Vali Aziz Yıldırım, KTÜ Osman Turan Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen çalıştayın açılışında, Trabzon’un tarihte birçok hadiseye şahitlik ettiğini belirterek, “Bu hadiselerin belki de en önemlilerinden biri milattan önce 400 yılında, on binlerin Karadeniz’e ulaşan yolculukları, diğeri cihan padişahı Fatih Sultan Mehmet Han’ın 1461 yılında Trabzon’u fetih yürüyüşüdür.” dedi.

Her iki tarihi hadisenin rotasının ortaya konulmasının şehir tarihi açısından önemli olduğuna işaret eden Yıldırım, bu belirlemelerin turizme katkı sağlayacağını, Trabzon ve çevre illerin turizmden aldığı payı artıracağını söyledi.

Yıldırım, KTÜ, Trabzon Üniversitesi, Gümüşhane Üniversitesi ve Erzurum Atatürk Üniversitesi öğretim üyelerinin oluşturduğu ekibin yürüttüğü ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projenin önemine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Proje kapsamında, Bayburt-Trabzon arasındaki saha 2 yıl süreyle taranmış oldu. Bu taramada görevli akademisyen ekip muhtemel seçenekleri inceleyerek gerek on binlerin yürüyüşü gerekse Fatih Sultan Mehmet Han’ın Trabzon’a varış güzergahlarında mümkün olan en yüksek doğrulukta belirleme gayreti içerisinde oldu. Bugünkü çalıştayda söz konusu güzergahın tespiti, çalışma sırasında karşılaşılan zorluklar ve sonuç bulguları paylaşılarak bölgemizin ve siz değerli katılımcıların hizmetine sunulacak. Çalıştaydan çıkacak verilerin Trabzon’un ve güzergahlar üzerindeki diğer şehirlerin turizm perspektifine yeni bir ufuk kazandıracağına inanıyorum. Tespit edilen söz konusu güzergahlar şehrimizin tarihinin yeni bir hikaye ile dünyaya sunulmasına da imkan sağlayacaktır.”

“Turizm potansiyeline katkı sağlayacak”

KTÜ Rektörü Hamdullah Çuvalcı da gerek Trabzon’un gerekse komşu Gümüşhane ve Bayburt’un turizm potansiyeline katkı sağlayacak ve alternatif yeni turistik rotaların altyapısını oluşturacak projenin 2 yıl sürdüğünü ve bugün itibarıyla başarıyla tamamlandığını belirterek, “Sahada elde edilen bulgular literatür ve arşiv kayıtlarıyla karşılaştırılarak rota geçişlerinin örtüşmesi sağlanmış, bütün bu veriler dijital interaktif haritalara aktarılarak araştırma güzergahındaki tarihi köprüler, kaleler, hanlar ve şehitlikler fiziki imkanlar doğrultusunda modellenerek işlenmiştir.” dedi.

Proje yürütücülerinden KTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Köse, çalışmaların bu zamana kadar yapılmış en kapsamlı bilimsel çalışma olduğunu ifade etti.

Köse, on binlerin Trabzon’a varış güzergahı ve denizi gördükleri nokta olan Tekez Tepesi ile ilgili çok sayıda farklı spekülatif görüş olmasına karşın Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’a varış güzergahıyla ilgili birkaç sınırlı çalışma haricinde çalışma yapılmadığını kaydeden Köse, “Bizden önce on binlerin Trabzon’a varış noktasıyla alakalı gerek yabancı gerekse yerli araştırmacılar tarafından çok fazla çalışma yapıldı. Fakat 2 yıl bütün sahayı tarayan, bilimsel metotla bütün olası ihtimalleri ele alıp eleyen ve yine farklı alanlardan bilim insanlarının oluşturduğu bir ekip, sahayı ilk defa bu kadar farklı ya da TÜBİTAK desteğinde çalıştı.” diye konuştu.

Çalıştayda, Doç. Dr. Osman Emir “On binlerin dönüş güzergahına aday yollar”, Dr. Öğretim Üyesi Miraç Tosun “Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethinde takip ettiği güzergah üzerine bazı gözlemler”, Prof. Dr. Metin Aksoy ise “Alman kaynaklara göre on binlerin alternatif yolları” konulu sunum gerçekleştirdi.

