CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, İstanbul’daki işinden emekli olduktan sonra baba toprağına dönerek hayvancılığa başlayan ve 13 yıldır Kızılca Köyünde hayvancılık yapan Ramazan Ünlü ile girdi maliyetlerinde yaşanan artış, üreticiden alınan süt fiyatının yetersizliği ve hayvancılık yapanların yaşadığı çeşitli sorunlar üzerine konuştu.

“SON DÖNEMDE HAYVAN VARLIĞI GİT GİDE AZALDI”

13 yıldır hayvancılıkla uğraşan Ramazan Ünlü, başlangıç sürecinde işlerin iyi gittiğini ve hayvan varlığını 75-80 büyükbaşa kadar çıkardığını anlattı. Ancak Bakan değişikliği ve politika değişikliği sonrasında düşük seyreden çiğ süt fiyatı ve yüksek yem fiyatlarının hayvancılığı zora soktuğunu belirterek, “Ben 20 hayvanla başlamıştım, sonunda 75-80 hayvana çıktı. Tüm üreticilerin üretimde çektiği sıkıntıları yaşadık. Bizim hayvancılık sektöründe de tarımda da olduğu gibi, gerekli desteği göremedik. Gerekli desteği göremediğimiz için de sürekli zarar ettik” dedi.

“GİRDİ MALİYETLERİ ZARAR ETTİRİYOR”

Gürer, mera hayvancılığının azalmasıyla birlikte üreticilerin hazır yeme yönelmek zorunda kalması ve bu durumun yem maliyetlerini artırarak işletme giderlerini arttırdığını vurguladı. Bunun sürdürülebilirlik açısından ek bir zorluk oluşturduğunu ve birçok küçük aile işletmelerinde ahır ve ağılların boşaldığını ifade etti. Ayrıca, hayvan varlığıyla ilgili verilerin tartışmalı olduğunu da söyledi.

Besici Ramazan Ünlü girdi fiyatlarıyla ilgili, “Bizim ürünlerimiz veya hayvanlarımız para etmiyor, ama girdi fiyatları hepsi yükseliyor; başta yem, mazot, elektrik. Yani sonuçta su, sulama yapıyoruz. Bunlar zarar ettiriyor. 50 kiloluk bir torba hayvan yem Son fiyat 600 lira” diye konuştu. Ünlü, bir miktar yem bitkisini de kendilerinin yetiştirdiğini ancak yem bitkisi yetiştirmenin dahi artık maliyetli olduğunu belirtti.

Mera hayvancılığının bittiğini ve hayvanlarını kapalı ortamda hazır yemle beslemek durumunda kaldıklarını belirten üretici, “Yem olmayınca yonca olmayınca silaj olmayınca, hayvanların et oranı da düşüyor. Bir inek günlük 3-4 torba süt yemi tüketiyor. Bir ineğin ortalama 12-13 kilo yem yemesi gerekiyor. Bu iş verimli olmaktan çıktı, gitgide zorlaştı. Hayvancılık, zor hale getirildi. Pancar küspesi bile normal pancardan pahalı, bu iş maliyetli bir iş” dedi.

KARKAS KESİM FİYATLARI İLLERE GÖRE DEĞİŞİM GÖSTERİYOR

Ramazan Ünlü, karkas kesim fiyatlarıyla ilgili olarak yaşadığı sorunu şu cümlelerle anlattı:

“Ankara’da karkas et kesim fiyatı 340 lira, büyükbaş hayvanın; bizim burada kesiyorlar, 280 liraya. Biz inek kestirdiğimiz zaman ya da kasaptan et aldığımız zaman hiç kimse şey demiyor ki, bu inek eti ucuz, kestik ucuz fiyata verelim demiyor ki, herkes dana fiyatında kesilmiş gibi satış yapıyorlar. Dolayısıyla, sadece biz değil, üreticiler değil, tüketiciler de bence zarar ediyor, mağdur oluyor. Bundan dolayı biz sürekli zarar ettik, arazi kendimizin olmasına rağmen.”

Ailesi Manisa’da hayvancılıkla uğraşan Çalışır, Marmara Üniversitesi İngilizce İktisat Bölümünden mezun olduktan sonra uluslararası ticaret alanında yüksek lisans yaptı. Önde gelen şirketlerin Bursa, İstanbul ve Lüksemburg ofislerinde satın alma uzmanı olarak görev alan Çalışır, babası yaşlanıp çiftlikle ilgilenemeyecek duruma gelince plazadaki kariyerini bırakarak geçen yıl ailesinin besi çiftliğinin başına geçti.

