SSB’den yapılan açıklamaya göre, ikinci uçuşunu bugün gerçekleştiren KAAN, 14 dakika havada kalarak, 10 bin feet irtifa ve 230 knot hıza ulaşmayı başardı.

Savunma Sanayii Başkanı Başkanı Haluk Görgün, KAAN’ın gerçekleştirdiği ikinci uçuş sonrası test pilotları ve proje ekibi ile bir araya geldi.

Görgün, tarihi bir an daha yaşandığını belirterek, buna hep birlikte şahitlik edebildikleri için şükran duyduğunu dile getirdi.

Heyecanlı, aynı zamanda gururlu olduklarını aktaran Görgün, “Türk havacılık tarihinin, Türk savunma tarihinin önemli günlerinden bir tanesine daha şahitlik ettik. İnsanlı savaş uçağımız bugün ikinci uçuşunu yaptı. İlk uçuşunu 21 Şubat’ta tamamlamıştı. Planlandığı şekilde ilk uçuşu başarıyla gerçekleştirmişti. Bugün yine o ilk uçuş sonrası elde edilen veriler değerlendirildikten, analiz edildikten sonra ikinci uçuş hazırlıkları tamamlandı ve bu sabah da ikinci uçuşumuzu gerçekleştirdik.” ifadelerini kullandı.

Görgün, ikinci uçuşun da ilk uçuş gibi çok başarılı olduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

“Bu uçuşta da alınan veriler tüm ekip tarafından değerlendirilecek ve sonraki uçuşlar için hazırlıklar devam edecek. Hayırlı uğurlu olmasını temenni ediyorum. Emeği geçen tüm çalışanlarımıza mühendislerimize, pilotlarımıza, test pilotlarımıza teşekkür ediyoruz, milletimize hayırlı uğurlu olsun. Tabii herkes inanılmaz bir heyecan içindeydi, sabahın ilk saatlerinde itibaren bu uçuşun gerçekleşmesi için herkes bir taraftan dua ediyor, bir taraftan umutla o ilk kalkışı ve inişi bekliyordu. Çok şükür güzel bir atmosfer vardı, tüm çalışanlar tüm emek verenler burada olmaya gayret gösterdiler, hep beraber bu anı yaşadık, hayırlı, uğurlu olsun diyorum.”

KAAN, yeni boyalı haliyle ilk uçuşunu yaptı

Yüksek manevra, düşük radar görünürlüğü, geliştirilmeye açık aviyonik mimari, artırılmış durumsal farkındalık, hassas hedefleme, birlikte çalışabilme gibi 5. nesil savaş uçaklarında olan bütün kabiliyetlere sahip olan KAAN’ın üretim faaliyetlerine Mart 2022’de başlandı.

Mayıs-Kasım 2022 tarihlerinde komponent montajları tamamlanarak, Kasım 2022’de son montaj hattı devreye alındı. Aralık 2022 ve Ocak 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen yoğun sistem testlerinin devamında, 10 Şubat 2023 tarihinde planlanandan önce hangardan çıkış gerçekleştirilirken, 12 Şubat 2023 tarihinde ilk motor çalıştırma faaliyeti icra edildi. 17 Mart 2023 tarihinde ise ilk yavaş taksi testleri başarı ile tamamlandı. İlk uçuşa kadar olan dönemde ilk uçuş için gerekli güçlendirme faaliyetleri yürütüldü ve uçuş öncesi testler tamamlandı. Milli muharip uçak KAAN, ilk uçuşunu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirdi.

Eş zamanlı olarak Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilecek konfigürasyon için hava aracı ve sistem gereksinimleri tanımlandı, hava ve sistem fonksiyonları belirlendi ve ön tasarım fazı tamamlandı.

Yeni boyalı haliyle ilk uçuşunu yapan KAAN’ın teknik özellikleri arasında şunlar yer alıyor:

“Maksimum seyir hızı: 1,8 Mach. İrtifa tavanı: 55 bin ft. Güç limitleri : +9g/-3,5g. Dahili silah yuvası. Süperseyir kabiliyeti. Düşük radar izi. Çoklu görev profili. Hava-hava kabiliyeti Hava-kara kabiliyeti.”

İspanya’da savunma alanında haber yapan internet siteleri, KAAN ile ilgili haberlerini sürdürdü.

“Defensa.com” adlı internet sitesi, “Türk Hava Kuvvetlerinin gelecekteki muharip uçağı ilk uçuşunu yaptı” başlığıyla verdiği haberde, “Bu, Türk sanayisinin, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ’nin liderliğinde, uluslararası alanda (hayalet) olarak tanımlanan 5’inci nesil savaş uçağı ve radar görünmezlik yeteneklerini geliştirmeye yönelik iddialı projesi kapsamında çok önemli bir adımdır.” yorumu yapıldı.

KAAN’ın üretim aşamalarının ve gelecek projelerinin aktarıldığı haberde, “Uçağın nihai hedefi, Türkiye’yi 5’inci nesil savaş uçağı üretebilecek altyapı ve teknolojiye sahip sayılı ülkelerden biri haline getirmek.” ifadesi kullanıldı.

“Aviacionline.com” sitesi de “KAAN, 5. nesil Türk savaş uçağı ilk uçuşunu yaptı” başlığıyla verdiği haberde, “KAAN’ın F-35 gibi 5. nesil uçaklar arasında 1. blokta yer alacağını, uluslararası pazarlarda büyük ilgi göreceğini, rakip modellerin üstün özelliklere sahip olacağını, milli tasarımlı motorun üretime girdiğinde ABD’li modellerden arındırılacağını ve Pakistan gibi bazı ülkelerin şimdiden büyük ilgi gösterdiğini” yazdı.

Kaan, ülkenin en iddialı teknolojik çabasını temsil ediyor”

İtalyan Panorama dergisinde çıkan haberde de Türkiye’nin “ulusal gurur gösterisiyle” yeni askeri uçağını uçurduğu belirtildi.

Haberde, “Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen Kaan, ülkenin savunma yeteneklerini güçlendirmeyi ve küresel sahnedeki stratejik konumunu geliştirmeyi amaçlayan en iddialı teknolojik çabasını temsil ediyor. Bu, Türkiye’nin çıkarıldığı F-35 programını klonlama girişimi değil, ABD’nin F-22’sine daha çok benzeyen, artık yaşlanan F-16D’lerin yerini alabilecek sipariş bekleyen bir uçak.” ifadeleri kullanıldı.

Kaan’ın temellerinin 2016’da atıldığı ve 5. nesil bir uçak olarak değerlendirildiği belirtildi.

KAAN Hollanda’da da övgü alıyor

Hollanda’nın önemli gazeteleri ve savunma alanında haber yapan internet sitesi, KAAN ile ilgili haberleri ilgiyle takip etti.

De Volkskrant gazetesinin “Türkiye, savaş uçağı Kaan ile gökyüzündeki hakimiyetini bir kez daha gösteriyor” başlıklı haberinde, KAAN’ın ilk test uçuşunu başarıyla tamamladığı belirtildi.

Türkiye’nin silah pazarında önemli bir oyuncu haline geldiği vurgulanan haberde, Türk savunma sanayisinin “başarılı Bayraktar insansız hava aracının ardından şimdiki iddialı projesi olan kendi savaş uçağı üzerinde çalıştığı” kaydedildi.

Türkiye’nin savaş uçaklarının üretiminde kendi kendine yeterlilik için önemli projeler yaptığı aktarılan haberde, bunun hızla büyüyen savunma sanayisi için ciddi bir adım olduğuna dikkati çekildi.

De Telegraaf gazetesinin haberinde de “Türkiye kendi geliştirdiği ilk savaş uçağını tanıttı” başlığı kullanılırken KAAN’ın, Türkiye’nin kendi ürettiği ilk savaş uçağı olduğu ifade edildi.

Türkiye’nin kendi savaş uçağı üretiminin, Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan’ın bağımsız savunma sanayine sahip olma hedefleriyle örtüştüğü belirtilen haberde, Kaan’ın öne çıkan özellikleri arasında yüksek manevra kabiliyeti ve gövdede silah taşıma yeteneklerinin yer aldığı kaydedildi.

Orta avcı uçağı kategorisinde yer alan KAAN’ın, 21 metre uzunluğa, 14 metre kanat açıklığına sahip olduğu ifade edildi.

“Upinthesky.nl” internet sitesi, “Türk savaş uçağı KAAN havalandı” başlığıyla verdiği haberde, “Türkiye’nin ilk yerli üretim savaş uçağı olan KAAN, bugün ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Bu prestij projesinde önemli bir adımdır.” yorumu yapıldı.

Balkan medyasından KAAN’a övgü

KAAN’ın ilk uçuşuna Balkan ülkeleri Slovenya, Sırbistan, ve Karadağ medyalarında övgüyle yer verilmeye devam ediliyor.

