyaretçilerimizin mesaj bırakabilecekleri bir oda da bulunmaktadır. Müzemizin insanlara soykırıma son verilmesi, barış çağrısında bulunulması ve barışın gerekliliğini anlama konusunda ilham vermesi bizi gerçekten gururlandırıyor. Dünya, sivillerin ve mağdurların korunmasına yönelik gerçek ihtiyacın farkına varmalı. O odada Gazze’ye adanmış birçok mesajı ve ziyaretçilerimizin Bosna Hersek ile Filistin arasındaki benzerlikleri fark ettiğini görebilirsiniz.”

İnsanlığın Gazze’de yaşananları ekranlardan ve telefonlardan görebildiğinin altını çizen Zulic, “Gazze’de yaşanan soykırımı, etnik temizliği ve insan hakları ihlallerini önlemek için hala çok az şey yapılıyor. Müzemizin çalışmalarıyla aslında göstermeye çalıştığı şey, çok geç olmadan harekete geçmemiz, barışı sağlamamız, başta kadın ve çocuklar olmaz üzere tüm sivilleri korumamız gerektiğidir.” diye konuştu.