Çalıştay, ikinci oturumun ardından yapılacak değerlendirmeyle sona erecek.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Spor Dairesi Başkanlığı’nca organize edilen Maraton İzmir’in 5’incisi 21 Nisan Pazar günü koşulacak. Çeşitli yaş gruplarında yaklaşık 5 bin sporcunun katılması beklenen maraton nedeniyle Karşıyaka, Bayraklı, Altınyol, Bornova, Alsancak, Konak, Karataş, Güzelyalı, Üçkuyular ve İnciraltı bölgelerinde hizmet veren bazı ESHOT ve İZTAŞIT otobüs hatlarının güzergahlarında, pazar günü 05.00-15.00 saatleri arasında geçici güzergah değişiklikleri olacak.

Güzergah değişiklikleri netleşti

602, 608, 660 ve 800 No’lu İZTAŞIT hatları, mevcut güzergahı takiben Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Ankara Caddesi, Bornova Metro güzergahlarında hizmet verecek.

Lozan Meydanı’nda son durak yapan 470, 680, 681 ve 691 No’lu ESHOT hatları, Eşrefpaşa Caddesi sonrasında varyant güzergahı ile Bahri Baba alanında son durak yapacak.

202 No’lu hat, Konak AKM önündeki son duraklardan kalkış yaparak Mustafa Kemal Sahil Bulvarı üzerinden havalimanı yönünde hizmet verecek. Dönüşte de AKM önünde son durak yapacak. 253 No’lu hattın gidiş güzergahı; Halkapınar 2 Aktarma Merkezi, Mürsel Paşa, Yeşildere Caddesi, Konak Tüneli, Konak AKM önü olacak. Dönüş güzergahı ise Konak AKM önü, Mithat Paşa Caddesi, 334/3 Sokak (Sabancı Kültür Merkezi), Mustafa Kemal Sahil Bulvarı, Konak Tüneli, Yeşildere, Mürsel Paşa, Halkapınar 2 Aktarma Merkezi şeklinde olacak.

330 ve 543 numaralı hatlar; Bahriye Üçok son durak, Girne Caddesi, Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi ve Manas Bulvarı’ndan sonra mevcut güzergahında hizmet verecek. 126, 135, 136, 137, 197, 222, 258, 326, 487, 847 ve 853 numaralı hatlar; Bahriye Üçok son durak ve Girne Caddesi’nden sonra mevcut güzergahında devam edecek. 196 No’lu hat, Bahriye Üçok son durak, Girne Caddesi, Anadolu Caddesi sonrası mevcut güzergahında hizmet verecek.

800 No’lu hat, mevcut güzergahını takiben; Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Ankara Caddesi, Bornova Metro güzergahında çalışacak. 240 No’lu hattın Halkapınar Metro istikametine gidişi; mevcut güzergahı takiben Yeni Girne, Anadolu Caddesi Kesişim Girne Kavşağı’ndan geri dönüp tekrar Yeni Girne Bulvarı, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Zafer Payzın Kavşağı, Halkapınar 2 son durak şeklinde olacak.

34, 35, 36, 39, 42, 44, 45, 46, 302, 466 ve 838 numaralı hatlar; Refik Saydam ve Gazi Bulvarı kesişimi kavşağından (9 Eylül Meydanı) dönüş yapıp ring hat olarak çalışacak.

102 ve 502 numaralı hatlar Anadolu Caddesi, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, 1597/2 sokak, 1597/1 sokak, Adnan Kahveci Köprüsü, Smyrna Bulvarı sonrası mevcut güzergahlarından hizmete devam edecek.

125 No’lu hattın Halkapınar Metro 2 istikametine gidişi; mevcut güzergahı takiben Anadolu Caddesi, Naldöken Durağı, Cevdet Bilsay, Doç. Dr. Bahriye Üçok Bulvarı, Atatürk Bulvarı, Girne Bulvarı, Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Zafer Payzın Kavşağı, Halkapınar 2 son durak şeklinde olacak.

