AB’nin 10 ülkeyi içine aldığı en büyük genişlemesinin 20. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen Genişleme Günü etkinlikleri kapsamında, Avrupa Bölgeler Komitesi Türkiye Çalışma Grubu toplantısı yapıldı.

Toplantıda Türkiye’deki son gelişmeler ışığında AB-Türkiye ilişkileri ve 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında etkilenen bölgedeki durum ele alındı.

Bölgeler Komitesi Türkiye Çalışma Grubu Başkanı Antje Grotheer’in moderatörlüğündeki programa, Türkiye’nin AB Daimi Temsilcisi Büyükelçi Kaymakcı, Melikgazi Belediye Başkanı Doç. Dr. Mustafa Palancıoğlu, Kahramanmaraş’ın eski Büyükşehir Belediye Başkanı Hayrettin Güngör, Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Mukim Temsilcisi Louisa Vinton konuşmacı olarak katıldı.

Büyükelçi Kaymakcı, Türkiye’nin AB’ye aday ülke olmasının önemini vurgulayarak, aynı konumdaki diğer ülkelerle eşit muamele görmesi gerektiğini belirtti.

17-18 Nisan’da düzenlenen AB Zirvesi’nin Türkiye ile ilgili sonuç bildirisinin moral bozucu olduğunu ifade eden Kaymakcı, yüksek düzeyli diyalogların başlatılması, Avrupa Yatırım Bankasının Türkiye’de yeniden aktif hale gelmesi, vize kolaylığı sağlanması, Gümrük Birliği modernizasyonu gibi unsurların bir an önce sağlanması gerektiğine işaret etti.

Kaymakcı, zirvede Türkiye ile ilişkilerle ilgili çalışmanın, AB üyesi ülkelerin daimi temsilcilerinden oluşan Coreper’e devredildiğini anımsatarak, bu çalışmanın bir an önce sonuçlanması gerektiğini dile getirdi.

AB’nin Türkiye ile ilgili her konuyu “Kıbrıs’a bağladığını” belirten Kaymakcı, “Tek taraflı politikalarla hiçbir çözüme varamayız.” dedi.

Kaymakcı, AB’nin depremlerin ardından gösterdiği dayanışmaya teşekkür ederek, taahhütlerin eyleme dönüştürülmesi gerektiğini de kaydetti.

“Türkiye, Avrupa’nın güvenlik kapısıdır”

Melikgazi Belediye Başkanı Palancıoğlu da Türkiye ve AB’den yerel yönetimlerin birlikte çalışmasının önemine değinerek, Ukrayna savaşı ve Gazze’deki durumun AB ve Türkiye arasındaki işbirliğinin önemini bir kez daha bölgesel seviyede ortaya koyduğuna dikkati çekti.

Palancıoğlu, Türkiye’nin enerji koridorlarına ev sahipliği yaptığını, güvenlik açısından da Avrupa için önemli bir konumda bulunduğunu belirterek, “Türkiye, Avrupa’nın güvenlik kapısıdır. Türkiye ile olan ilişkiler sadece Türkiye’nin faydasına değil, Avrupa’nın güvenliği açısından ve diğer birçok açıdan önemlidir.” ifadelerini kullandı.

AB Zirvesi’ne “hayal kırıklığı” yorumu

AP Türkiye Raportörü Amor da Türkiye’nin aday ülke olduğunun unutulmaması gerektiğini vurguladı.

Türkiye’de AB üyeliği konusunda siyasi irade eksikliği olduğunu, Türkiye’nin AB güvenlik ve dış politikasından uzaklaştığını savunan Amor, yerel seçimlerden sonra hükümetin üyelik süreciyle ilgili nasıl bir tutum takınacağı konusunda AB’nin Türkiye’yi ihtiyatla izlediğini söyledi.

Amor, AB Zirvesi’nde Türkiye ile ilgili alınan kararların hayal kırıklığı yarattığını vurgulayarak, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in Kasım 2023’te hazırladığı raporda Türkiye ile çalışmak için birçok yolun zikredildiğini ancak AB liderlerinin bunları dikkate almadığını ifade etti.

Deprem sonrası kalkınma süreci

Kahramanmaraş’ın eski Büyükşehir Belediye Başkanı Güngör de depremlerin akabinde bakan ve koordinatör valilerin görevlendirilmesiyle oluşturulan, yerel yönetimlerin dayanışmasıyla yürütülen süreçte Kahramanmaraş örneğiyle ilgili sunum yaptı.

Güngör, özenle yürütülen çalışmalarla 65 çadır kentte 537 bin kişinin barınmasının sağlandığını, 22 bin 425 konteynerde 70 bin kişini geçici olarak barındırıldığını, günlük 25 binin üzerinde sıcak yemek çıkarıldığını, 125 bin çadır dağıtıldığını, 4 bin prefabrik çarşı oluşturulduğunu, bir yandan da kalıcı konutlar için zemin etüdünün yapıldığını ve şimdiye kadar 25 bin konutun hak sahiplerine teslim edildiğini anlattı.

AB’ye deprem nedeniyle verdiği destekler, hibeler ve krediler için teşekkür eden Güngör, bunların kullanım süreçlerinin hızlandırılmasının deprem bölgelerindeki iyileşmeyi hızlandıracağını kaydetti.

UNDP Mukim Temsilcisi Vinton da depremle ilgili yaraları sarmak için birçok şey yapıldığını ancak halen yapılması gereken çok şey olduğunu söyledi.

