Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, törende yaptığı konuşmada, İslam’ın inanç ile ahlakının hayata ve topluma açılan kapısının camiler olduğunu, buraların ilim merkezi konumunda bulunduğunu söyledi.

Balkanlar’daki camilerin asırlar boyunca, geçmişten bugüne bölgede yaşayan Müslümanlara kimlik, etkin bir şuur ve istikamet verdiğini dile getiren Erbaş, şöyle konuştu:

“Bosna Hersek’te yaşayan kardeşlerimizin, geçmişte inançları ve değerleri uğruna çok ağır bedeller ödediğini yakinen biliyoruz. O süreçte nice mabetlerin yerle bir edildiği görüntüler halen hafızalarımızdadır. Arnaudiye Camisi de bunlardan biridir. 7 Mayıs 1993’te temellerine kadar yıkılan bu camiyi, yıkıldığı günün yıl dönümünde, Bosna Hersek Camiler Günü’nde tekrar ayağa kaldırmak büyük bir hamd vesilesidir.”

Camiyle birlikte kardeşliğin, dostluğun, beraber yaşama kültürünün de inşa edilmesi gerektiğini belirten Erbaş, ibadethanenin, İslam’ın barış ve rahmet ilkelerinin, Müslümanların bütün insanlığı kuşatan güzel ahlakının en güzel temsilcisi olacağına inandığını ifade etti.

Balkanlar’a hizmet eden tüm ecdadın ruhlarına rahmet dileyen Erbaş, şunları kaydetti:

“Arnaudiye Camisi’nin yeniden hayat bulmasında katkıları olan Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığımıza, Vakıflar Genel Müdürlüğümüze, Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı kardeşim Husein Kavazovic’e ve riyaset yetkililerine teşekkür ediyorum. Ülkelerimiz ve kurumlarımız arasında geçmişten bugüne var olan dostane, samimi ve kardeşçe ilişkilerin bundan sonraki süreçte de artarak devam etmesini Allah’tan niyaz ediyorum.”

“Camiyi yeniden açarak, bu şehre yönelik adaletsizliğin en azından bir kısmını düzeltiyoruz”

Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı Husein Kavazovic ise Banja Luka’da hangi etnik gruptan ya da inanıştan olursa olsun insanların birbirlerini koruması, kendilerininki kadar başkalarının ibadet yerlerine de sahip çıkması gerektiğini dile getirdi.

Arnaudiye Camisi’nin yeniden inşa edilmesiyle Banja Luka’nın eski günlerine döneceğini ve iyi ilişkileri güçlendireceğini belirten Kavazovic, şöyle konuştu:

“Yüzyıllardır iyi insanlar için bir sığınak olan bu camiyi bugün yeniden açarak, bu şehre, tarihine ve sakinlerine yönelik adaletsizliğin en azından bir kısmını düzeltiyoruz. Türkiye Cumhuriyeti’ne teşekkür ediyorum, onların yardımları olmadan bu camiyi yeniden inşa edemezdik. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a özel selam gönderiyorum, Allah onu korusun. Aramızda olmayan ve camilerin yapımında öldürülenleri de rahmetle anıyorum.”

Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu ise savaş döneminde yıkılan camiyi tekrar ayağa kaldırmanın mutluluğunu yaşadıklarını söyledi.

Aksu, yıkılan caminin bulabildikleri taş ve malzemelerini, yeniden yapılan ibadethanede değerlendirdiklerini kaydetti.

Açılış töreninin ardından camide Kur’an-ı Kerim ve ezan okundu. Kavazovic, Bakan Ersoy ve Diyanet İşleri Başkanı Erbaş’a hediye takdim etti.

Arnaudiye Camisi

Bosna Hersek’in Banja Luka şehrindeki Arnaudiye Camisi, savaşta ortadan kaldırılan 16 camiden birisi. Arnaudiye Camisi, şehirdeki Ferhadiye Camisi ile 7 Mayıs 1993’te Sırplar tarafından dinamit yerleştirilerek yıkılmıştı.