77, 78, 140, 147, 148 ve 477 numaralı hatların Halkapınar Metro 2 istikametine gidişi; mevcut güzergahı takiben Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Zafer Payzın Kavşağı ve Halkapınar 2 son durak şeklinde olacak.

921 No’lu hat, Alsancak Garı istikametine gidişte; Bahriye Üçok son durak, Girne Caddesi, Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Fatih Caddesi, 1561 sokak (Çınarlı Endüstri Meslek Lisesi), 2844 sokak (Halkapınar Kapalı Spor Salonu), Halkapınar 1 Aktarma Merkezi güzergahını kullanacak. Bostanlı İskele’ye dönüşünde ise Halkapınar 1 son durak, Şehitler Caddesi, Fatih Caddesi, Manas Bulvarı ve mevcut güzergahı şeklinde devam edecek.

912 No’lu hattın Alsancak Garı istikametine gidişi; mevcut güzergahı takiben Yeni Girne, İzmir Çevre Yolu (Bayraklı Tünelleri), Yüzbaşı İbrahim Hakkı Caddesi, Manas Bulvarı, Fatih Caddesi, 1561 sokak (Çınarlı Endüstri Meslek Lisesi), 2844 sokak (Halkapınar Kapalı Spor Salonu), Halkapınar 1 Aktarma Merkezi şeklinde olacak. Egekent Aktarma Merkezi’ne dönüşte ise Halkapınar 1 son durak, Şehitler Caddesi, Fatih Caddesi, Manas Bulvarı, mevcut güzergah kullanılacak.

963 No’lu hattın Alsancak Garı istikametine gidişi; mevcut güzergahı takiben, Fatih Caddesi, 1561 sokak (Çınarlı Endüstri Meslek Lisesi), 2844 sokak (Halkapınar Kapalı Spor Salonu), Halkapınar 1 Aktarma Merkezi şeklinde olacak. Evka 3 Metro dönüşünde ise Halkapınar 1 son durak, Şehitler Caddesi, Fatih Caddesi, Manas Bulvarı, mevcut güzergah kullanılacak.

435, 543, 330 ve 921 numaralı hatlar, Bostanlı İskele yerine Bahriye Üçok’ta son durak yapacak. 777 No’lu hattın son durağı ise Karşıyaka İskele yerine Bostanlı İskele olacak. 470, 680, 681 ve 691 numaralı hatlar, Lozan Meydanı yerine Konak Bahri Baba Aktarma Merkezi’nde son durak yapacak. 202 No’lu hat ise Konak AKM önündeki durakları kullanacak. 361 ve 951 numaralı hatlar, koşu süresince hizmet vermeyecek.

İZDENİZ’DEN RİNG SEFERLERİ

İZDENİZ Genel Müdürlüğü’ne bağlı Bostanlı-Üçkuyular feribotları, pazar günü 08.30-12.00 saatleri arasında çalışmayacak. Yerine yolcu gemileri sefer yapacak. Gemiler, Bostanlı İskelesi’nden 08.30, 9.30, 10.30 ve 11.30’da; Üçkuyular İskelesi’nden ise 09.00, 10.00 ve 11.00’de kalkacak. Ayrıca Maraton İzmir katılımcılarının rahat ulaşımı için Bostanlı ve Karşıyaka iskeleleri ile Pasaport İskelesi arasında 05.30’dan itibaren 15 dakikada bir ring seferleri yapılacak.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Köse yürütücülüğündeki “MÖ 401-400 yılında on binlerin ve 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in Karadeniz’e varış güzergahlarının tespit edilerek modellendirilip coğrafi işaretle belirlenmesi” projesi, AB destekli COST Aksiyonu Bilim ve Teknolojide Avrupa İşbirliği Programı-SEADDA kapsamında KTÜ Teknoloji Transferi Uygulama ve Araştırma Merkezinin katkısıyla hazırlanarak TÜBİTAK’a sunuldu.