Tarım ve Orman Bakanlığının desteği ve Ziraat Bankasınca çiftçilere sağlanan kredileri kullanarak kapanmak üzere olan çiftliği onaran, Hollanda’dan yeni hayvanlar alıp traktör ve diğer ekipman eksiklerini tamamlayan Çalışır, modern bir tesise dönüştürdüğü çiftlikte 60 büyükbaş hayvanla süt üretimi yapıyor.

Halen bir süt ürünleri firması için üretim yapan kadın girişimci, modern teknikleri uyguladığı tesiste hayvan sayısı ve üretimini artırarak alanında markalaşmayı hedefliyor.

Süreyya Çalışır, AA muhabirine, Manisa’da yaşayan 80 yaşındaki babası Cavit Çalışır’ın yaşlanınca çiftliğiyle eskisi gibi ilgilenemediğini ve bakımsız kaldığı için satmayı düşündüğünü, kendisinin buna karşı çıktığını söyledi.

Kariyeriyle aile mesleği arasında karar vermekte zorlandığını ancak babasının yıllardır emek verdiği işletmenin ayakta tutulmasını daha fazla önemsediğini anlatan Çalışır, şöyle konuştu:

“Böyle bir tahayyülüm yoktu. Bana asıl ilham kaynağı olan şey buranın taşında toprağında babamın emeğinin olması. Bu işletmenin ayakta kalması hedeflediğim bir şey. Çünkü emek kolay verilen bir şey değil. Babamın 80 yıllık ömrünün 50 yılının sonucunda ulaştığı bir noktadayken buranın satılması doğru değildi. O yüzden ben üniversitede okurken, yüksek lisans yaparken, çalışma hayatımdayken çiftliğe dönerim diye bir hayalim yoktu. Çünkü Bursa, İstanbul ve Lüksemburg’dan sonra burası çok da böyle dönülecek bir yer değildi benim için. Tamamen yurt dışına taşınmak, orada vatandaşlık alıp hayatımı sürdürmek gibi bir hedefim vardı. Sonrasında dünya turuna çıkmak, gezmek vardı. Şimdi ise tam tersi, olaylar doğduğu yerden battı, battığı yerden doğmaya başladı.”

İşletmenin başına geçtiğinde hayvancılıkla ilgili pek bilgisinin olmadığını, çok sayıda kaynak okuyarak bilgisini geliştirdiğini, hayvancılık konusundaki yenilikçi yaklaşımları uyguladığını ifade eden Çalışır, hayvanlarının takibini teknolojiyi kullanarak yaptığını belirtti.

Çalışır, satın alma uzmanlığı kariyeriyle besiciliğin ayrı dünyalar olduğunu, yeni hayata alışmaya gayret ettiğini dile getirerek şunları kaydetti:

“8 yıl kurumsal hayat, sabah 8 akşam 5 mesai demek. Hayvancılık ise 7 gün 24 saat… Bir yakınınız ölse dahi cenaze bekletilir ama bu hayvanların sağımı yapılır. Kurumsal hayat kolaylık gibidir ama insanlarla uğraşmak, hedeflerle uğraşmak zordur. Hayvancılık hafta sonu gezmelerimize, mesela tiyatroya gitmenize engel. Ama asıl tiyatro gerçek hayat aslında. Yani hayvanların birbirleriyle hareketlerini izlediğinizde bunu eğer bir tiyatro olarak görebiliyorsanız çok güzel. Plaza hayatı evet geliri olan bir yer ama benim sloganım şu; az insan, çok huzur. Hayvancılık bu konuda gerçekten çok güzel çünkü verdiğiniz her şeyin karşılığını alıyorsunuz.”

Erzincan’ın İliç ilçesindeki Çöpler Altın Madeni’nde 13 Şubat’ta liç yığınının kaymasıyla beraber 9 işçi 11 gündür göçük altında. Maden şirketi faaliyetlerinin köylerin merasında sürdürüyor.  Madenin 500 metre ilerisindeki Bahçecik köylüleri mera alanlarının tel örgülerle çevrildiğini hayvancılığın yok olduğunu söylüyor.  ANKA’ya konuşan Doğan Yıldırım, “Hayvancılık öldü, otlak yok, alan yok. Tarlalarımız gitti… Benim için siyanür ha olmuş ha olmamış ama gelecekte torunlarımıza kötü bir itibar bırakacağız. Bize diyecekler ki ‘dede ne biçim toprak bıraktın gittin…” derken hayvancılık yapan Çetin Özmen ise, “Hayvanlarımızın en fazla merasının olduğu yer hafriyat döktükleri alandı” dedi.

Çalık Holding’in ortağı olduğu Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Erzincan’ın İliç ilçesindeki Çalık Çöpler Altın Madeni’nde 13 Şubat’ta madende kimyasal madde karışımlı liç yığınının kaymasıyla beraber 9 işçi göçük altında kaldı.  Toprak kayması riskiyle çalışmalar durduruldu, 11 gün geçti.