Caminin yeniden inşası için 2017’de temel atma töreni yapıldı ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen rekonstrüksiyon çalışmaları tamamlandı.

Bosna Hersek İslam Birliği, Arnaudiye ve Ferhadiye camilerinin yıkıldığı 7 Mayıs’ı “Camiler Günü” ilan ederek, 1998 yılından bu yana ülkedeki tüm camilerde etkinlikler düzenliyor.???

Üniversite ve Müftülük işbirliğinde yürütülen proje kapsamında Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü öğrencileri, NKÜ Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı Öğretim Görevlisi Dr. Ahmet Bal rehberliğinde çalışma yürütüyor.

Öğrenciler gruplar halinde Süleymanpaşa ilçesinde 10 camide teknik çizim yaparak, camilerin taşıyıcı sistemlerinin durumu inceliyor.

Çalışma sonrası olası depremlere karşı direnci yetersiz bulunan camiler için rapor hazırlanacak ve ilgili kurumlara gönderilecek. Bu camiler için güçlendirme çalışması yapılması sağlanacak. Proje ağustos ayında tamamlanacak.

“Bu çalışmayı çok önemsiyoruz”

NKÜ Rektörü Prof. Dr. Mümin Şahin, AA muhabirine depremin Türkiye’nin acı bir gerçeği olduğunu söyledi.

Tekirdağ’ın deprem bölgesinde olduğunu hatırlatan Şahin, “İbadethanelerimizin de depreme dirençli olabilirliğinin ölçülebilmesi önem arz ediyor. Öğrenciler çalışmalarında, camilerin zemin etütleri ve daha sonra da statik açılarıyla alakalı çalışmalar yapacak. Bu bağlamda depreme hazır olabilmemiz açısından bu çalışmayı çok önemsiyoruz.” diye konuştu.

İl Müftüsü Mustafa Soykök de camilerin şehrin kalbi olduğunu ifade etti.

Camilerin afet anlarında da sığınılacak alanlar olması gerektiğini vurgulayan Soykök, “Camiler toplumumuzun, milletimizin sosyalleşme mekanlarıdır. Depreme dayanıklı olmaları noktasında biz ciddi anlamda bir gayret ve çaba içerisindeyiz. Üniversitemiz bu konuda çok ciddi bir destek veriyor. Kendilerine çok teşekkür ediyoruz. En son deprem felaketi sonrasında depreme dayanıklı camilerimizde vatandaşlarımızın çok güvenli bir şekilde ikamet ettiklerine şahit olduk. Elbette depremde yıkılan camilerimiz de vardı.” dedi.

“Camileri güvenli hale getirmek için çabalayacağız”

Soykök, deprem konusunda toplumda herkese sorumluluk düştüğünü ifade etti.

Projede emeği geçenlere teşekkür eden Soykök, “Hep birlikte camilerimizi, ibadethanelerimizi, şehrin kalbi, toplumun nefes aldığı, huzur bulduğu bu mekanları daha güvenli hale getirmek için gayret göstereceğiz. Bu projede, bu önemli hizmette katkısı olan herkese, kıymetli akademisyen hocalarımıza ve kıymetli öğrencilerimize çok çok teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

“Camiler dirençli mi değil mi tespitini yapacağız”

Dr. Ahmet Bal ise kentlerdeki yapıların depreme karşı dayanıklı hale getirilmesi gerektiğinin çok önemli olduğunu belirtti.

Tarihi yapıların toplumun kültürel mirası olduğunu ve sahip çıkılması gerektiğini ifade eden Bal, “Hem tarihi camilerimizi hem de taşıyıcı sistem açısından yeni olan camilerimizi analiz ediyoruz. Arkasından da bunlar depreme dirençli mi değil mi bunu tespit etmeye çalışıyoruz.” diye konuştu.