TÜBİTAK’ın desteğiyle 2 yıl önce hayata geçirilen projeyle ?2 bin 400 yıl önce Pers prensi Kyros’un iktidarı ele geçirmek için ağabeyi 2. Artakserkes ile yaptığı Kunaksa Savaşı’nda yardıma çağırdığı 10 bin paralı askerin kullandığı güzergah ile 1461 yılında Trabzon’u fetheden Fatih Sultan Mehmet’in kara ordusunu yürüttüğü güzergahı tespit etmek isteyen bilim insanlarınca çalışma başlatıldı.

Trabzon, Gümüşhane ve Bayburt’taki savaş ile fetih rotaları, KTÜ, Trabzon Üniversitesi, Erzurum’daki Atatürk Üniversitesi ve Gümüşhane Üniversitesinden öğretim üyelerinin yer aldığı ekiple yürütülen saha araştırmaları ve akademik çalışmaların ardından tamamlandı.

Doç. Dr. İsmail Köse, AA muhabirine, on binlerin ve Fatih’in geçtiği yolları ararken saha çalışmalarında birçok şehitlikleri, unutulmuş yapıları da kayıt altına aldıklarını söyledi.

Osmanlı ve klasik çağ akademisyenleriyle 8 kişilik ekip ve bursiyerlerle çalışmalarını tamamladıklarını belirten Köse, “2 yıl boyunca bütün araziyi taradık ve kayda geçirdik. Fotoğrafladık, coğrafi işaretlerle harita üzerine işaretledik. Modellemesi yapılıyor şu anda. Yarınki çalıştayımızda sunulacak.” dedi.

Köse, elde ettikleri bulguları yazılı şekilde, akademik makaleyle yayınlayıp hizmete sunmayı planladıklarını ifade ederek, “Projemiz 2 yıl sürdü. 2 yıl boyunca zorlu coğrafyada, mayıstan kasıma kadar bütün araziyi tarayarak unutulmuş yol güzergahlarını, Fatih Sultan Mehmet’in geçebileceği olası güzergahı ve on binlerin geçebileceği olası güzergahları ki bunlar bazı kısımlarda örtüşüyorlar, bunları incelemeye çalıştık.” diye konuştu.

“Proje, turizmin bölgeye yayılmasına katkı sağlayacak”

Elde ettikleri bilgilerin çok yüksek ihtimalde doğru olduğunu dile getiren Köse, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Şunu söylememiz kesinlikle mümkün değil, ‘Yüzde 100 Fatih Sultan Mehmet bu yoldan geçti.’ diyemiyoruz, diyemedik. Neden? Çünkü farklı alternatifler de mümkün ve izler kaybolmuş. Bir kısmı yok edilmiş, bir kısmı da yok olmuş. Aynı durum on binler için de geçerli. ‘Yüzde 100 şu güzergahı kullanarak Karadeniz’e ulaştılar, kesinlikle burası.’ dememiz bilimsel olarak mümkün değil. Zira on binlerin geçişinden sonra topoğrafya değişmiş, yine buluntular, kalıntılar varsa onlar da yok edilmiş. Fakat alternatifler de çok fazla değil. Alternatifler çalıştayda tartışılacak. Literatürü taradığımızda verilen bilgiler, coğrafya bilgilerinin örtüşmesi, bizim arazi çalışmalarında elde ettiğimiz bilgilerin örtüşmesi neticesinde en yüksek olasılıklı alternatifleri belirledik. Haritalandırdık, modellendirilip istifadeye sunulacak.”

Köse, projenin, turizmin bölgeye yayılması ve gelen turistlerin bölgede daha çok zaman geçirmesine katkı sağlayacağını vurgulayarak, şunları aktardı:

“Sümela Manastırı Trabzon’daki turizmin ana çekim merkezidir. Manastırı turistler bir günde ziyaret eder ve dönerler. Turistlerin Trabzon’da kalma, Gümüşhane, Bayburt güney kırsalına doğru yayılacak şekilde bölgede kalma sürecini uzatarak turizmden daha fazla gelir elde etmeyi planlıyoruz. Ayrıca kalkınma planları doğrultusunda turistik aktivitelerin kırsala doğru yayılarak buradaki halkımızın yöresel ürünlerini turistlere satarak ekonomik girdi sağlamasını istiyoruz.”