Slovenya’da savunma alanında yayımlar yapan “Savunma Dergisi”, KAAN’ın ilk uçuşunu “Türk savaş uçağı KAAN ilk uçuşunu yaptı” başlığıyla yansıttı.

Dergide, “Bu, Türkiye için havacılık programında önemli bir ilerlemedir.” ifadesine yer verildi.

Karadağ’daki haber sitesi Mondo, haberi, “Türk muharebe uçağı ilk uçuşunu yaptı. ‘Kötü diller’ çok şey konuştu ama bu tarihin en iddialı programı.” ifadeleriyle okurlarına aktardı.

Sırbistan’ın en çok tıklanan haber sitelerinden Srbija Danas ise haberi, “Türk savunma sanayii tarihinin en iddialı programı: KAAN.” şeklinde verdi.

KAAN’ın uçuşu ve özellikleri Radio Bulgaria’nın haberinde de okuyuculara aktarıldı.

Alman basınındaki haberlerde, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN’dan övgüyle bahsedildi

Alman Welt gazetesinde, “Bu dönüm noktası, Türkiye’nin bir savaş uçağı ülkesi olarak yükselişine işaret ediyor” başlığıyla yayımlanan haberde, KAAN’ın teknik özelliklerinden bahsedildi.

Haberde, “Alışılmadık derecede kısa bir zaman aldı ama “KAAN” savaş uçağı, ilk uçuşunu başarıyla tamamladı. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan için bu, ABD’ye karşı kazanılmış bir zafer anlamına geliyor. Ankara, modern savaş uçaklarının üretiminde kendi kendine yeterlilik için giderek daha fazla çaba sarf ediyor.” ifadesine yer verildi.

“Bu, hızla büyüyen Türkiye için tarihi bir dönüm noktasıdır.” değerlendirmesinde bulunulan haberde, şunlar kaydedildi:

“Türkiye’nin kendi savaş uçağı olan ve Türkçede ‘hükümdar’ anlamına gelen ‘KAAN’ ilk uçuşunu başarıyla tamamladı. Çift motorlu savaş uçağı, gizlilik özelliklerine sahip 5. nesil bir model. Bundan dolayı radar tarafından tespit edilmesi zor ancak Türk Hava Kuvvetlerinin gelecekteki gururunun harekete hazır hale gelmesi için yıllar geçmesi gerekecek. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Başkanı Temel Kotil’e göre, Ankara yakınlarında yapılan ilk uçuş 2,44 kilometre irtifada 13 dakika sürdü. Bu alışılmadık derecede kısa bir süre. Karşılaştırmak için 30 yıl önce Eurofighter ilk uçuşunda ancak 40 dakika sonra yere inebilmişti. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için kendi savaş uçağının ilk uçuşu ABD’ye karşı kazanılmış bir zaferdir.

Türkiye, başlangıçta Almanya’nın da gelecekte teslim alacağı Amerika’nın F-35 savaş uçağının üretimine dahil olmuştu ancak Türkiye, Rus S-400 hava savunma sistemlerini satın alınca ABD, Ankara’nın F-35 katılımını 2019’da sonlandırdı. Erdoğan, şimdi daha bağımsız olmak için kendi savaş uçağı projesini ilerletmeye daha da kararlıydı.”

Haberde, “Türkiye, teknoloji ve altyapıdan uzmanlık ve üretim kapasitesine sahip çalışanlara kadar modern savaş uçaklarının üretimi için tüm değer zincirine sahip dünyadaki birkaç ülkeden biri olmak için çabalıyor. Modern sensörler, radarlar ve diğer savunma teknolojileri çeşitli Türk şirketlerinde geliştirilmektedir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

“Türkiye’nin umudu: Gökyüzündeki yeni savaşçı”

Flugrevue internet portalında da “Türkiye’nin umudu: Gökyüzündeki yeni savaşçı: Türk hayalet savaşçısı Kaan uçuyor” başlığıyla yayımlanan haberde, “21 Şubat’ta görünmezlik özelliğine sahip Türk savaş uçağı başarılı ilk uçuşunu gerçekleştirdi.” ifadesi kullanıldı.

Haberde, şunlar kaydedildi:

“Türk Hava Kuvvetlerinin geleceğin amiral gemisi, çarşamba sabahı Ankara yakınlarındaki Mürted’den ilk uçuşuyla havalandı. Test pilotu Barbaros Demirbaş, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Kaan’ın kontrolündeydi. Prototipe iki koltuklu F-16D Fighting Falcon eşlik ediyordu. Uçuş, muhtemelen sadece 13 dakika sürdü. Uçak, 2 bin 440 metre yüksekliğe ve 425 km/saat hıza ulaştı.”

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, “Kaan ile ülkemiz sadece beşinci nesil savaş uçağına değil, dünyada çok az ülkenin sahip olduğu teknolojilere de sahip olacak.” açıklamasına yer verilen haberde, şu bilgiler paylaşıldı:

“Beşinci nesil savaş uçağının geliştirilmesine 2016’da başlandı. Türkiye, uzun vadede F-16’nın yerini alacak modeli kullanmak istiyor. Fighting Falcon’da da kullanılan prototipteki GE motorları, gelecekte yerini Türkiye’de geliştirilen bir tahrike bırakacak. Seri üretime 2028’de başlanması planlanıyor.”

İskandinavya medyasından KAAN’ın ilk uçuşuna övgüler

İsveç’te yayın yapan Microsoft’un internet portalı MSN, “Türkiye’nin KAAN hayalet savaş uçağı ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığını kullandığı haberde, eski adıyla TF-X olarak bilinen beşinci nesil uçağın, Hava Savunma Komutanlığı envanterindeki yaşlanan F-16’ların yerini alması ve 2030’lu yıllardan itibaren aşamalı olarak kullanılmasının planlandığı kaydedildi.

“Gagadget.com” teknoloji haber sitesinin “Türkiye’nin beşinci nesil KAAN savaş uçağı ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığıyla duyurduğu haberde, şu ifadeler yer aldı:

“Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı olan KAAN (TF-X), 2017’den beri Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilmektedir. Uçağın ilk versiyonları 2013’te İstanbul Uluslararası Fuarı’nda sergilenmiştir. İlk KAAN prototipi 2022 sonbaharının sonlarında sunuldu. TUSAŞ, 2029’dan itibaren ayda iki uçak üretmeyi planladığını duyurdu. KAAN’ın maksimum hızı Mach 1,8 (2222 km/saat) olacak.”

Finlandiya’nın gazetelerinden Ilta Sanomat, “Türkiye’nin geliştirdiği yeni nesil gizli savaş uçağı ilk test uçuşunu yaptı” başlığıyla duyurduğu haberde, Fince de kralların kralı anlamına gelen KAAN’ın başarılı bir uçuş gerçekleştirdiğine dikkati çekildi.

KAAN’ın 13 dakika havada kaldığı aktarılan haberde, Kaan’ın seri üretiminin 2028’de başlayacağı, ilk serinin üretime girecek tüm uçaklarının 2040 yılında tamamlanacağının tahmin edildiği kaydedildi.

Norveç’te yeni nesil savunma silahlarının haberlerinin yer aldığı “forsvaretsforum.no” haber sitesi de “Türk savaş uçağı ilk kez havada” başlığını kullandı.

KAAN savaş uçağının 13 dakika boyunca havada kaldığı, 8 bin feet yüksekte 230 knot hıza ulaştığı bildirilen haberde, uçağın çok güçlü olmasına rağmen radara zor yakalandığına işaret edildi.

Danimarka’da yayın yapan “carroemotos.com” haber sitesi de “Türkiye, Kaan hayalet savaş uçağıyla ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığını kullandığı haberde, şu ifadelere yer verdi:

“Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen Kaan, Türkiye’nin savunma yeteneklerini güçlendirmeyi ve küresel sahnede stratejik konumunu geliştirmeyi amaçlayan en iddialı teknolojik atılımını temsil ediyor.”

KAAN, ABD basınında da ilgi uyandırdı

ABD merkezli The Defense Post haber sitesinin, milli muharip uçak KAAN’ın ilk uçuşunu “Türkiye’nin ilk yerli üretim muharip uçağı KAAN ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığıyla duyurduğu haberde, KAAN, Türkiye’nin “F-16 uçaklarının yerini alma yönünde adım” olarak nitelendi.

Haberde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın değerlendirmeleri ve Türk Havacılık Uzay Sanayii Genel Müdürü Temel Kotil’in X sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımlara da yer verildi.

The National Interest dergisinde yayımlanan bir yazıda da “Türkiye’nin hava-uzay endüstrisi, yerli KAAN muharip uçağının başarılı ilk uçuşuyla ülkenin savunma teknolojisinde artan becerilerinde önemli bir dönüm noktasına imza attı.” ifadesi yer aldı.

