Başta Diyanet İşleri Başkanlığı olmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşlar, iftar sofralarında gıda israfı yapılmaması yönünde uyarılarda bulunuyor.

Restoranların ve lokantaların hazırladığı yüksek fiyatlı menüler, fahiş ücretin yanı sıra birçok gıda atığına da neden olabiliyor.

Ramazan ayının manevi atmosferine gölge düşüren gıda israfına karşı fiks menü uygulamasında bulunmayan Dönerci Kadir Usta işletmecisi Lokman Dağ, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Ramazan ayı için hep ‘bereket ayı’ deriz ama maalesef bilinçsiz işletmeler ve dayatmalardan dolayı israf ayına çevirmeye başladık. O nedenle bir politikamız var. Ramazanda menü dayatmamız yok. Buraya misafirlerimiz bir çorba içmeye bile gelebilirler.” dedi.

Dağ, zorunlu menü uygulaması yapmasalar da şirketlerin ve işletmelerin ramazanda ısrarla menü istediklerinden bahsederek, şöyle devam etti:

“Son zamanlarda özellikle çok büyük rakamlara hiç yenmeyecek ürünlerin masaya konması ve devasa masaların hazırlanması açıkçası bizi de üzüyor. Bunların çoğu görüyoruz ki yenmiyor ve maalesef çöpe atılabiliyor. İsrafın önüne geçmek için bu devasa fiks menü olayını kaldırmak gerekiyor.”

Mekan olarak ayrıca zor durumda olan, iftar açmak isteyen ihtiyaç sahipleri için “askıda döner” ve “askıda çorba” kampanyası başlattıklarını belirten Dağ, kalan yemekleri hayvan barınaklarına gönderdiklerini söyledi.

“İsraf olmaması için işletme olarak elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz”

Metropol İstanbul AVM’de Ziyafet Kayseri Mutfağı işletmecisi Ahmet Sinan Özmeriç de geçmiş yıllarda hazırladıkları iftar menüleriyle israfın çok fazla olduğunu, bu anlamda israfın önüne geçmek için bu yıl ramazana özel bir menü çıkarmadıklarını aktardı.

Yemeklerin tek tek alınabildiğine işaret eden Özmeriç, “Tabakta kalan yemekler hem insanların kişisel bütçesini sarsıyor hem de milli servetimize zarar. İsraf olmaması için işletme olarak biz de elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Basit bir menü yine var ama dediğim gibi kapsamlı çok çeşitli menü özellikle yapmadık.” diye konuştu.

“Müşterilerimize fazla yemek dayatmadığımız için hiçbir zaman israf olmadı”

Hasan Usta Kebap Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İzzettin Oral da 1986’dan beri, ramazanda alakart menü sunduklarını vurgulayarak, “Müşterilerimize fazla yemek dayatmadığımız için hiçbir zaman israf olmadı. Yedikleri kadar söylediler, söylediklerini ödediler. Bu ramazanda da öyle yapıyoruz. Hiçbir israfımız yok. Zaten artan sebze ve yeşillikleri de gübre yapıp müşterilerimize hediye ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

Yaşanan gıda israfına dikkati çeken Oral, şunları kaydetti:

“Ramazan ayı müşteriye özel hizmet verdiğimiz bir ay. ‘Fiks menü kaderiniz değildir’, bizim pazarlama ekibiyle yaptığımız beyin fırtınasından çıktı ve tabii piyasanın üstünde menü fiyatlarının olması, bin liradan başlayıp, 4 bin liralara çıkması bizi de incitiyor. Yani mottomuz şu, ‘Fiks menü kaderin değildir, tercihler bizim için önemlidir’ diyoruz.”

“Sadece restoranları günah keçisi yapmamak lazım”

Gastronomi yazarı Talip Bayram ise Kur’an-ı Kerim’de yer alan “Yiyiniz, içiniz, fakat israf etmeyiniz” ayetine atıfta bulunarak, ramazanda iftar menülerinde yaşanan israfı sadece işletmelere bağlamamak gerektiğini, evlerdeki sofralarda da israf yaşandığını dile getirdi.

Ramazan ayı dışında serpme kahvaltı sunan mekanlarda da aynı durumun yaşandığına dikkati çeken Bayram, “Ben ramazanda restoranların menü fiyatlarını bu israf dengesi içinde gözettiğini ve ona göre her keseye uygun israf olmayan iftar menülerinin de olduğunu düşünüyorum. Sadece restoranları günah keçisi yapmamak lazım.” değerlendirmesinde bulundu.

Bin liranın üzerindeki menüleri israf olarak gördüğünü ve müşterilerin menü konusunda mekanları yönlendirmesi gerektiğini söyleyen Bayram, “Ben restoranların iftar mekanı olarak iş yerlerine daha uygun rakamlar teklif etmeleri gerek diyorum. Eskiden biz evlerimizde iftar verirdik ama şimdi evlerimiz ona çok müsait değil. Aslında ‘aile iftarı menüsü’ gibi bir menü ortaya konabilir.” dedi.