“Deprem modellemeleri ile çalışılacak”

Bal, çalışmanın 6 ay süreceğini dile getirdi.

Camilerin rölöve (bir yapının mevcut durumunun çeşitli yöntemlerle belirlenmesi, tüm boyutlarının ölçülerek teknik resim kurallarına uygun olarak plan, kesit ve görünüşlerin çıkarılması) çalışmalarının tamamlandığını belirten Bal, “Bundan sonraki aşamada bilgisayar ortamında analitik modeller yapılacak ve bu modeller üzerinde de değişik deprem senaryoları çalışılacak. Aynı şekilde zeminin, yapının ve taşıyıcıların durumu tespit edilecek ve neticede yapılarımızın deprem güvenlik seviyesi tespit edilecek.” dedi.

Öğrencilerden Pınar Ateş de anlamlı projede yer aldığı için mutlu olduğunu söyledi.

Proje hakkında bilgi veren Ateş, “İlk olarak yapının deprem anında nasıl tepki vereceğini öğrenmek için çeşitli tarama yöntemleri kullanacağız. Ondan sonra depremde yapıyı nasıl bir yük beklediği, yapının zeminin depreme uygun olup olmadığı, değilse nasıl bir yapı olması gerektiğini ortaya koyacağız.” dedi.

Öğrenciler, daha önce de pilot bölge seçilen Çorlu ilçesinde riskli yapılarla ilgili çalışma yürütmüştü.

Ümraniye Tepeüstü Hüdayi Camii ve 4-6 yaş Kur’an Kursu düzenlenen törenin ardından dualarla açıldı.

Ayasofya-i Kebir Camii imam hatibi Bünyamin Topçuoğlu’nun Kuran-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda konuşan Erbaş, hayır sahiplerine ve belediyeye teşekkür ederek, vatandaşlardan her daim camiye gelmelerini istedi.

Bir şehri şehir yapanın camiler olduğunu ifade eden Erbaş, “Bizim ilk örneğimiz de Yesrib’i Medine yapan, Mescid-i Nebevi’yi oraya da suffeyi inşa eden Peygamber Efendimizdir. Peygamberimiz Mekke-i Mükerreme’den Medine’ye değil Yesrib’e hicret etti. Yesrib’i şehir haline yani Medine’ye Peygamber Efendimiz getirdi. Burada Hüdayi Camii, Mescid-i Nebevi’nin Ümraniye’deki bir şubesidir. 4-6 yaş Kur’an Kursu da suffenin bir şubesi.” ifadelerini kullandı.

Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’in (SAV) bir hadisini aktaran Erbaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Peygamber Efendimiz, ‘Kıyamet günü hiçbir gölgenin bulunmadığı bir anda Allah’ın arşının gölgesi altında gölgelenecek yedi sınıf insan vardır. Bunlardan birisi de kalbi camilere bağlı olan Müslümanlardır’ buyuruyor. Sizleri, bu camiyi inşa edenleri tarif ediyor Peygamber Efendimiz. Kalpten camiye bağlı olmayan hiç caminin yapımına emek verir mi? O yedi sınıf insandan birisi de ‘Neşeyi ve huzuru camilerde bulan gençlerdir’ buyuruyor Peygamber Efendimiz. Bizim çocuklarımız, gençlerimiz nerelerde huzur buluyor bir düşünelim. Hayır sahiplerimiz, belediye başkanımız yaptı, bize teslim etti. Çocuklarımız için bu Kur’an Kursu’nu en verimli bir şekilde nasıl değerlendirebiliriz, bunun derdini taşıyoruz ama sizler de bu derdi taşıyıp ezan okunduğu zaman camiye koşacaksınız. Caminin bitişiğinde onlarca ev var. Müezzin ‘haydin namaza’ dediğinde bir saf olmazsa biz vebal altında oluruz. O müjdeden de istifade edemeyiz.”

