AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, sermaye piyasalarında farklı yatırım araçlarına yönelim giderek artarken finansal okuryazarlığa yönelik çalışmalar da hızlandı. Bu anlamda sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarının yanında, finansal okuryazarlık 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda da yer aldı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen şubat ayı Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) toplantısında konu ele alınırken, sermaye piyasalarının derinliği ve etkinliğinin artırılarak kaynakların daha üretken alanlara yönelmesi amacıyla finansal okuryazarlığı artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğü belirtildi.

Toplantı sonrası yapılan açıklamada, bu çalışmalarla bireysel tasarrufların daha etkin kullanılması ve makro düzeyde tasarruf oranlarının artırılmasının amaçlandığı vurgulandı.

Öğrencilere finansal okuryazarlık dersleri

Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Halil Ekşi, finansal okuryazar olabilmek için ileri düzeyde finansal bilgiye sahip olma zorunluluğunun olmadığını söyledi.

Serbest piyasa ekonomisinin yaygınlaşması ve sermaye piyasalarına sunulan enstrümanların çeşitlenmesinin finansal farkındalığın oluşmasını sağladığını belirten Ekşi, son yıllarda özellikle bireysel yatırımcıların varlıklarını, borsada ve kripto paralarda değerlendirdiğini ifade etti.

Ekşi, bu durumun finansal okuryazar olmayı gerekli kıldığına dikkati çekerek “Finansal piyasalarda ürün çeşitliliğinin artması, ekonomik değişimler ve nüfusun artması yatırımcı sayısının yükselmesine sebep olmuştur ancak sadece yatırımcı sayısının çoğalması değil aynı zamanda nitelikli ve bilgili yatırımcının artması gereklidir.” dedi.

Araştırmaların, Z kuşağı olarak tanımlanan 18-25 yaş arası gençlerin dörtte birinin borsaya yöneldiğini gösterdiğini ifade eden Ekşi, bu gençlerin sadece üçte birinin finansal bilgiye sahip olduğunu aktardı. Ekşi, son yıllarda sosyal medyanın gençlerin kararları üzerinde etkili olabildiğini ve bunun riskleri artırdığı değerlendirmesinde bulunarak, şunları kaydetti:

“Gençlerin yatırım kararı alırken sosyal medyanın etkisi altında kaldığı, kişi veya kişilerin tutumlarına göre karar verdiği açıktır ancak sırf moda veya bir trend olarak finansal okuryazarlığa sahip olmayan kişilerin yatırım kararı almaları, alınan kararların riskli olabileceğini göstermektedir. Sadece sosyal medyaya bakarak yatırım kararı almak veya finansal bilgi öğrenmeye çalışmak doğru değildir.”

Türkiye için de finansal okuryazarlığın gelişmesinin önemli olduğunu vurgulayan Ekşi, gelişmiş bir finansal okuryazarlığın o ülkenin ekonomik politikalarının istikrarlı ve başarılı şekilde uygulanmasına olumlu yansıdığının altını çizdi. Ekşi, bu anlamda finans dersleri, üniversitede çeşitli konferans ve etkinliklerle gençlerin finansal okuryazarlığını artırmaya çalıştıklarını belirtti.

Bazı sosyal medya platformları finansal okuryazarlığı destekliyor

Doğu Akdeniz Üniversitesi İşletme ve Ekonomi Fakültesi Bankacılık ve Finans Bölümü Başkanı Yrd. Doç. Dr. Nigar Taşpınar ise sermaye piyasalarına artan ilgiye paralel bir şekilde finansal okuryazarlığın artmadığını ifade etti.

Taşpınar, bireylerin geleceğe dair güvensizlik, belirsizlik ve kaygı gibi psikolojik faktörlerden etkilenmelerinin, finansal okuryazarlık seviyesinin katılımcı sayısıyla aynı doğrultuda artış göstermemesinin temel sebepleri olduğunu söyledi.

Sosyal medyanın, finansal okuryazarlık üzerindeki etkilerinin çok yönlü olduğunu belirten Taşpınar, bu alandaki platformların, çevrim içi eğitim imkanlarına erişim sağlamasıyla finansal okuryazarlığı desteklediğine dikkati çekti.

Taşpınar, sosyal medyanın olumsuz etkilerine yönelik ise “Sosyal medya platformları, yatırımcıları spekülatif davranışlara itebilir. Popüler trendlere katılma arzusu, bilinçli yatırım kararlarının yerine spekülatif eğilimlere yol açabilir. Bu tavsiyelerin güvenilirliği konusunda dikkatli olunmalı. Herkesin finansal uzman olmadığı unutulmamalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Teknolojinin ilerlemesiyle finansal okuryazarlığı artırmak için birçok dijital platform ve mobil uygulamanın hayata geçtiğini ifade eden Taşpınar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği, birçok banka ve sivil toplum kuruluşunun bu konuda çalışmalar yürüttüğünü de hatırlattı.