Depremden etkilenen alanın Portekiz ve Avusturya gibi ülkelerin yüz ölçümünden fazla olduğuna dikkati çeken Vinton, 7 Mayıs’ta Brüksel’de düzenleyecekleri etkinlikte bu konuda farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini, uluslararası ortaklara bağış çağrısı yapacaklarını bildirdi.

Kaymakcı, Brüksel’deki Avrupa Parlamentosu’nda (AP) düzenlenen “Via Carpathia’nın Geleceği- Kafkasya Yol Koridoru” başlıklı programda konuştu.

Yol koridorlarının ve bağlantıların çok önemli olduğuna işaret eden Kaymakcı, “Türkiye, Üç Deniz Girişimi ile ilgili gelişmeleri başından beri yakından takip ediyor. Adriyatik, Karadeniz ve Ege Denizi arasında bağlantı olması önemli ve elbette Üç Deniz Girişimi’nin önemli projelerinden birisi de Via Carpathia yolu.” dedi.

Kaymakcı, Türkiye’de yaklaşık 29 bin kilometrelik bölünmüş yol ağı bulunduğunu hatırlatarak, Türkiye’nin ulaştırma altyapısının çok iyi durumda olduğunu vurguladı.

Türkiye’nin AB Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı (TEN-T) onayının tek bir üye tarafından engellendiğine dikkati çeken Kaymakcı, bunun Kıbrıs meselesiyle ilgili olduğunu ve günlük hayata ilişkin konuların siyasi olarak engellenmemesi gerektiğini belirtti.

Kaymakcı, Türkiye’nin otoyolda Avrupa’nın en önemli bağlantılarından birisi olduğunu ifade ederek, “Avrupa’ya bağlıyız. Aynı zamanda Avrupa’yı Kafkasya’dan Orta Asya’ya ve Orta Doğu’ya bağlıyoruz.” diye konuştu.

Üst düzey diyalog toplantısı yapılamıyor

Türkiye’nin ulaşımda çok önemli bir noktada olduğuna işaret eden Kaymakcı, son 5 yıldır bir üyenin engellemesi nedeniyle Türkiye ile AB arasında ulaştırma konusunda üst düzey diyalog gerçekleştirilmediğini anlattı.

Kaymakcı, yolların ve bağlantıların sadece ulaşıma katkı sağlamadığını, bunların bölgesel işbirliğini de artırdığını söyledi.

Bağlantıların daha da güçlenmesi gerektiğine işaret eden Kaymakcı, Türkiye’nin Avrupa Bağlantısallık Günleri’ne, üçüncü bir ülke yerine Avrupa için iyi bir bağlayıcı olan aday bir ülke olarak davet edilmesi gerektiğini vurguladı.

Programın ev sahibi AP Milletvekili Tomasz Poreba da Avrupa ile Türkiye ve Kafkasya arasında ulaşım koridorunun geleceğini ele almaktan mutluluk duyduğunu söyledi.

Türkiye ve Kafkas bölgesinin kara yolu, demir yolu ve limanlarıyla bağlantı ve ticaret açısından hayati öneme sahip olduğunu anlatan Poreba, mevcut altyapının ve bağlantıların daha da geliştirilmesinin önemine dikkati çekti.

Poreba, ulaşım alanında atılan adımların insanları birbirlerine yakınlaştırarak siyasi ilişkileri de güçlendirdiğini ifade etti.

Ticaret yolları yeniden inşa ediliyor

AP Milletvekili Ryszard Czarnecki de “Küresel ticaretin yeniden tanımlandığı, bunun ana arterleri olan lojistik ve ticaret yollarının yeniden inşa edildiği bir çağda yaşıyoruz.” dedi.

Bu toplantının daha fazla diyalog kurulmasına ve somut adımlar atılmasına olanak sağlayacağına inandığını dile getiren Czarnecki, Kovid-19 salgını, Ukrayna-Rusya Savaşı ve Kızıldeniz’de son dönemde yaşanan gerginlik gibi önemli olayların küresel ticaret yolunun ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyduğunu kaydetti.

Czarnecki, ulaşımda seçeneklere ve alternatiflere sahip olunması gerektiğini belirterek, ticaretin korunmasının önemini vurguladı.

Via Carpathia’nın Baltık, Ege, Karadeniz ve Adriyatik denizleri arasında Kuzey-Güney ekseninde uzandığını anımsatan Czarnecki, bu koridorların projeden gerçeğe dönüştürülmesinde Türkiye ve Azerbaycan gibi ülkelerin önemli rol oynadığını söyledi.

Via Carpathia genişletilmeli

AK Parti Brüksel Temsilcisi Ruhi Açıkgöz de “Via Carpathia projesinin ülkemizi de kapsayacak şekilde genişletilmesine yönelik çalışmalar hem AB ile olan bağlantımızı artıracak hem de ülkemizdeki ulaşım faaliyetlerimize olumlu katkı sağlayacaktır.” diye konuştu.

Ulaştırma projesi ile ülkeler arası işbirliğinin de gelişeceğini belirten Açıkgöz, bunun bölge ülkelerinde refahı artıracağını ve barışa katkı sağlayacağını ifade etti.

Azerbaycan’ın Belçika Büyükelçisi Vagıf Sadıgov ve AB yetkililerinin de katıldığı programda Via Carpathia ve Kafkasya ile bağlantı konuları ele alındı.

Via Carpathia ile Avrupa’nın kuzeyinden Litvanya, Polonya, Slovakya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan üzerinden güneye doğru bir ulaşım koridoru oluşturulması planlanıyor.