Camilerde hocaların Kur’an-ı Kerim, ilmihal, hadis, tefsir gibi dersler yaptığını aktaran Erbaş, vatandaşların bu derslerden istifade etmesini istedi.

Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Nazif Yılmaz ise 35 yıl önce burada yükseköğrenim yurdu ve Ihlamurkuyu Camii bulunduğunu aktararak, kendisinin de burada hafızlık yaptığını söyledi.

O günlerde yurt ve camide eğitim gören yüzlerce kişinin bugün Türkiye ve dünyanın birçok bölgesinde dini eğitim faaliyetlerinde bulunduğunu dile getiren Yılmaz, mekanın manevi şekilde devamını sağlayan Ümraniye Belediyesine ve Aziz Mahmud Hüdayi Vakfına teşekkür etti.

Ümraniye Belediye Başkanı Yıldırım da camiyi Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı ile bir araya gelerek yaptıklarını belirterek, 4-6 yaş Kur’an Kursları ve camilere yardım ve katkılarının devam edeceğini kaydetti.

Duanın ardından Erbaş ve diğer protokol üyeleri camiyi ve Kur’an kursunu inceledi.

Programa, Ümraniye Kaymakamı Abdülaziz Aydın, İstanbul Müftüsü Safi Arpaguş, Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı Genel Müdürü Medet Bala, davetliler ve vatandaşlar katıldı.

Lalisse göreve gelmesinin 1. yıl dönümünde AA muhabirine Avrupa’da yükselen Müslüman karşıtlığıyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Şubat 2023’te, 18 aydır boş olan koltuğu devralan Lalisse, karşılaştığı en büyük zorluğu şöyle aktardı:

“Avrupa’da Müslüman karşıtı nefret vakalarının yeterince rapor edilmemesi ve kayda geçirilmemesi sorunuyla karşı karşıyayız. Müslüman vatandaşlarımızın kolluk kuvvetlerine güvenini tahsis etmeliyiz. Veriler üzerinde çalışabilmek, Müslüman karşıtı nefretin boyutunu tam manasıyla anlayabilmek, hem benden önceki meslektaşlarım hem de benim için büyük bir sınama teşkil ediyor.”

Diğer bir zorluğun da AB üye ülkeleri arasında bir ağ kurmak olduğunu belirten Lalisse, böyle bir oluşumun vakalarla ilgili veri toplamak ve bunlarla mücadeleye ilişkin iyi örnekleri de paylaşmak açısından gerekli olduğunu anlattı.

Lalisse, görevdeki bir yılının sonunda Müslüman toplumun tümüne ulaşmak, maruz kaldıkları ayrımcılığa vakıf olmak ve AB ülkeleri arasında paylaşımları artırmak konusunda ilerleme kaydedildiğini vurguladı.

Müslüman karşıtı nefretin AB hukukundaki yeri

AB’nin ayrımcılık ve yabancı düşmanlığına dair 2008 tarihli çerçeve kararına atıfta bulunan Lalisse, kararın, bu tür mağduriyetlere ilişkin vakaların kovuşturulmasında yetkiyi üye ülkelere verdiğini belirtti.

Lalisse, 7 Ekim 2023’te İsrail-Filistin’de başlayan olayların Avrupa’da antisemitizm ve Müslüman karşıtı nefreti artırdığına işaret ederek, AB’nin iki tehdide eşit önem atfettiğini söyledi.

AB Temsilcisi, “Bizim için ırkçılık ve ayrımcılık türleri arasında hiyerarşi yok. Hem antisemitizm hem Müslüman karşıt nefret, şimdiye kadar AB Komisyonunun ırkçılığa karşı 2020-2025 eylem planında birlikte ele alındı.” diye konuştu.

Lalisse, AB Komisyonunun 7 Ekim 2023’te İsrail-Filistin’de başlayan olayların Avrupa’daki yansımalarıyla ilgili çalışmaları neticesinde, 6 Aralık 2023’te kabul edilen bildirinin geniş kapsamlı mücadeleye alan açtığına işaret etti.