Taşpınar, üniversitelerdeki bu alana yönelik çalışmalara dair şunları kaydetti:

“Akademik çalışmaların, finansal okuryazarlığın artırılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çabalar, bireylerin finansal konularda daha bilinçli olmalarını sağlayarak ekonomik refahlarını artırmayı hedefler ve toplum genelinde finansal okuryazarlık seviyelerini iyileştirmeyi amaçlar.”

“PONZİ SİSTEMİ FİNANS BİLGİSİNİN ÖNEMİNİ ARTIRIYOR”

Şimşek, yatırımcılar için finansal okuryazarlığın önemine ilişkin değerlendirmede bulundu. Finans teknolojisindeki hızlı değişim ve dönüşüm, yeni finansal enstrümanlar, ponzi sistemi gibi hususların finansal bilginin önemini artırdığına işaret eden Şimşek, dünyada da pek çok ülkenin toplumsal finansal okuryazarlık bilincini yükseltmeye yönelik faaliyetler yürüttüğünü söyledi.

Şimşek, ülkelerin kalkınma stratejisi açısından yurt içi tasarruf oranlarının artırılması ve tasarrufların finansal piyasalar aracılığıyla reel sektör firmalarına doğrudan aktarılmasının önemli bir unsur olduğuna dikkati çekerek, “Ülke çapında, finansal eğitim ve finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılmasıyla bir yandan bireysel yatırımcıların sağlıklı yatırım kararları vererek finansal piyasalara aktif katılımı sağlanabilecek, diğer yandan farkındalığı yüksek bireyler vasıtasıyla tasarruflar, finansal piyasalara istikrarlı yatırım kaynağı olarak aktarılabilecek. Finansal okuryazarlık düzeyinin gelişmesi, finansal sahtekarlıklara olan zafiyeti azaltıyor, doğru yatırım kararlarının alınabilmesinin önünü açıyor.” diye konuştu.

Türkiye’de de finansal okuryazarlık seviyesinin artırılması gerektiğini vurgulayan Şimşek, “Kamu kurumları, sivil toplum örgütleri ve özel şirketler, finansal okuryazarlık alanında projeler yapsa da faaliyetler dağınık yapıda. Ülkemizde mesleki ve teknik liselerde finansal okuryazarlık seçmeli ders olarak okutulmaktadır. Ayrıca bazı ön lisans ve lisans programlarında sınırlı düzeyde finansal okuryazarlık dersi veriliyor. İlköğretimde finansal okuryazarlık eğitimi kapsamında eğitmen açığı bulunuyor.” ifadelerini kullandı.

“SAVUNMASIZ YATIRIMCI ZARARA UĞRUYOR”

Şimşek, finansal okuryazarlığın artırılması yoluyla hane halkı ve firmaların tasarruf yapma farkındalığının artırılacağını ifade ederek, “Son yıllarda özellikle finansal okuryazarlık düzeyi düşük bireysel yatırımcıların foreks, kripto varlıklar ve borsa alanlarında yüksek kar beklentisiyle hareket ettiği ve yüksek risk aldığı gözleniyor. Tüyo ve duyum adı altında yanıltıcı ve yanlış yönlendirmelere karşı savunmasız kalan söz konusu yatırımcıların zarara uğradığı görülüyor. Düşük finansal okuryazarlık seviyesindeki bireylerin risk yönetimi yapmakta zorlandıkları, yatırım ürünlerine ilişkin sınırlı bilgi birikimine sahip oldukları, yatırım ürünlerinin karakteristiklerini ve risk seviyelerini ölçemedikleri, şirket finansallarını okuyamadıkları biliniyor.” dedi.

“PİYASALARDA FİNANSAL OKURYAZARLIĞI BAŞLATIYORUZ”

Şimşek, konuşmasının devamında “Atacağımız adımlar ve yeni projeler, yatırımcı davranışını profesyonel seviyeye taşıyacak, sermaye piyasalarına katılımı artıracak, sürü psikolojisiyle yatırım davranışını engelleyecek. Finansal okuryazarlık düzeyi düşük yatırımcılar sermaye piyasalarında zarar görebilir, bu yatırımcıların temkinli olması önem taşıyor. Bu çerçevede sermaye piyasalarında finansal okuryazarlık dönemini başlatıyoruz. Finansal Okuryazarlık Portalı, Sermaye Piyasaları ve Finans Mesleki Teknik Anadolu Lisesi, Finans Akademisi ile ev hanımlarına yönelik eğitim gibi projeleri hayata geçiriyoruz. Bu projeler, yatırımcılara uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş bir portföy anlayışı içinde davranmanın rasyonel olduğu gerçeğini sunacak ve en önemlisi piyasa etkinliğini artırarak daha da istikrarlı bir sermaye piyasası seviyesine ulaşmamızı sağlayacak.” ifadelerini kullandı.