Dergideki yazıda ayrıca KAAN’ın ilk uçuşunun 13 dakika sürdüğü ve 230 knot hıza ulaştığı, piste pürüzsüz iniş yaptığı belirtildi.

Warrior Maven sitesindeki haberde de Türkiye’nin “kendi savaş uçağını” uçurduğuna dikkati çekilerek KAAN’ın özellikleriyle ilgili bilgi verildi.

Haberde ayrıca KAAN’ın, “Avrupalı rakiplerinden” daha iyi performans sergilediği ifade edildi.

İngiliz basınından KAAN’a ilgi

The Telegraph’ın haberinde, Türkiye’nin, kendi “hayalet savaş uçağını” geliştirme yolunda hızla ilerlediği aktarılırken KAAN’ın uçuşuyla ilgili bilgi verildi.

Haberde KAAN ile Türkiye’nin kendi beşinci nesil savaş uçağını geliştiren ve sahaya süren nadir ülkeden biri olacağı vurgulandı.

Forces sayfasının haberinde ise Türkiye’nin teknoloji, altyapı, insan kaynakları ve üretim kabiliyetleri gibi alanların tamamını da kapsayan “gelişmiş savaş uçağı üretimi” konusunda az sayıdaki ülkelerden biri olmak istediğine işaret edildi.

KAAN farklı bölgelerde haberlere konu oldu

Hindistan merkezli EurAsian Times’ın haberinde de KAAN’ın “tarihi ilk uçuşu” ile havalandığına yer verildi.

KAAN’ın uçuşunun “önemli bir başarı” olduğu aktarılan haberde, söz konusu uçuşun “dünya genelinde hayranlık” uyandırdığına vurgu yapıldı.

“Flight Global” isimli sayfada da Türkiye’nin son günlerde savunma ve havacılıkta “birçok dönüm noktasını” kutladığına değinilirken, Türk firmalarından övgüyle söz edildi.

Greek Reporter’ın haberinde de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Türkiye savunma sanayisi alanında adeta bir destan yazıyor” sözlerine yer verilerek, KAAN’ın özellikleri anlatıldı.

Ürdün merkezli Al Bawaba’nın KAAN ile ilgili yaptığı haberde, dünya genelinde basının dikkatini KAAN’a yönelttiğine değinilirken, KAAN’ın sosyal medyada da büyük ilgi gördüğü kaydedildi.

***

5’inci nesil taktik askeri havacılık kabiliyeti olarak tasarlanan KAAN, Türkiye’yi farklı bir kulübün üyesi yapmaya aday. KAAN, bu nedenle yalnızca bir savunma sanayii kilometre taşı değil, aynı zamanda jeopolitik olarak kritik bir anahtar. Zira, ilerleyen yıllarda NATO taktik askeri havacılık kabiliyetine F-22 ve F-35 dışında, 3’üncü ve 5’inci nesil savaş uçağı girecek ve bahse konu yetenek bir Türk platformu olacak.

KAAN nasıl bir 5’inci nesil kabiliyet sunacak?

İlk uçan prototipte tercih edilmese de KAAN’ın daha önce kamuoyuna verilen görüntülerinden dikkat çekici bir sensör konfigürasyonuna sahip olduğu anlaşıldı. Bu söz konusu veriler uluslararası savunma çevrelerinde de tartışıldı. KAAN’ın ayrı IRST (kızılötesi arama ve takipleme) ve EOTS (elektro-optik hedefleme) sistemleriyle mücehhez olduğu anlaşıldı. [1] O dönemde yayımlanan değerlendirmelerde, IRST sistemlerinin dizaynları gereği radar karıştırma yapan elektronik harp tehditlerine karşı mukavim olacağı ve klasik sensörleri aldatan bazı düşük görünürlük özelliklerini aşabileceği, dolayısıyla KAAN’a, stealth uçaklar karşısında bir avantaj sağlayacağı vurgulandı. IRST ve EOTS sistemlerinin birbirlerinden ayrılmasının, sensör konfigürasyonu açısından ciddi avantajlar sağlayabileceği de not edildi. Üzerinde çok konuşulan savaş uçağı, geçtiğimiz günlerde havalanarak programın ileri bir aşamaya geçtiğini dünyaya gösterdi.

KAAN nasıl ilerleyecek?

Kategorik olarak KAAN’la ilgili öncelikle dürüst ancak müteakiben de iddialı iki değerlendirme yapmak gerekiyor. Öncelikle şunun anlaşılması önemli; KAAN bir uçağın değil bir ailenin adı. Sadece KAAN’ı değil, söz konusu ailenin mensubu olan birçok varyasyonu izleyeceğiz. Muhtemelen ilk jenerasyon KAAN envantere girdiğinde 4,5 nesil savaş uçaklarının üzerinde bir muharip performans ortaya koyacak. Türk Hava Kuvvetleri ve NATO müttefik askeri havacılık kapasitesine yeni bir kabiliyet seti kazandırılacak. Öte yandan, envanterdeki ilk KAAN’ın, 5’inci nesil profili bakımından F-35’le kıyaslandığında bazı handikapları da elbette bulunacaktır. KAAN ailesinin daha gelişmiş varyasyonları ise aradaki farkı kapatmayı hedefleyecek.

İkincisi; KAAN’a ilişkin planlar Türkiye’nin sadece 5’inci klasik bir perspektifle yetinmeyeceğini ortaya koyuyor. Türk savunma tartışmalarına yansıyan haberler, Baykar KIZILELMA ve TUSAŞ ANKA-3 stratejik silahlı insansız hava araçlarının, KAAN’la müşterek harekat icra etmesine dair mülahazayı açıkça seslendirdi. Teknik olarak söz konusu konsept loyal wingman olarak literatüre girdi ve Londra liderliğindeki Tempest Projesi gibi 6’ncı nesil taktik askeri havacılık paradigmasının bir parçası oldu. Daha açık ifade etmek gerekirse, Türk savunma planlayıcılarının KAAN’a ilişkin büyük hedefleri var.

Uluslararası rekabet ve KAAN

KAAN gibi üst düzey yetenekler sadece milli envanteri şekillendirmek üzere hayata geçirilmez. Üst segmentlerde savunma çözümleri, siyasi ağırlıkları yüksek ekonomik değerlerdir. KAAN’a böyle bir bakış açısıyla yaklaşmak gerek. 2030’lu yıllara gelindiğinde, dünyanın 5’inci nesil uçaklarla ve onları ikame edebilecek üst düzey 4,5 nesil ara çözümlerle ilgili çok fazla seçeneği olmayacak. F-35, market performansı gereği halihazırda başarılı bir proje. NATO envanterleri ve ötesinde satışları beklenenin üstünde bir çizgi izledi. Ayrı bir parantez açmak gerekirse, tam da bundan dolayı Türkiye’nin F-35 projesine dönüşü, Türk Hava Kuvvetleri’nden daha çok Türk savunma sanayii için önemli. KAAN’ın F-35’i halihazırda hava kuvvetlerinde bulunduran pazarlardan pay alması kulağa hoş gelebilir ancak gerçekçi olmak gerekirse kolay değil. Zira, Türkiye’nin yeni bir alım paketini ilerlettiği F-16V ve F-35’le birlikte Lockheed Martin’in uluslararası savunma pazarındaki hakimiyeti, önümüzdeki yıllarda bilhassa taktik askeri havacılık çözümlerinde istikrarlı bir şekilde artacaktır. Öte yandan, siyasi tahditler ya da savunma ekonomisi nedenleriyle F-35’e ulaşamayan ülkeler için KAAN ideal bir alternatif olacak, zira klasik 4,5 nesil uçakların ötesinde bir kapasite sağlayacaktır. Ayrıca Sovyet-Rus envanterlerini NATO standartlarına yükseltmek isteyen ya da CAATSA yaptırımlarından çekinen devletler için, KAAN ciddi bir alternatif teşkil edecektir.

Avrupalı NATO çözümlerinin arasında da KAAN’ın şansı yüksek. Diğer NATO müttefiklerinin savaş uçağı pazarına bakıldığında, İsveç’li Gripen düşük maliyetli bir 4,5 nesil çözüm sunmasına karşın savunma pazarı başarısıyla ön plana çıkamadı. NATO ittifakı içinde İsveç, son kullanıcının yanı sıra oldukça küçük Macaristan pazarıyla sınırlı kaldı. Gripen’ın NATO dışında, en kayda değer başarısı ise Brezilya’ya ihracı oldu. ABD seçeneğine alternatif bir diğer NATO çözümü olan 4,5 nesil Fransız Dassault Rafale ise nispeten iyi bir sezon geçirmekte ve uluslararası marjı güçlü. Özellikle, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Huawei’yle 5G anlaşması sonrası F-35 alımının suya düşmesi, Dassault Rafale için milyarlarca dolarlık bir fırsat penceresini de araladı. Öte yandan, Fransızların önemli bir sorunu olan; Endonezya, Yunanistan, BAE, Katar, Hindistan ve Fransa alımları nedeniyle Dassault’nun Rafale endüstriyel kapasitesi sınırlarına dayandı. Açık kaynaklı veriler 238 platformun beklediğini ortaya koyuyor. [2] Fransız-Alman 6’ncı nesil havacılık projesinin ihraç potansiyelinin önündeki en büyük engelse, ironik biçimde Berlin. Almanların savunma ihracatı kısıtları, Fransızların başını hayli ağrıtacak gibi duruyor.

