Senaryosunu Derya Dobrişan’ın kaleme aldığı, yönetmenliğini Elçin Elmalıoğlu Karaahmet’in üstlendiği tek perdelik oyunda Ceren Tüysüz, Ferhat Karataş, Hüseyin Demir, İpek Uzkalan ve Tuğçe Güney rol alıyor.

Eskişehir Hasan Polatkan Kültür Merkezi’nde bu ay sahnelenmeye başlanan oyun, Kırım’da yaşayan Tatarların 14 Mayıs 1944’te Sovyet askerleri tarafından vagonlara bindirilmesi, yolculuk sırasında yaşananlar ve Tatarların yıllar sonra Kırım’a dönüşünü anlatıyor.

Kırım Tatarlarının gündelik hayatlarına dair kültürel unsurların da işlendiği yapıtta, oyuncular çeşitli Tatar ağıtları, deyimleri ve tekerlemeleriyle dönemin ruhunu sahneye taşımaya çalışıyor.

İsmail Gaspıralı gibi Tatar tarihinde öne çıkan isimlerin hatırlatıldığı oyunda, seyircileri anlatıya dahil edebilmek için sahne dışında bulunan farklı yollar da kullanılıyor. Başlangıçta vagon şeklinde kurulan koridorlarda bekletilen seyircilere, Kırım Tatar Sürgünü’ne dair bilgilendirici anons yapılıyor. Seyirciler, karanlıkta bir süre anonsu dinledikten sonra oyun salonuna girebiliyor.

“1,5 ay prova yaptık, sahneye çıktığımız her gün ağladık”

Yönetmen Elçin Elmalıoğlu Karaahmet, AA muhabirine, oyunda anlatılanların tamamının yaşanmış olmasının kendilerini çok etkilediğini söyledi.

Oyunun inşa sürecinde sürgünü yaşamış, tanıklık etmiş kişilerle çalıştıklarını belirten Karaahmet, bu durumun seyirci ile oyuncu kadrosu arasında önemli bağlar oluşturduğunu dile getirdi.

Konuştukları kişilerden bazılarının babasının sürgünü yaşadığını, kimilerinin küçük yaşlarda o trenlere bindirildiğini anlatan Karaahmet, “Henüz projenin başında onların hikayelerini duyar duymaz gözyaşlarına boğulmuştuk. Dolayısıyla sahnede sergilenenler tamamen gerçektir. İzleyiciler de öyle; kiminin babaannesi, dedesi, babası bir şekilde bunu yaşamış. Oyun için 1,5 ay prova yaptık, sahneye çıktığımız her gün ağladık.” diye konuştu.

Ekibin çok zor bir prova süreci geçirdiğini aktaran Karaahmet, gerçek olduğu bilinen her şeyin insanları etkilediğini vurguladı.

Seyircilerin vagondan geçerek yerlerini almasına değinen Karaahmet, “O atmosferi yaşamalarını istedik. O vagona giremeyen, bunu kaldıramayan seyircilerimiz dahi var. Oyuna girmeden ağlamaya başlayan seyircilerimiz var.” dedi.

“İnsanlığın ne kadar korkunç şeyler yaşadığını hissedebiliyorsunuz”

Oyunculardan Ferhat Karataş da “Hasret”in sergilendiği an ve sonrasının, bir oyuncuya hissedebileceği en güzel duyguları yaşattığını ifade etti.

Eserin, yükü ağır ve tarihsel gerçekliğe dayandığı için sorumluluğu fazla bir oyun olduğunu kaydeden Karataş, “Tiyatro anlamında hiçbir örneği olmayan bir oyun bu. Böyle bir şeyin ilk kez yapılması ve bunun içinde yer almak oldukça etkileyici.” değerlendirmesinde bulundu.

İpek Uzkalan, gerçeği olduğu gibi yansıtmaya gayret ettiklerini anlatarak, “Bunun için Kırım Tatarlarına yönelik araştırmalar yaptık, insanlarla görüştük. Eskişehir’deki müzeleri inceledik. Onların dillerini, sözlüklerini araştırdık. Kimi dostlarımız bizlere her kelimenin ne anlama geldiğini tek tek anlatarak yardımcı oldular. Çok çalışarak oyunu bu hale getirdik.” ifadesini kullandı.

En genç oyuncu Tuğçe Güney, turneler düzenlenmesi ve oyunun farklı şehirlerde izleyiciyle buluşmasını diledi.

İzleyicilerden Gönül Karasu ise oyunun seyirci için etkileyici olduğuna işaret ederek, geçmişi hatırlamanın önemli olduğunu vurguladı.

Karasu, “Tatar arkadaşlarımı hatırladım. Onların ne zaman göç ettiği, dedelerinin, babalarının hikayelerini hatırladım. Tarih boyunca insanlığın ne kadar korkunç şeyler yaşadığını hissedebiliyorsunuz. Oyunun şarkılarını ve yapısını çok beğendim.” görüşünü dile getirdi.