Bayram, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ramazan rahmet, mağfiret ayı. Burada israftan kaçınmamız lazım. İnsanlara şunu tavsiye ediyorum, bin liranın üzerindeki mekanlara gitmesin, o iftarları tercih etmesinler. Daha uygun rakamlı iftarları tercih etsinler. İsraftan kaçınalım. Bir de tabak geliyor ortaya sadece kenarından alıyoruz. Halbuki önümüze gelen tabağı bitirme alışkanlığı içerisinde olursak israf olmaz diye düşünüyorum.”

Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (AESOB) Başkanı Adlıhan Dere, Ramazan ayının gelmesiyle israf uyarısında bulunarak merdiven altı ürünlere dikkat çekti.

Ramazan ayının gelmesiyle Antalya’nın pazar, cadde ve sokaklarında hareketliliğin başladığını dile getiren Dere, “Pide, hurma, güllaç, şerbet, pastırma, baklava gibi her bütçeye uygun Ramazan ayının vazgeçilmez ürünleri raflarda yerini aldı. Manav, kasap, pastane, lokanta, fırın, büfe, bakkal gibi gıda alanında faaliyet gösteren esnafımız başta olmak üzere tüm esnaf ve sanatkarlarımız Ramazan hazırlıklarını tamamladı. Ancak bu yılki fiyatlar maalesef hem eli hem de cebi yakıyor. Ramazan dolayısıyla temel gıda maddelerine talep artışı oluyor. Bu artış ise fiyat yelpazesini genişletiyor. İnsanlar alışverişlerinde ucuz diye kalitesiz ve sağlıksız merdiven altı ürünlere yönelebiliyor. Ucuz diye alınan yiyecek ya aynı gün ya da ertesi gün çöpe gidiyor. Bu da daha çok israfa sebep oluyor. Esnaflarımızda her yiyeceğin en tazesi ve kalitelisi var. Özellikle Ramazan’da iftar sofralarında dinimizin yasaklamış olduğu israfın her türlüsünden kaçınmalıyız. Yardımlaşma, dayanışma; birlik ve beraberlik duygularının pekiştiği, güzelliklerle dolu bu Ramazan ayında alışverişlerimizi tanıdığımız, bildiğimiz, güvendiğimiz mahalle esnaflarımızdan yapmalıyız. Böylece hem sağlığınızı güvence altında alır, hem de esnaf ve sanatkarlarımıza bir nebze olsun destek sağlamış oluruz” ifadelerine yer verdi.

“Günden 6 milyon ekmek çöpe gidiyor”

Türkiye’de her gün 6 milyonun üzerinde ekmeğin ve yılda 26 milyon ton civarında meyve, sebze ve gıdaların israf edildiğini aktaran Dere, “Ülkemizdeki gıda israfının yüzde 42’si evlerde çöpe giden yiyeceklerden kaynaklanıyor. En çok çöpe atılan yiyeceklerin başında ise ekmek, unlu mamuller, sebze ve meyveler geliyor. Diğer aylarda yapılan gıda israfı maalesef Ramazan ayında ciddi boyutlara ulaşıyor. Gün boyu oruç tutup nefsimizi terbiye ederken bir lokma ekmek dahi bulamayan insanların halinden anlamak için bu dönemde gıda israfından mümkün olduğunca kaçınmalıyız. Alışverişe giderken listesi yapmalı, ihtiyacımız kadar almalı, doyacağımız kadar sofra kurmalıyız” uyarısında bulundu.

“İsraftan kaçınılmalı”

Ekmek, sebze ve meyve israfının çok büyük rakamlara ulaştığına işaret eden AESOB Başkanı Adlıhan Dere, “Ülkemizde sürekli artan nüfus ve yeme, içme ihtiyaçlarımızın değişmesi sebebiyle israf da çok büyük rakamlara ulaştı. İsraf edilen gıdalarla birlikte hem ekmeğimiz, aşımız, nimetimiz hem de paramız ve emeğimiz çöpe gitmiş oluyor. Vatandaşlarımız bir yandan gıda ürünleri ile hayat pahalılığından dert yanarken diğer yandan emek verip alın teri dökerek aldığı ürünleri israf etmemeli. Piyasada özellikle gıda ürünlerinde fırsatçıların fiyat artışı yaptığı bu dönemde israftan ne kadar kaçınırsak ürünlere talep düşünce fiyatlar da düşecektir” ifadelerine yer verdi.