KAAN’ın pazar marjı için dikkatle takip etmemiz gereken proje, Güney Kore’nin KAI KF-21 Borame çözümü. Borame için iki temel trendi dikkatle izlememiz gerekecek. Bunlardan ilki; özellikle Polonya üzerinden NATO bölgesinin projeye ilgisi, diğeriyse Suudi Arabistan ve BAE vektörleri üzerinden milyarlarca dolarlık hacmiyle Körfez Arap silah pazarının göstereceği refleks. KAAN’la halihazırda 3 ülkenin ilgilendiği değerlendiriliyor. Bunlar Ukrayna, Azerbaycan ve Pakistan. Nitekim, son derece deneyimli ve kariyerli bir diplomat olan Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Vasyl Bodnar, ülkesinin KAAN’la ilgilendiğini Türk basınına açıkça deklare etti. Elbette, Ukrayna savunma sanayiinin, KAAN’ın nihai motoruna ilgi alaka gösterdiği ayrıca belirtilmeli.

Azerbaycan’ın KAAN’a geçişi, Bakü için ciddi bir anlam ifade edecek ve söz konusu anlam “tek millet iki devlet” paradigmasının da ötesinde. Azerbaycan Hava Kuvvetleri’nin temel avcı ve multirole görevlerinde kullandığı savaş uçağı Mig-29. Siyasi-askeri ve jeopolitik nedenlerle, sözü edilen Sovyet-Rus sistem bağımlılığının sürdürülmesiyse akıllıca bir tercih değil. Bakü, son olarak JF-17 tercihiyle gündeme geldi ancak söz konusu Çin destekli Pakistan üretimi savaş uçağı, KAAN’la aynı segmentte değil, daha çok düşük maliyetli, gelişmiş bir 4’üncü nesil çözümdür. KAAN, yakın gelecekte, Azerbaycan’ın siyasi nedenlerle ulaşabileceği NATO standartlarında tek taktik askeri havacılık unsuru olacak. Elbette İslamabad, dünyanın en önemli silah pazarlarından biri. KAAN’ın söz konusu ülkeye girmesiyse, tıpkı Orta Doğu dron pazarındaki Türkiye-Çin rekabeti gibi, başka bir Türk-Çin savunma rekabetini gözler önüne serecektir.

Analizin sonunda bir hususa dikkati çekmek gerekiyor; loyal wingman konsepti, sensör füzyonu ve stealth uçak geometrisi, 4,5 ve 5’nci nesil askeri havacılık çözümleri rekabeti gibi konulardan bahsettik. İşte özetle KAAN’ın en kritik niteliği de bu olacaktır. İncelemeye konu savaş uçağı, Türkiye’yi farklı teknolojik ve jeopolitik ajandaya taşımaya adaydır. Türkiye, artık NATO ittifakı içinde 5’nci nesil askeri havacılık yeteneği üreten bir kulübün üyesi olacak.

[1] Joseph Trevithick, “Unique Sensor Setup Emerges On Turkey’s Stealthy New Fighter”, TWZ, Ocak 2023.

[2] Douglas Barrie, “Dassault’s Whirlwind Of Rafale Orders May Be Too Much Of A Good Thing”, IISS, Ocak 2024.

[Dr. Can Kasapoğlu, Hudson Enstitüsü kıdemli analistidir. Askeri bilimler ve açık kaynaklı savunma istihbaratı konularında uzmandır.]

*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

“ADANA’YI MALUM ELLERDEN ALMAYA HAZIR MIYIZ?”

Erdoğan, ilk uçuşunu gerçekleştiren yerli savaş uçağı KAAN’dan bahsederek “Türkiye adeta destan yazıyor. Dünyada söz sahibi olduk. Milli muharip uçağımız KAAN ilk uçuşunu başarı ile gerçekleştirdi. 5. nesil uçak üretebilen dünyadaki 4 ülkeden biri olduk. Şimdi uçak modelimizin bir üst segmentini yapacağız. Yeni müjdelerimiz yolda. Dostlarımız güven duyarken rakiplerimiz endişeye kapılıyor.” İşte Erdoğan’ın Adana’daki konuşmasından öne çıkanlar:

“Adana’da şu anda meydanda 75 bin kişi var. Adana’yı malum ellerden almaya hazır mıyız? Adana, eser ve hizmet nasipsizlerini sırtında taşır mı? Adana’nın gerçek belediyeciliğe olan hasretini dindirmeye az kaldı. Geçtiğimiz mayıs ayındaki seçimlerde verdiğiniz destek için siz teşekkür ediyorum. 31 Mart’ta Adana sandıklarını patlatarak gerçek potansiyelini ortaya çıkaracaktır.

“ŞAİBELİ PAZARLIKLARLA SEÇİM KAZANMA PEŞİNDELER”

Muhalefet birbirleriyle uğraşmaktan, parti için kavgalardan fırsat bulamadıkları için başka bir konuyla ilgilenemiyorlar. Şaibeli pazarlıklarla seçim kazanma peşinde koşuyorlar. Kendi seçmenleri başta olmak üzere milleti tıpış tıpış sandığa gidip oy verecek bir cendereye sıkıştırmak isteyenlere milletimiz dersini verecek ben inanıyorum. Biz Türkiye Yüzyılı diyoruz onlar birbirlerinin kuyusunu kazıyor. Adana kendi iradesini çantada keklik kabul edenlere yol vermez. CHP yönetimi bu ülkenin muhalefet enerjisini sömürüp işe yaramaz hale getirmektedir.

Yıllar önce başlattığımız projeler bugün hepimizin iftihar meselesi olan uçaklara, tanklara, gemilere, füzelere dönüşüyor. Türkiye, savunma sanayi alanında adeta bir destan yazıyor. Bugün 34 farklı ülkenin semalarını Türk İHA ve SİHA’ları koruyor. İHA ve SİHA’lar ile dünyada ilk 3 ülkeden biriyiz. Güçlü savunma sanayii ile dünyada söz sahibi olduk. Geçtiğimiz günlerde KAAN ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. KAAN ile 5. nesil uçak üretebilen dünyadaki 4 ülkeden biri olduk. Tüm dünya KAAN’ı konuşuyor. Bizdeki mankurtlaştırılmış zihinler KAAN’a bakınca kalorifer peteği, süpürge sapı görüyor. Ama Asya’dan Afrika’ya yüz milyonlar, güçlenen Türkiye görüyor.

“UÇAK GEMİMİZİN BİR ÜST SEGMENTİNİ YAPACAĞIZ”

Bu gurur 85 milyon olarak hepimizin. Önümüzdeki yıllarda daha modernini, daha güçlüsünü ve ilerisini yapacağız. Uçak gemimizin bir üst segmentini yapacağız, Deniz Kuvvetlerimiz var gücüyle çalışıyor. Türkiye’nin başarıları bizim azmimizi artırırken dost ülkelere örnek oluyor. Türkiye’yi her alanda güçlendirmeye, kalkındırmaya devam edeceğiz.

AK PARTİ ADANA ADAYLARI BELLİ OLDU

Türkiye’nin 21 yılda nereden nereye geldiğini akıl sahibi herkes kabul edecektir. Adana’ya 21 yılda 279 milyar liralık yatırım yaptık. Adana, Türkiye Yüzyılı yürüyüşümüzün lokomotifliğini üstlenecektir. Adana’da TOKİ vasıtasıyla 18 bin 400 konutu tamamlayıp hak sahiplerine teslim ettik. Adana’yı yerel yönetimlerle de hak ettiği hizmetlere kavuşturacağız.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması sonunda açıkladığı Adana büyükşehir belediye ve ilçe adayları şu şekilde:

Adana Büyükşehir Belediye Başkan Adayı: Fatih Mehmet Kocaispir

Aladağ: Mustafa Akgedik

Ceyhan: Erol Kahraman

Çukurova: Firdevs Cingözler

Feke: Ahmet Şener

İmamoğlu: Aydın Kangur

Karaisalı: Bekir Şimşek

Karataş: Necip Topuz

Kozan: Mustafa Atlı

Pozantı: Ali Avan

Saimbeyli: Vedat Cengiz

Sarıçam: Bilal Uludağ

Seyhan: Erdal Hatipoğlu

Tufanbeyli: Ekrem Keçe

Yumurtalık: Aydın Kütükoğlu

Yüreğir: Halil Nacar

İl buluşmaları kapsamında Gümüşhane’ye gelen Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş, Gümüşhane Üniversitesi Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen “İslam’ın Rehberliğinde Bilgiden Bilince” isimli programa katıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan program Ahmet Hamdi Akseki Cami İmam-Hatibi Mansur Sağır’ın Kur’an-ı Kerim tilaveti ile devam etti. Programda kendisini dinlemeye gelen gençlere bilimsel gelişme yolunda çok çalışmaları tavsiyesinde bulunan Diyanet İşleri Başkanı Erbaş, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ve son olarak ilk uçuşunu gerçekleştiren milli savaş uçağı KAAN ile ilgili de açıklamalarda bulundu.