Rusya Federasyonu İstanbul Başkonsolosluğunda Kırım’ın Rusya Federasyonuna katılmasının 10. yılı sebebiyle basın toplantısı gerçekleştirildi. Kırım’da 10 yıllık süreçte çekilen fotoğraflar fuayede sergilendi. Rusya Federasyonu’nun İstanbul Başkonsolosu Andrey Buravov yaptığı açıklamadan sonra basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Rusya’daki devlet başkanlığı seçimleriyle ilgili konuşan Başkonsolos Buravov, seçime yüksek katılım olduğunu belirterek, oyların yüzde 87’den fazlasını mevcut devlet başkanı Vladimir Putin’in aldığını aktardı.

“Bu seçimlerde bizim vatandaşlarımızın yüksek katılımı oldu”

Rusya devlet başkanlığı seçimlerinin sonucunun Rus-Türk ilişkilerinin açısından bakıldığında çok önemli olduğunu belirten Başkonsolos Buravov, “Bu seçimlerde bizim vatandaşlarımızın yüksek katılımı oldu. Yüzde 74’ten fazla kişi seçime katılım gösterdi. Seçim neticesine bakarsak, yüzde 87’den fazla oyu bizim mevcut devlet başkanımız Vladimir Putin aldı. Oy hesaplama işi hemen hemen bitmiş durumda. Küçük yüzdeler kaldı ama prensip olarak sonuç bellidir. Bunun da Rusya’nın geleceği açısından, Rus-Türk ilişkilerinin açısından bakarsak bunun çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Çünkü iki ülkenin liderlerinin arasındaki mevcut samimi diyalog çok önemlidir ve ilgili ilişkilerimize de büyük ölçüde katkıda bulunmaktadır. Bizim görev belgesini alan devlet başkanımızın herhalde açıklamaları olacak. Kendisi yeniden seçildikten sonra. Şu veya bu konularda yani siyasetimizin ne istikamette gelişeceğine dair gerekli açıklamalar yapacaktır” ifadelerini kullandı.

“Kırım’da normal yaşam devam ediyor”

Kırım’da normal yaşamın devam ettiğini ve Kırım’ın savaş şartları altında yaşadığını söylemek için bir neden olmadığını söyleyen Başkonsolos Buravov, “Basın toplantımız, Kırım Baharı dediğimiz sürecin 10. yıl dönümü ile ilgilidir. Bugün 18 Mart günü bu yıl dönümünün içindeyiz. Ukrayna’daki devlet darbesinden hemen sonra meydana gelen ve yarımada çapında yapılan referandumun ardından Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin bağımsızlığının ilanına ve Rusya Federasyonu’na katılımına yol açan Şubat, Mart 2014 olaylarından bahsediyorum. Olayların özünü ve nesnel doğasını daha iyi anlamak için bir yandan konuya daha geniş tari ve jeopolitik bağlamda bakmak gerekiyor. Diğer yandan da o zaman Kırım halkının yaptığı seçimden önceki olayları analiz etmek gerekir. Kırım’da normal yaşam devam ediyor. Kırımın savaş şartlları altında yaşadığını söylemek için bir neden yok. 16 Mart günü referandumun 10. Yıl münasebetiyle yaptığı basın açıklamasında bizim bakanımızda Kırım konusunun tamamen kapatılmış olduğunu belirtmiştir. Kırım konusunun müzakereye asla açık olmadığını ve Kırım’ın tamamen Rusya parçası olduğunu bir defa daha teyit etmiştir” dedi.

“Sivil halka karşı terör eylemlerinin kullanılması kabul edilemez”

Gazze’de devam eden olaylarla ilgili açıklamalarda bulunan Başkonsolos Buravov, “Biz iki devletli ve mutlak suretle Filistin devletinin kurulması ve başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devletinin kurulmasından yanayız. Böyle bir tutumumuz var. Terör eylemleri hiçbir şekilde mazeret olarak gösterilemez. Diğer taraftan terörle mücadele adı altında yoğun bir şekilde sivil halka karşı terör eylemlerinin kullanılmasının da kabul edilemez olduğunu düşünüyoruz” diye konuştu. – İSTANBUL

Ukrayna Derneği ve Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneğince düzenlenen “Ukrayna-Kırım’ın işgalinin 10. Yılında geçmiş ve geleceğin analizi” başlıklı panelin açılış konuşmalarını, Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Bodnar ve Kırım Derneği Genel Başkanı Mükremin Şahin yaptı.

Gazeteci Gönül Şamilkızı’nın moderatörlüğünü yaptığı panelde, Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kırımlı, Çankırı Karatekin Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sezai Özçelik ve Ukrayna Derneği Başkanı ve Karabük Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Yuliya Biletksa konuşmacı olarak yer aldı.

Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Bodnar, bugün bir araya gelerek savaşın yıl dönümünü anma fırsatı bulmaktan memnuniyet duyduğunu dile getirerek, “Tam 10 yıl önce gerçek bir savaş başladı. Vatanını savunmaya ilk yeltenen halk da Kırım Tatarları oldu, kendi evleri ve vatanları için.” dedi.