“İhtiyaç sahiplerine destek”

Ramazan ayının ruhuna uygun hareket etmeye özen göstermeli, paylaşımcı olunması gerektiğine değinen Dere, “Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’in (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘Komşusu açken, tok yatan bizden değildir’ hadis-i şerifini kendimize rehber edinerek yardıma muhtaç olan ihtiyaç sahiplerine destek olmalıyız. Böylece bir yandan orucumuzu tutarak ibadetimizi gerçekleştirirken bir yandan da Ramazan ayına yakışır bir davranış sergilemiş oluruz. Bu duygu ve düşünceler ile Ramazan ayının başta esnaf ve sanatkarlarımız olmak üzere hemşehrilerimize ve tüm İslam alemine hayırlar getirmesi dileğiyle; kalplerimizden sevgi, sofralarımızdan bolluk ve bereket, evlerimizden, hanelerimizden, iş yerlerimizden huzur ve mutluluk eksik olmasın” açıklamasında bulundu. – ANTALYA

Yılbaşı sofrasında, abartıya kaçılmadan daha sade bir sofra hazırlanması gerektiğine dikkat çeken Yaşar Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Eylem Ezgi Fadıloğlu, “Yapılan bu kutlama hazırlıklarının faturasının sadece harcama yapan kişiye değil dünyamıza da kesildiğinin farkında olmamız gerek “dedi. Fadıloğlu, “Yılbaşı akşamı israf edilmeyecek şekilde, taze ürünlerle hazırlanmış, lezzetli; ama porsiyonları küçültülmüş tabaklar hazırlanmalı, artan yiyecekler ertesi gün farklı tariflerle değerlendirilmeli” diye konuştu.

Gıda israfının önlenmesi çağrısında bulunan Dr. Eylem Ezgi Fadıloğlu, şunları söyledi:

“Gıdanın geleceğinin konuşulduğu şu günlerde mutfaklarda gıda israfı lezzetten daha fazla önem kazanmış ve menü planlamalarında sıfır atık konusu en önemli kısmı oluşturmuştur. Sıfır atık tariflere dayalı yemekler hazırlamamız gerekmektedir. Devir tasarruf devri olup taze ürünlerle hazırlanmış, lezzetli; ama porsiyonları küçültülmüş tabaklar çıkarma devridir. Bütçemize uygun, depolaması saklaması kolay ve her bir parçasını kullanabileceğimizi düşünerek gıdaları satın almalı ve hazırlık, pişirme ve saklama aşamalarında farklı teknikleri uygulama yollarını öğrenmeliyiz.”

Alışverişe çıkarken, hazırlanan listeye sadık kalmaya özen gösterilmesi gerektiğini belirten Fadıloğlu, “Seçilecek ana yemek için alternatif olarak; hindi, tavuk ve et düşünüleceği için kişi başı porsiyon miktarı göz önüne alınmalı. Bir hindi veya tavuk yemeği için 150-200 gramlık bir porsiyonun bir kişi için yeterli olacağı düşünülerek hindi ve tavuk ihtiyacının karşılanabileceği bilinmeli ve et tercihinde eğer kemikli et tercih edilecekse kemiğin stok olarak kullanılabileceği de düşünülmeli” şeklinde aktardı.

Artan yiyecekler dönüştürülmeli

Yaşar Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Eylem Ezgi Fadıloğlu, şu önerilerde bulundu:

“Pırasa, kereviz gibi sebzeler, diğer sebzelere oranla daha fazla atığı olan gıdalar grubunda yer alıyor. Pırasanın yeşilliklerinden ve kerevizin saplarından salata yapılabilir veya sebze artıklarını değişik soslarda kullanabilir ve lezzetli çorbalar yapılabilir. Kalan sebzelerden mücver yapabilir. Soyduğunuz patateslerin soyduğunuz kabuklarını; tuz, karabiber ve istediğiniz baharatları ekleyerek cips yapabilirsiniz. Kalan ekmekleri küp küp doğrayarak fırında kıtır hale getirebilir ve hazırladığınız krutonları çorbayla tüketebilir, sarımsaklı ekmekler hazırlayabilir veya ufalayarak köfte harcının içine ekleyebilirsiniz. Dilerseniz hazırlanan bu kıtır ekmeklerin üzerine kıymalı veya domatesli bir sos dökerek papara yemeği, artan pilavdan yayla çorbası, bulgur pilavından ise ezogelin çorbasını yapabilirsiniz. Kalan peynirler eritilerek peynir fondü yapılabilir veya ezilerek peynir topları yapılarak tüketilebilirler. Böyle kutlamalı günlerde alınan yiyeceklerin pişirilmeden önce ve sonra buzdolabında saklanması hususu da mutfakta israfı önlemek açısından önem arz etmektedir. Bu anlamda kalan pişmiş etlerin, sebzelerin, sosların ve keklerin dondurulabileceğini unutmamalı ve doğru saklama kaplarına konularak dondurulmalı.” – İZMİR