“Kudüs’teki zulmün bitmesi için 88 yıl beklemeyeceğiz”

Kudüs’ün Hz. Ömer döneminde farklı inançtan, mezhepten ve ırklardan insanların huzur içerisinde yaşadığı bir yer olduğunu fakat haçlıların gelmesiyle birlikte bu huzurun bozulduğunu belirten Prof. Dr. Erbaş, “637 yılında Hazreti Ömer Kudüs’ü İslam diyarı yaptığında esasında en büyük sevinci Yahudiler yaşadılar. Orayı Hazreti Ömer ‘Darü’s-Selam’ yaptı sevgili gençler. Darü’s-Selam ne demek? Barışın yurdu. 400 sene devam etti Hz. Ömer’in Darü’s-Selam yaptığı Kudüs’teki farklı inançlardan, ırklardan, hatta mezheplerden insanların barış içerisindeki yaşama süreci. Ne zaman ki bugünkü batılıların yine ataları olan haçlılar, 1099 yılında Kudüs’ü işgal etti. Yine büyük bir katliam. Kaçabilenler kaçtı, hayatını kurtaranlar kurtardı. Kudüs, Darü’s-Selam’dan Darü’l-Harb yani kaosun, savaşın, kavganın yaşandığı bir yer haline geldi. Kimler yüzünden? Bugünkü batılıların ataları, haçlılar yüzünden. Şimdi 1099’dan 1187’ye kadar. 88 sene bu zulüm sürdü. Bu işgal 88 yıl sürdü. Selahaddin Eyyubi’nin Kudüs’ü tekrar Haçlıların işgalinden kurtardığı zamana kadar. Selahaddin Eyyubi ve askerleri, İslam ordusu 1187’de tekrar Kudüs’ü barışın yurdu haline getirdi. Ne zamana kadar? 1900’lü yıllara kadar 800 yıl. Farklı inançlardan, farklı dinlerden, farklı kültürlerden, farklı mezheplerden insanların barış içerisinde yaşadığı yer haline geldi. 1917’de Batılılar, Haçlıların torunları orayı tekrar kaosun yaşandığı yer haline getirdiler. 1948 yılında bugün terör devleti dediğimiz İsrail’i kurdurdular. Osmanlı’yı parçaladıktan sonra, İslam Devleti’ni parçaladıktan sonra ve 75 yıl oldu. Daha önce bu zulüm 88 yıl sonra bitmiş idi. Şimdi bekleyecek miyiz 88 yılı. Ben 88 yıl beklemeyeceğiz diye düşünüyorum” dedi.

“KAAN gibi daha nice uçaklar uçacak”

Gençlere alanlarında çok iyi çalışmaları gerektiğini vurgulayan Erbaş, “Dün ben sosyal medyada bir ayet paylaştım. Ayeti okuduğumda sanki bu ayet yeni inmiş gibi fark ettim. KAAN uçağımızı yaptık ya, KAAN uçağımızı uçurduk ya Elhamdülillah. Daha nice böyle uçaklar uçacak inşallah yakın zamanda. İşte o KAAN’ı uçurduğumuz zaman Enfal Suresi’nin 60. ayetinin altına KAAN’ın fotoğrafını koyarak paylaştım. Düşmanlarınıza karşı hazırlıklı olun, besili atlar yetiştirin diyor Allah-u Teala. Bugün o günün besili atları işte bugünün kağanları, bugünün kızıl elmaları, o günün besili atları bugünün savunma sanayiinde ürettiğimiz o silahlar ya da benzeri şeyler. İlmi kim geliştiriyor olursa olsun ondan istifade edeceğiz. Bizim de yeni yeni buluşlara imza atmamız lazım. Alanlarımızda çok iyi çalışmamız lazım. Müslüman her zaman en iyi olur. Bu ilkeyi de zihnimizden, hafızamızdan hiçbir zaman çıkarmamamız lazım. Yeryüzünde iyilik hakim oluncaya kadar diyoruz biz, Türkiye Diyanet Vakfı’nın logosunun altında. Yeryüzünde iyilik hakim oluncaya kadar. Bizim yaptığımız her işteki hedefimiz, yeryüzünde iyiliğin hakim olmasıdır. Kötülüklerin ortadan kalkması, iyiliklerin yaygınlaşması. Müslüman’ın, müminin en önemli vazifelerinden birisidir. O yüzden hem eğitim süreçlerinizde hem de eğitim süreçleriniz bittikten sonra hayata atıldığınızda hep iyilik peşinde olun. Çünkü dünyayı iyilik değiştirecek diyorum” diye konuştu. – GÜMÜŞHANE

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan,  Denizli 29 Ekim Bulvarı’nda düzenlenen mitinge katıldı. Erdoğan, özetle şöyle konuştu:

“HOROZ DÖVÜŞÜNÜN BİLE BİR ADABI VAR AMA…”

“Cumhur İttifakı’na gönül veren kardeşlerimizle birlikte CHP başta olmak üzere muhalefetten umudunu kesen insanlarımızı da muhabbetle bağrımıza basacağız. Daha fazla çalışarak, daha fazla koşturarak Denizli’de hak ettiğimiz ve olmaya hazırladığımız yere mutlaka geleceğiz. Denizli’nin Türkiye Yüzyılı mücadelemizde bizi yalnız bırakmayacağı kanaatindeyim.

Muhalefetin trajikomik hallerini görüyorsunuz, değil mi? Kendi içlerinde horoz dövüşünden beter bir kavga halindeler. Horoz dövüşünün bile bir adabı var ama muhalefetin kavgasında onu bile göremiyorsunuz. Dün iltifat yağmuruna tuttuklarına bugün en ağır hakaretleri savurmaktan çekinmiyorlar. Bundan 8-9 ay önce beraber ülkeyi yönetmekten bahsediyorlardı. Bugün birbirlerinin kuyusunu kazıyor, içişlerine müdahale ediyorlar. Hem Cumhurbaşkanı adayları hem de Cumhurbaşkanı yardımcıları için bizim yaptığımız eleştirilerin daha fazlasını şimdi kendileri söylüyorlar.

Şu anda alanda ne kadar insan var biliyor musunuz? 75 bin kişi var. Denizli bugün coşmuş.

Karşılaştığımız pek çok engele, gizli-açık ambargoya rağmen bu alanda kendimizi sürekli geliştiriyoruz. Sadece son 1 sene içerisinde hava, kara, deniz platformlarında onlarca projeyi resmen hizmete aldık.

Terörle mücadelede kullandığı silahların bile çoğunu yurt dışından temin eden ülke tablosuna son verdik. Artık her şey bizim. Kendimiz üretiyoruz. Artık ihtiyacımız olan silahların hemen tamamını kendi imkanlarımızla üretebiliyoruz. Bununla yetinmiyor, dost ve kardeş ülkelere de ihraç edebiliyoruz. Geçen sene 5,5 milyar dolar savunma ihracatı gerçekleştirdik. Kendi savaş gemisini yapan dünyadaki 10 ülkeden birisiyiz.

“2028 YILI SONUNDA KAAN’IN HAVA KUVVETLERİMİZE KATILMASINI PLANLIYORUZ”

ANKA-3’ün de hizmete girmesiyle bu alanda çığır açtık, çığır açıyoruz ve KAAN’ımızı da gökle buluşturduk. Beşinci nesil savaş uçağımız KAAN ilk uçağını başarıyla icra etti. Yaklaşık 15 yıllık çabanın, gayretin ve azmin ürünü olan KAAN, dünkü testte çok kritik bir eşiği daha aştı. Allah nasip ederse 2028 yılı sonunda KAAN’ın Hava Kuvvetlerimize katılmasını planlıyoruz. Varsın birileri, ‘Yapamazsınız, başaramazsınız’ demeye devam etsin. Ne derseniz deyin, yaptık, gökle buluşturduk. Ne dediler, ‘kalorifer peteği’, ‘süpürge sapı’. Kendi akıllarınca projelerimizle dalga geçtiler. Varsın birileri, Türkiye’nin potansiyelini, Türk milletinin gücünü hafife alsın. Biz bunlara kesinlikle kulak asmayacağız. Ne kifayetsiz muhterislerin ne de ülkemizin başarılarından rahatsız olan beşinci kol elemanlarının umutlarımızı kırmasına izin vermeyeceğiz. İman varsa, irade varsa Allah’ın izniyle imkan da vardır.