Bodnar, 10 yıl önce Kırım Tatarlarının kendi evlerinde “işgal altında yaşadıklarını” kaydederek, “Ancak hiçbir baskı politikası, hiçbir baskı rejimi Kırım Tatarlarının özgürlüğe yönelik iradesini etkilemiyor. Buradaki hem Kırım Tatarları hem de Ukraynalılar dayanışmaya kuvvet veriyor ve Ukrayna’nın da dayanmasını sağlıyor.” ifadelerini kullandı.

Kırım Tatarlarını, kimliğini ve Kırım Yarımadası’nı “yeniden özgür kılma” fikrini destekleyenlere teşekkür eden Bodnar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve Türk hükümetine Rusya’nın 2014’te Kırım’ı yasa dışı ilhakını tanımama konusundaki net politikasından dolayı da teşekkürlerini dile getirdi.

Bodnar, Ukrayna devletinin adımlarıyla Kırım Tatarlarının yerli halk statüsüne kavuştuğunu anlatarak, Kırım Tatar dilinin de ayrı bir dil olarak değerlendirilip gelişimine yönelik büyük adımlar atıldığını söyledi.

“Kırım ya da Ukrayna meselesi değil, dünya güvenliği”

Kırım Derneği Genel Başkanı Şahin ise Rusya’nın 2014’te Kırım’ı yasa dışı ilhakına ilişkin, “Bu işgal yalanla başladı.” dedi.

Şahin, bütün dünyanın da bunu seyrettiğini anımsatarak, bunun yalnızca Kırım ya da Ukrayna meselesi olmadığını belirtti.

Meselenin dünya güvenliğini ilgilendirdiğini aktaran Şahin, “Eğer Kırım’da Rusya’nın dedikleri kabul edilirse siz Pasifik’te kimseyi durduramazsanız, dünyanın başka sorunlu bölgelerinde de kimseyi durduramazsınız.” ifadelerini kullandı.

Şahin, Ukrayna halkının yüzyıllardır bağımsızlıkları ve o topraklarda hür yaşamak için mücadele verdiğini dile getirerek, Ukraynalıların savaşma iradesi ve bir organizasyon becerisi gösterdiklerini belirtti.

Şahin, Doğu Avrupa’da ve Karadeniz’de güvenlik, barış ve demokrasi açısından Türkiye ve Ukrayna ittifakını stratejik bir mesele olarak gördüğünü ifade etti.

Prof. Dr. Kırımlı da Rusya’nın “tahrik veya meşru gerekçe olmaksızın Ukrayna’ya saldırdığını” aktararak, savaşın insani, kültürel ve ekonomik tahribatla korkunç araçlarla sürdürüldüğünü ifade etti.

Kırımlı, savaşın başlangıcından bu yana propagandanın kullanıldığını kaydederek, ekonomi ve enerjinin de Rusya tarafından kullanıldığını savundu.

Kırım Tatarlarının durumuna ilişkin de Kırımlı, “Kırım tatarlarının kaderi bu savaşın sonucuna bağlıdır.” dedi.

“Savaş 2014’te başladı”

Prof. Dr. Özçelik ise Rusya’nın hibrit savaş yürüttüğünü kaydederek, “Savaş, 2014’te başladı, 2022’de farklı bir hale geldi ve 2024’te hala devam ediyor.” dedi.

Özçelik, Batı’nın 2014’te olanlara sessiz kaldığını aktararak, Ukrayna’nın bu savaştan galip çıkacağına inandığını ve Kırım’ın bağımsızlığının da önemli olduğunu ifade etti.

Dr. Biletska da Kırımlı olduğunu ve “ana vatanını kaybettiğini” belirterek, “Kırım’ın işgalinden sonra onların (Rusların) ana amacı, hem Ukrayna hem de Kırım Tatarlarının kimliğini yok etmektir.” dedi.

Biletska, kullanılan yöntemlerin farklı boyutlarının olduğunu ve ilkinin demografik alanda yapıldığını söyledi.

Kırım’daki duruma ilişkin Biletska, “Rusya’ya karşı çıkan insanları fiziksel yok etmeye ya da dışlamaya çalışıyorlar. Bu politika yüzünden birçok kişi Kırım’dan kaçmak zorunda kaldı.” ifadesini kullandı.

Biletska, birçok kişinin Kırım’ı terk etmek zorunda kaldığını kaydederek, birçok insan hakları ihlali olduğunu ve siyasi temelli davalar da açıldığını söyledi.

Kırım’da “demografik yapının değiştirildiğini” ve zorunlu seferberlik listelerinde de Kırım Tatarlarının isimlerinin yoğunlukta olduğunu aktaran Biletska, zorunlu vatandaşlık aldırıldığını ve bölgede eğitimin de Rusya’nın kontrolünde olduğunu sözlerine ekledi.