Söz konusu bildiriyle “gurur duyduğunu” söyleyen Lalisse, “Bu bildirinin amacı, topluluklar arasındaki kutuplaşmayı önlemek ve inançlarının yanı sıra diğer farklılıkları ne olursa olsun tüm vatandaşları korumaktır. Geçmişten ders almalıyız.” değerlendirmesini yaptı.

Müslüman karşıtı nefrete maruz kalan kişinin başvurabileceği yollar

“Bir kişi, fiziksel ya da sözlü Müslüman karşıtı nefrete maruz kalırsa buna karşı bu üye ülkelerde dava açabilir.” diyen Lalisse, bu konuda başvurulacak ilk makamın AB’nin Temel Haklar Kurumu (EU Agency for Fundamentan Rights) olduğunu ifade etti.

Lalisse, bu kurumun internet sitesinde her ülkenin irtibata geçilerek, yardım istenebilecek kuruluşları, izlenecek yolları paylaştığını vurguladı.

Diğer bir yolun üye ülkelerdeki “eşitlik kurumları” olabileceğini belirten Lalisse, “Her üye ülkede bulunan eşitlik kurumları, ayrımcılık veya nefret suçuyla karşı karşıya kalan vatandaşları desteklemekle yükümlü.” dedi.

Kur’an-ı Kerim’e yönelik saldırılar

Lalisse, geçen sene bazı AB ülkelerinde Kur’an-ı Kerim’e yönelik düzenlenen saldırılara da değinerek, şunları kaydetti:

“Bunlar kabul edilemez. AB değerlerine aykırıdır. Bunlar kişisel eylemlerdir. Hiçbir üye ülke tarafından desteklenmeyen, şahsım ve AB Komisyonu tarafından kınanan eylemlerdir. Üye ülkelerin bu eylemleri teşvik ettiklerine yönelik dezenformasyon vardı. Ancak bizim açımızdan bu eylemlerin provokasyon olduğu, Müslüman vatandaşlarımıza ve bunun ötesinde dünyadaki Müslümanlara yönelik saldırgan ve saygısız eylemler olduğu çok açık.”

Camilere gönderilen tehdit mektupları

Almanya’da camilere gönderilen tehdit mektuplarıyla ilgili de Lalisse, “Camilere gönderilen tehdit mektuplarından haberdarım. Camilere ve binalara yazılan sloganlar da aynı şekilde. Bunlar kesinlikle kabul edilemez.” dedi.

AB’nin bu tür saldırılara uğrayan camiler ya da Müslüman kuruluşlara rehber hazırladığını belirten Lalisse, “Toplumumuzdaki radikalleşmenin farkındayız. Bunun üzerinde çalışıyoruz. Polis ve kolluk kuvvetleri bazı çeteleri çökertti.” diye konuştu.

Lalisse, “Müslümanların diğer vatandaşlarımız tarafından grup olarak hedef alınmasını engellemek için farkındalığı artırmalıyız. Nefret, toplumumuz ve demokrasimiz için büyük bir risk. Önerdiğimiz çözüm, farkındalığı artırmak.” ifadelerini kullandı.

AB Adalet Divanının başörtüsü kararı

AB Adalet Divanının Kasım 2023’te verdiği kamu idarelerinin başörtüsü yasağı uygulayabileceğine dair hükmünü değerlendiren Lalisse, “Bu kural genel ve ayrım gözetmeksizin tüm idari personele uygulanırsa, tarafsızlık politikası çerçevesinde meşru görülebilir. Yani bu yasak tüm dini sembollerle ilgilidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Lalisse kendisinin de belediyelerle temasta olduğunu, iş yerlerinde hangi uygulamaların ayrımcılık hangilerinin meşru önlemler olduğunu konusunda görüşmeler yaptığını kaydetti.