İlgili ilgisiz her konuya Ankara’daki ofislerinden yorum yapan, ellerine geçirdikleri her fırsatı insanımızı kutuplaştırmak için kullanan ancak dünkü tarihi başarımızda tek kelime etmeyen sabık siyasetçileri milletimizin takdirine havale ediyorum. Basit bir görüntülü konuşmayı dahi yere göğe sığdıramayan bu eski politikacıların KAAN gibi teknoloji harikası bir savunma projesi hakkında derin bir sessizliğe bürünmeleri gerçekten ibret verici.

Kapı kapı dolaşarak 31 Mart akşamına hazırlanıyor muyuz? 31 Mart akşamı Denizli’den zafer türkülerini dinleyecek miyiz?

Enflasyon sadece bizim değil, Covid-19 salgını sonrasında tüm dünyanın karşı karşıya kaldığı bir baş ağrısı. Bugün içinde 21 ambulansın, 2 bin 380 tonluk sivil yardım gemimizi Mısır’ın el-Ariş Limanı’na vardı. Daha nice görünür görünmez insani yardımlarımızla mazlumlara sahip çıkıyoruz. İçeride 6 Şubat depremlerinin yaralarının sarılması için çalışmalarımız zaten yoğun bir şekilde devam ediyor.

“BU YILIN SONUNA DOĞRU ENFLASYONUN HIZLA DÜŞMEYE BAŞLAMASIYLA DAHA RAHAT BİR NEFES ALACAĞIZ”

Deprem bölgemiz için tüm bu önemli işleri yaparken diğer şehirlerimizin ve toplumumuzun diğer kesimlerini de ihmal etmiyoruz. Küresel ekonominin ve bölgemizin içinden geçtiği sancılı döneme rağmen devletimizin imkanlarını milletimiz için seferber etmiş durumdayız. Çalışanlarımızı ve emeklilerimizi enflasyona ezdirmemek için verdiğimiz samimi mücadelenin en yakın şahidi milletimizin bizatihi kendisidir. 2024 yılı için asgari ücretlilerimize, kamu görevlilerimize ve emeklilerimize enflasyon oranlarının üzerinde artışlar yaptık. Hiçbir insanımızın serzenişlerine kulaklarımızı tıkamıyoruz. Bütçemizin sınırlarını zorlama pahasına vatandaşlarımızın taleplerini karşılamaya gayret ediyoruz. İnşallah bu yılın sonuna doğru enflasyonun hızla düşmeye başlamasıyla hep birlikte daha rahat bir nefes alacağız.”

İlk uçuşunu başarıyla gerçekleştirmesinin ardından çok sayıda uluslararası basın yayın kuruluşu ve televizyon kanalı, KAAN’ı manşetlerine taşıdı.

ABD merkezli yayın yapan Business Insider internet sitesi, KAAN’ın, Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağına sahip olma yönünde “büyük adım” olduğunu kaydetti.

Business Insider, KAAN’ın Türk havacılık sanayisinin 10 yılı aşkın gayretlerinin neticesi olduğu ve nihayetinde Türkiye’nin KAAN’ın F-16 filosunun yerini almasını umduğunu belirtti.

Ayrıca, Business Insider, dünkü uçuş testinin özellikle ABD ile F-35 savaş uçakları projesinde yaşanan gerilimin ardından gelecek adına “umut verici bir adım” olduğunu vurguladı.

Bloomberg televizyonu da KAAN’a haberlerinde yer verirken, Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağının teker kesmesinin “mihenk taşı” niteliği taşıdığını vurguladı.

İngiltere

İngiliz haber ajansı Reuters, KAAN’ın gökyüzüyle buluşmasını “Türkiye’nin ilk milli savaş uçağı olan KAAN, ülkenin hava kuvvetlerini geliştirme çabalarının bir parçası olarak ilk uçuşunu tamamladı.” ifadeleriyle okuyucularına duyurdu.

Haberde, Türkiye’nin yeni nesil savaş uçağı KAAN’ın seri üretiminde yerli üretim motorları kullanmayı planladığına işaret etti.

Londra merkezli Al Arab gazetesi de milli muharip uçak KAAN’ın ilk uçuşunu, “Türkiye 5. nesil savaş uçağı üretiminde çığır açtı” başlığıyla haberleştirdi.

Türkiye’nin KAAN’ın ilk uçuşunu Ankara’da başarıyla gerçekleştirmesiyle 5. nesil savaş uçağı yapabilen ülkeler arasında yer aldığına işaret edilen haberde, KAAN’ın üstün özelliklerine dair detaylara yer verildi.

Gazetede tam sayfa verilen haberde ayrıca, Türkiye’nin savaş uçağı ve insansız hava araçlarına sahip olmasıyla elde ettiği uluslararası ve bölgesel gücüne işaret edildi.

Suudi Arabistan’ın Asharq Bloomberg televizyonu internet sitesi de KAAN’ın ilk uçuşunu, “En büyük kral. Türkiye’nin 5. nesil hayalet uçağıyla ilgili neler biliyoruz?” başlığıyla okuyucularına sundu.

Türk Havacılık Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından üretilen milli muharip uçağın ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdiği aktarılan haberde, KAAN’ın özelliklerine ilişkin detaylar yer aldı.

Katar merkezli Al Jazeera televizyonu da KAAN’ın ilk uçuşunu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamalarıyla izleyicisine sundu.

Kanada

Kanada’da yayın yapan BNN Bloomberg televizyonu, “KAAN, Türk savunma endüstrisinin özgüveni ve yenilikçiliğinin sembolü” olduğunu belirtti.

Türkiye’nin en yeni 5. nesil savaş uçağı KAAN’ın ilk seferi için gökyüzüne yükselmesiyle “Türk savunma ve havacılık tarihinde yeni bir şafak doğdu.” ifadesiyle izleyicilerine seslenen BNN Bloomberg, “Bu olay sadece bir hava gücü gösterisi değil; Türkiye’nin askeri teknolojide kendine güven arayışında önemli bir sıçramayı ve savaş geleceğine doğru cesur bir adımı temsil ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.

BNN, “Havayı yaran şık tasarımıyla KAAN, bir ulusun hırslarını, teknolojik becerisini ve stratejik öngörüsünü simgelemektedir.” övgüsüyle haberinde yer verdiği KAAN’ın envanterine eklenmesinin Türkiye’nin “bölgedeki ve ötesindeki stratejik dengeleri değiştirmeye hazırlandığı” yorumunu yaptı.

KAAN ile Türkiye’nin savunma ve saldırı kabiliyetinin yükseldiğine ve bu tarihi gelişmenin Ankara’nın hızla gelişen askeri teknolojide liderlik etmeye hazır olduğunun altını çizen BNN, bu tarihi adımın küresel savunma teknolojisinde yenilikçilik, azim ve bağımsızlık ruhunun öncülüğünde yeni bir çağın şafağı olduğuna dair dünyaya bir mesaj olduğuna dikkati çekti.

Japonya

Japon medyasında da milli muharip uçak KAAN’ı ilk uçuşundan övgüyle bahsedildi.

Japonya’nın en büyük ekonomi gazetesi Nihon Keizai Shimbun (Nikkei), KAAN’ın ilk uçuşunu başarıyla tamamladığını ve Türk savunma yetkililerinin bu 5. nesil savaş uçağını Asya ve Körfez ülkelerine ihraç etmeyi umduğunu iddia etti.

Nikkei, ayrıca, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ’nin (TUSAŞ) KAAN’ı 2030 itibarıyla “düşük görünürlük” kapasitesine ulaştırmayı hedeflediğini aktardı.

Haberde, TUSAŞ’ın 2028 itibarıyla 20 adet savaş uçağının yapılmasının planlandığı ifade edildi.

Yahoo Japan Co. internet sitesindeki haberde, ABD, Rusya, Çin, Güney Kore’den sonra Türkiye’nin, dünyada hayalet savaş uçağı uçuran beşinci ülke olduğu kaydedildi.

Norimono News internet sitesinde ise “Türkiye’nin geliştirdiği savaş uçağı KAAN, ilk uçuşunu başarıyla tamamladı.” ifadesi kullanıldı.

İsim olarak “KAAN” kelimesinin anlamına değinilen haberde “KAAN’ın, ‘hükümdar’ veya ‘kralların kralı’ anlamına gelen Türk kökenli erkeksi bir isim” olduğu belirtildi.

Haberde, “Dünyada beşinci nesil savaş uçağı geliştirip üretebilen sadece beş ülke var ve Türkiye de artık bunlardan biri.” değerlendirmesine yer verildi.

Times ABEMA haber sitesi de KAAN uçağına ilişkin haberinde, “Türk şirketi, radarda görülmesi zor ve gizlilik yeteneklerine sahip savaş uçağı KAAN’ı geliştirdi.” ifadesini kullandı.