İliç’in geçmişte en önemli geçim kaynaklarından hayvancılık. Bölgeye maden geldikten sonra hayvancılığa göre daha iyi ücretler kazandırdığı gerekçesiyle bölgede cazip bir meslek haline gelmiş durumda. Maden şirketi bugüne kadar tam 4 defa kapasite artışına giderek sahasını genişletti.

7 KÖY MADEN SAHASI İÇİNDE

Maden sahasının her kapasite artışıyla köylerin meraları yok olmaya başladı. Sabırlı köyü, Yakuplu, Ortatepe, Dostal, Doğanköy, Çaltı köyü ve mezrası Yeşilyurt… Çöpler, Bağıştaş ve mezrası Bahçeçik köylerinin meraları maden alanının içerisinde kaldı. Kiminde sondaj çalışmaları devam ederken Çöpler köyü ise tamamen Fırat’ın kenarına taşındı.

Bahçecik köylülerinin mera alanları 6 ay önce maden şirketi tarafından tel örgülerle çevrildi. Maden alanına 500 metre uzaklığındaki Bahçecik köylüleri başından geçenleri ANKA Haber Ajansı’na anlattı.

“TEL ÖRGÜLERLE ÇEVİRDİLER”

Doğan Yıldırım, maden alanın harfiyat yeri olan meralarını  göstererek, şunları söyledi:

“Bizim burada tarlalarımız vardı, etrafı da meraydı. 150 dönüm arazimiz vardı burada. Köyümüz de 500 metre aşağıda çevirdiler tel örgüyle, girişleri yasakladılar. Biz tarlalarımız için mahkemeye gittik hiçbir şey çıkmadı. Biz bir defa geldik buaraya tel örgü çekiyorlardı 5-6 kişi geldik kepçeleri durdurduk, bırakmadık. Özel güvenlik geldi, jandarma geldi. Bize ‘sizin yaptığınız uygunsuz’ geçin gidin dediler. Biz de geçtik gittik, bir şey yapamadık.

” TORUNLARIM ‘DEDE NE BİÇİM TOPRAK BIRAKTIN, GİTTİN’ DİYECEK”

Hayvancılık öldü, otlak yok, alan yok. Tarlalarımız gitti. Herkesin tarlası vardı hala mahkeme süreci devam ediyor. Ben bu yaştan sonra bir şey yaptığım yok da gelecek nesiller için çok kötü. Benim için siyanür ha olmuş ha olmamış ama gelecekte torunlarımıza kötü bir itibar bırakacağız. Bize diyecekler ki ‘dede ne biçim toprak bıraktın gittin…’ Bu sözüm bütün çevre köyler için geçerlidir. Alan kalmadı. Buralar hep otlaktı hep delik deşik oldu. 10 kuruş getirdiyse 20 kuruş götürdü. Mahvoldu…”

“SÖZÜMÜZ PARA ETMEDİ, İKTİDAR HEP ARKALARINDA…”

Hayvancılıkla geçimini sağlayan Bağıştaş köyünden 73 yaşındaki Çetin Özmen ise meralarında çalışma başladığında iş makinalarını durdurmaya çalıştıklarını söylüyor. Özmen, “Durdurduktan sonra madendeki yetkili telefon etti. OHAL üstü var ‘makinaları niye durdurdunuz diye bizi tehdit etti. İkinci kez muhtarla gittik yine makinaları durdurduk. Yetkili muhtara, ‘Unutma sen buranın elemanısın’ dedi. Fakat sözümüz para etmedi. İktidar kuvvetli, iktidar hep arkalarında… Bizimki gevezelik oldu” dedi.

“HAYVANLARIMIZIN MERALARINI, OTLAK ALANLARINI BİTİRDİLER”

Özmen, madenden çıkan toz nedeniyle hayvanlarda düşük riskinin arttığını belirterek, ANKA’ya şöyle konuştu:

“Bütün meramızı mahvettiler, hayvanlarımızın otlaklarını bitirdiler. Tozdan, topraktan hayvanlarımız yayılamaz oldu. Otlara elinizi vurduğunuz zaman toz kalkıyor… Hayvancılığı da bitirdiler. Şimdi bir de maden işçilere yüksek para veriyor. Biz de çoban bulamıyoruz, hayvanlarımızı satma aşamasına geldik. Hayvanlarımızın en fazla merasının olduğu yer hafriyat döktükleri alandı. Orayı da bitirdiler, tellediler hayvanlarımız oraya gittiği zaman ‘Bizim sahamıza girmeyin’ diye geri çeviriyorlar. Hayvanların mahsulünü bu yöreye satamıyoruz ‘siyanür var’ diye. Dışarıdan kimse almıyor. Kesime yetiştirdiğimiz hayvanın etini bile almıyorlar…”