Haberde, uçuşa ilişkin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, “Bugün Türkiye’nin savunma sanayisi açısından gurur verici bir günü daha yaşadık.” ifadesi aktarıldı.

“F35 ve Sukhoi 57’siyle birlikte dünyanın en iyi beşinci nesil savaş uçaklarından biri KAAN” değerlendirmesinde bulunulan haberde, Türkiye’nin gelecek dönemde, savunma yeteneklerini daha da geliştirmesinin beklendiği yorumu yapıldı.

Çin

Çin’de Halkın Günlüğü gazetesi ve Şinhua ajansı “Türkiye’nin yerli beşinci nesil savaş uçağı Kaan’ın ilk uçuşunu başarıyla tamamladı” başlığıyla verdiği haberde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Türkiye’nin beşinci nesil savaş uçağı üretiminde kritik bir eşiği daha aştığı” ifadesine yer verdi.

Haberde teknik özellikleri anlatılan uçağın envanterde bulunan F-16 uçaklarının yerini alabileceği kaydedildi.

Haberde ayrıca uçağın Türk Silahlı Kuvvetlerinin gereksinimleri doğrultusunda tasarlandığı belirtildi.

Hindistan

Hindistan’ın NDTV kanalı, KAAN’ın teker kesme testini “Hava gücünü geliştirme gayretleri kapsamında Türkiye’nin ilk yerli savaş uçağı KAAN, ilk uçuşunu yaptı.” başlığıyla izleyicilerine duyurdu.

The Times of India Gazetesi ise 5. nesil savaş uçağı KAAN’ın Türkiye’nin yerli üretim savaş uçağı sürecinde “mihenk taşı” olduğunu vurguladı.

Gazetenin haberinde, Türkiye’nin “eskiyen hava gücünü modernize etmeyi birinci öncelikleri haline getirdiği bir dönemde KAAN’ın ülke için dönüm noktası olduğunu” kaydetti.

Ayrıca, gazete, KAAN ile Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağı üzerine çalışan az sayıdaki güçler grubuna adını yazdırdığına işaret ederek, “Bu da KAAN’ın nihayetinde gizli yeteneklere, gelişmiş havacılık teknolojisine sahip olacağı ve savaşta rol üstlenebileceği anlamına geliyor.” ifadesine yer verdi.

Pakistan

Pakistan’ın Samaa televizyonu da, milli muharip uçak KAAN’ın ilk uçuşunu, “Türkiye’nin ilk yerli uçağı KAAN, ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığıyla haberleştirdi.

Haberde, KAAN’ın ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirerek 5. nesil savaş uçağı yapabilen ülkeler arasında yer aldığı vurgulanarak, KAAN’ın üstün özelliklerine ilişkin ayrıntılar aktarıldı.

Rusya

Rus haber ajansı TASS, “Türk 5. nesil savaş uçağı KAAN ilk uçuşunu yaptı” başlığıyla servis ettiği haberde, uçuşun başarılı şekilde gerçekleştiğini vurguladı.

İlk Türk savaş uçağı KAAN’ın ilk kez havalandığına dikkati çeken Rossiyskaya Gazeta, haberinde bu uçağın “Milli Muharip Uçağı” programı kapsamında 2017’de üretilmeye başladığı ve seri üretime 2028’de geçileceği aktarıldı.

Ria haber ajansı da “Türk savaş uçağı KAAN ilk kez uçuş yaptı” başlığıyla haber yayımladı.

Libya

Ayn Libya gazetesi, “Türkiye’nin ilk yerli savaş uçağı KAAN Ankara semalarında” başlığıyla gördüğü haberinde, KAAN’ın ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdiği belirtildi.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün’ün “KAAN” hakkındaki açıklamalarına yer verilen haberde, Türkiye’nin 2016’dan beri yerli bir savaş uçağı üretilmesi için yürüttüğü çalışmalar hakkında bilgiler aktarıldı.

Libya’nın Nabız gazetesi de, KAAN’ın ilk uçuşuyla ilgili haberinde, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının “KAAN” hakkında “Türkiye’nin dünyada beşinci nesil uçak üreten 5 ülke arasında yer alacağına” yönelik açıklamasına yer verdi.

Haberde, KAAN’ın teknik özellikleri hakkında bilgiler paylaşıldı.

Azerbaycan

Azerbaycan Devlet Haber Ajansı (AZERTAC), haberinde, “Türk milli savaş uçağı KAAN bugün ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Böylece Türkiye 5’inci nesil savaş uçağı üreten ülkeler arasında yerini aldı.” ifadelerine yer verdi.

Gürcistan

Gürcistan devlet televizyon kanalı “Pirveli Arkhi” (1TV.GE) KAAN’ın ilk uçuşu ile ilgili “Beşinci nesil ilk Türk askeri uçağı KAAN ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlıkla haber sundu.

KAAN’ın, havada insansız hava araçları gibi çeşitli platform ve unsurlarla çalışabilecek kapasiteye sahip olduğu belirtilen haberde, “Süpersonik hızlarda yeni nesil silahlarla ve hassas vuruşlarla hava muharebesi gerçekleştirebilecek olan KAAN, yapay zeka desteğiyle muharebe yeteneklerine sahip olacak.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Haberde ayrıca, “Milli savaş uçağı KAAN’ın hizmete girmesiyle Türkiye, beşinci nesil uçağı üretebilen beş ülkeden biri olacak.” ifadesine yer verildi.

Ülkede ekonomik alanında yayın yapan en etkili haber sitelerinden Forbes Georgia’nın internet sitesinde “Türk üretimi KAAN’ın prototipinin ilk uçuşu başarıyla tamamlandı” başlıklı haberinde ise KAAN’ın, Türkiye’nin savunma kabiliyetini güçlendirecek ve Türk Hava Kuvvetlerinin bölgedeki konumunu önemli ölçüde artıracak yüksek teknolojiye sahip olan bir Türk üretimi uçağın olacağı ifade edildi.

KAAN, DÜNYA BASININDA

Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda Türk Havacılık Uzay Sanayii tarafından yürütülen Türkiye’nin en önemli teknoloji projelerinden Kaan, ilk uçuşunu başarılı bir şekilde gerçekleştirdi. KAAN’ın ilk uçuşunda 13 dakika havada kalarak 8000 feet irtifada 230 knot hıza ulaştığı açıklandı.

“KAAN İLK UÇUŞUNU BAŞARI İLE GERÇEKLEŞTİRDİ”

2028’de envantere girmesi hedeflenen KAAN’ın ilk uçuşuna dünya basını da geniş yer verdi. İngiliz merkezli haber ajansı Reuters, “Türkiye’nin KAAN savaş uçağı ilk uçuşunu başarı ile gerçekleştirdi” başlığı ile gelişmeyi duyurdu. Haberde, “Türkiye’nin ilk milli savaş uçağı KAAN, ülkenin hava kuvvetlerini geliştirme çabaları kapsamında ilk uçuşunu Çarşamba günü tamamladı. NATO üyesi Türkiye, milli savaş uçağı üretmeye yönelik TF-X projesini 2016 yılında başlattı. Türk havacılık şirketi TUSAS, İngiliz BAE Systems (BAES.L) ile anlaşma imzaladı. Yeni nesil savaş uçağını geliştirmek için 2017 yılında 125 milyon dolar değerinde yatırım yapıldı.” gibi bilgilere yer verildi. denildi.

“TÜRKİYE’NİN YERLİ SAVAŞ UÇAĞI PROJESİNDE DÖNÜM NOKTASI”

“Türkiye’nin Beşinci Nesil Savaş Uçağı Kaan İlk Uçuşunu Gerçekleştirdi” manşetini atan ABD merkezli Bloomberg ise, “Uçuş, Türkiye’nin yerli savaş uçağı projesinde dönüm noktası oldu” ifadelerine yer verdi.

“KAAN, F-35’TEN ÜSTÜN”

Yunan gazetesi Proto Thema haberi “Türkiye: Ankara’nın ürettiği 5’inci nesil savaş uçağı KAAN ilk uçuşunu gerçekleştirdi” başlığı ile duyurdu. KAAN’ın özelliklerine yer verilen haberde uçağın “F-35’ten üstün” olduğu vurgulandı.

Haberde Eski Genelkurmay İstihbarat Başkanı İsmail Hakkı Pekin’in, “KAAN’ın seri üretimi 10 yıl sürecek. Ancak bu gerçekleştiğinde Türk Hava Kuvvetleri bölgenin en güçlüsü haline gelecektir.” ifadelerine yer verildi.

“UÇAĞIN İLK MÜŞTERİSİ UKRAYNA”

Pentapostagma ise “Son dakika haberlerinde, KAAN savaş uçağının ilk uçuşunun bir süre önce tamamlandığı bildirildi.” başlığını attı. Uçağın ilk müşterisinin şimdiden hazır olduğuna dikkat çeken gazete, Ukrayna’yı işaret etti.

“TÜRK SAVUNMA SANAYİSİNİN EN BÜYÜK PROJELERİNDEN BİRİ”

Yunanistan’dan Ethnos gazetesinin Türkiye muhabiri Maria Zacharaki ise özel olarak hazırladığı haberinde KAAN’ın yapay zeka ve dronelar ile ortak çalışabildiğini yazdı. Zacharaki haberinde “Türk savunma sanayisinin en büyük projelerinden biri olan KAAN’a uçuş sırasında F-16 savaş uçağı da eşlik etti” dedi.

Hollanda basınından Scramble, 2010 yılının başlarından beri çalışmaların yoğunlaştığı uçağın General Electric F110 motoruyla güçlendirileceğini kaydetti. Çin devlet televizyonunun haber portalı gelişmeyi “Türkiye’nin beşinci nesil hayalet avcı uçağı KAAN ilk uçuşunu tamamladı” başlığıyla okuyucularına aktardı.

“TÜRKİYE KAAN’I ASYA VE KÖRFEZ ÜLKELERİNE İHRAÇ ETMEYİ UMUYOR”

Japonya merkezli Nikkei Asia da, “Türk savaş uçağı ilk uçuşunu yaptı” başlığını attı. Haberde “Savunma sanayii yetkililerinin, uçağı Asya ve Körfez’deki ülkelere ihraç etmeyi umduğu Türkiye’nin KAAN savaş uçağının bir prototipi, ilk uçuşunu Çarşamba günü gerçekleştirdi” denildi.

KAAN’IN ÖZELLİKLERİ

Kaan, 17 Mart 2023’te hangardan çıkarak pist başı yaptı. 11 aylık süreçte Türk mühendisleri tarafından gökyüzüyle buluşturulmak için hazırlandı. İlk uçuş görevi için girdiği testleri başarıyla tamamlandı. Tasarım ve imalatıyla milli olan KAAN’ın kanat açıklığı 14, yüksekliği 6, uzunluğu ise 21 metre. Kokpiti ise tek kişilik. Çift motoru, yüksek manevra kabiliyeti, radara düşük görünürlüğü, gövde içi silah taşıyabilmesi ve elektronik harp kabiliyeti de KAAN’ın dikkat çeken özelliklerinden.

ÜSTÜN KABİLİYETLERİYLE FARK YARATACAK

Milli muharip uçak Kaan ile Türkiye, bu seviyede (5. Nesil) uçak üretebilen 5 ülkeden biri olacak. Milli savaş uçağı her türlü hava-hava ve hava-yer hedeflerine stratejik taarruz imkanı sağlayacak. Yüksek hava muharebe menzili ve süpersonik hızda hassas ve tam vuruş özellikleri ile fark yaratacak. Kaan, insansız hava araçları, havadan ihbar, kontrol gibi platformlar ve tedarik edilmesi planlanan diğer unsurlarla ortak çalışabilecek. Yeni nesil silahlarla havadan havaya muharebe, süpersonik hızda dahili silah yuvalarından hassas vuruş gerçekleştirebilecek Kaan, yapay zeka ve nöral ağ desteğiyle artırılmış muharebe gücü sağlayacak.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İMZALAMIŞTI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kaan’ın isim babasının MHP Lideri Devlet Bahçeli olduğunu açıkladı. Erdoğan, Milli Muharip Uçak Kaan’ın gövdesine 1 Mayıs 2023 tarihini atıp imzalamıştı.

İstanbul Kültür ve Sanat Vakfında (İKSV) yapılan basın toplantısında konuşan Biçici, aile olarak genelde acılarla dalga geçtiklerini dile getirdi.

Biçici, babasının vefatının ardından kendi hislerinden yola çıkarak böyle bir hikayeyi kaleme aldığını, fakat filmde konuya dramatik bakmadığını söyledi.

Hikayeyi yazarken “Murat” karakterini Kaan Yıldırım’ın oynamasını düşündüğünü ve Yıldırım’ın tereddütsüz projeyi kabul ettiğini aktaran Biçici, “Filmin başından sonuna kadar Kaan’sız tek bir sahnesi yok. Biz Kaan’la rolü çok konuştuk. Hep Kaan’ın geliştirdiği, Kaan’ın daha iyi hissettiği, benim hissimden vazgeçip, senaryoyu geliştirdiğimiz, bütün oyuncuların da dahil olduğu çok fazla yer oldu. Ben bütün hikayelerin böyle gelişeceğine inanıyorum.” dedi.

Haki Biçici, Yeşilçam filmleriyle büyüdüğünü vurgulayarak, şu bilgileri verdi:

“Halen Yeşilçam’daki bütün filmlerin çok izleniyor olmasının sebebini çok basit bulmuyorum. Çok iyi kurulmuş, prova edilmiş filmler. O yüzden bizim filmle ilgili hissim aslında o Yeşilçam ekolünün bir devamı. Yani günümüz sinemasında ne oluyor, hepsini takip ediyorum. Komedi olarak çok beğendiğimiz işler var. Bizim işte kendi adıma örnek aldığım yer ise Yeşilçam ve aynı Yeşilçam’daki gibi bir izleyici kitlesine kavuşacağını düşünüyorum.”

“Her izleyenin kendi ailesinden birilerini bulacağı sıcak, tatlı bir film hayaliyle yola çıktık”

Oyuncu Erkan Kolçak Köstendil, filmin bir aile, cenaze evi komedisi olduğuna işaret ederek, “Cenaze evi ve komedi yan yana garip geliyor olabilir ama genelde cenaze günlerinde o koşuşturma, misafirlere yetişme halinin doğal, komik bir tarafı var. Bir de filmde onun üzerine ceset karışma olayı geliyor ki işler iyice karışıyor. Her izleyenin kendi ailesinden birilerini bulacağı sıcak, tatlı bir film yapma hayaliyle yola çıktık. Çekerken en eğlenmediğimiz bir film oldu diyebilirim.” diye konuştu.

Oyuncu Sarp Apak, filmde amca oğlu rolünü oynadığını aktararak, şunları kaydetti:

“Film çok standart bir aile hikayesi, aile kavramını sorguluyor. Aslında her ailenin başına gelen sıralı ölüm hikayesi. Sinir bozucu, komik bir yerden yazılmış. O yüzden film hoşumuza gitti. Umarım güzel bir gişe de yapar. Seyircilerin salondan memnun ayrılacağını düşünüyorum. Çok sıkıştırılmış bir şekilde 25 günde çektik. Orada takım ruhuyla güzel çalışıldı. Senaryoyu beğendiğim için projenin içindeyim.”

Başrol oyuncularından Kaan Yıldırım, senaryoyu çok beğendiği için hiç düşünmeden kabul ettiğini belirterek, “Biraz biz bize hissettiğimiz bir setti.” değerlendirmesinde bulundu.

“Çok konuştuk, çok paylaştık öyle bir setti”

Oyuncu Derya Karadaş da sette gülmemeye çalıştıklarını ve hikayeye hakim olmak istediklerinin altını çizerek, “Yıllardır çok çalışmak istediğim, çok beğendiğim oyuncularla bu projede olduğum için aşırı bir heyecanım var. Çok konuştuk, çok paylaştık öyle bir setti.” ifadelerini kullandı.

“Kapıcı” karakterini canlandıran Şinasi Yurtseven ise şunları söyledi:

“Prova esnasında, kayıtlarda çok güldük. Kalabalık sahnelerde oynadık, bu yüzden herkes çok kontrollü, gülmeden oynadı. Film, Türk seyircisinin seveceği bir aile yapısını anlatıyor ama aynı zamanda hiç de sevmeyeceği bir aile yapısı. İnsanlar kendi ailesinin çıkarları söz konusu olduğu zaman başkalarını harcayabiliyor. Bu filmde de biraz beni harcıyorlar. Filmde en harcanan benim. Başıma gelen kalmıyor.”

Komedi türündeki filmin hikayesi özetle şöyle:

“Murat, babasının vefatı sebebiyle hayatının en tuhaf aile buluşmasına katlanmak zorundadır. Tüm sülale rahmetliyi köylerindeki aile mezarlığına defnetmek isterken Murat bu adetlerin eskide kaldığını, İstanbul’da bu işi organize edeceğini söyler. Murat, babasını kaybetmenin üzüntüsü içindeyken, bir de bu hengamede cenaze kaybolur. Artık Murat’ın gözünde tüm aile üyeleri şüpheli durumdadır. İlaçlarını içse aslında iyi çocuk olan kuzen Hızır, rahatsız edici şekilde yardımsever kuzen Sinan, ailenin ayaklı gazetesi Çiçek, işbirlikçi kapıcı ve tüm diğer garip aile üyeleri, 24 saat süren bu hengamede Murat’ı giderek çileden çıkartır.”