(SOMA) – Soma’da yaşayan vatandaşlar, hükümetin ithal kömür politikalarını eleştirdi. Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölge 1 Nolu Şube Başkanı Rıza Sal, “İthal kömüre bir sınırlama, bir vergi, bir yaptırım talep ediyoruz. Kendi kömürümüze milli enerji diyoruz. Kendi ürettiğimiz kömür diyoruz, el emeği diyoruz. ve ürettiğimiz kömürün karşılığını almak istiyoruz. Bu sadece madenlerde 17 bin çalışanımıza değil Soma’da yaşayan bütün bireylere sirayet edecek. Madenci maaşını alamadığı zaman esnafına manavına bütün bireylere yansıyacaktır” dedi.

Soma’da yaşayan vatandaşlar, hükümetin ithal kömür politikalarını eleştirdi. Vatandaşlar, yerli kömürün satılmadığı takdirde maden ocaklarının kapanacağına ve 17 bin maden işçisinin işsiz kalacağına dikkati çekti.

“İTHAL KÖMÜRE HAYIR DİYORUZ”

Soma’da çay ocağı işleten Olcay Nil Derya, “Ben 15 yıldır Soma’da esnafım. Şu anda madenlerden işçi çıkarıldığı haberleri geliyor kulağımıza sürekli. İnanın bu işçilerin çıkması demek, Soma’nın Balya gibi olması demek. Balyayı herkes bilir. İnşallah böyle şeyler olmaz. Esnaf aç kalmaz, evine üç beş kuruş para götürebilir. İthal kömüre kesinlikle hayır diyoruz. Yerin onlarca metre altına giren işçilerimiz bu kömür çıkarıyorlar. Bu kömüründe kalorisi yüksek. Bu ithal kömürü kesinlikle desteklemiyoruz. Yerli kömür taraftarıyız” dedi.

Somalı vatandaş, “Kıyamet kopar. İşsizlik başlar. Yolsuzluk başlar hırsızlık başlar. Her şey olur. Eğer madenler kapanırsa Soma’da hayat bitmiş demektir” diye konuştu.

Mali Müşavir İrfan Kurt, “Önce devlet dememiz lazım. Devlet dememiz için özel madenlerin kendi madenlerimizi, kömürü değerlendirmesi lazım. Şu anda ithal kömür fiyatları düşünce kendi ürettiğimiz kömürün fiyatı yüksek kaldı. Maliyeti yüksek kaldı. Bundan dolayı da işçinin emeğini karşılığı işverenler ödeyemez duruma geliyorlar. İthal kömürün yasaklanması lazım. veya farklı bir düşünce gerekir. Kömür fiyatlarında ithal kömür ucuzladı” diye konuştu..

Bin gazetecinin “İşçi çıkarılmaya başlanırsa ne olur?” sorusuna Kurt, “Çok kötü şeyler olur. Ülkemizde büyük bir işsizlik var. Daha da işsizlik artacak. Ülkemizde tarım yok sanayi yok. Bunlar olmayınca ne olur. Büyük bir işsizlik olur. Büyük bir kaosla karşılaşırız. Ben bunun sonunu düşünmek bile istemiyorum” yanıtını verdi.

“İTHAL KÖMÜRE BİR SINIRLAMA VEYA VERGİ GETİRİLMELİ”

Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölge 1 Nolu Şube Başkanı Rıza Sal da şunları söyledi:

“Herkesin bildiği gibi Soma bir madenci şehridir. Bir kömür kentidir. Türkiye’nin lokomotifidir. Fakat son zamanlardaki sıkıntılardan bahsedeceğim. Bizim bu ürettiğimiz kömürler, firmaların ürettiği kömürler, satamama durumuna gelmiştir. Bu da bize işçiye yansıyacaktır. 17 bin çalışamız olarak biz bu sıkıntılarla karşı karşıya gelme durumundayız. ve bunların önünü almak için ben bu açıklamayı yapmak durumunda kaldım.

İkinci bir sorunumuz ithal kömür. İthal kömüre olan bağımlılığımız şu anda hat safhada. İthal kömür 70 dolar. Bu da Türk parasıyla 2 bin 100 liraya geliyor. Kendi ürettiğimiz Soma’da ürettiğimiz kömürleri satamıyoruz. Bu da burada madende çalışan kardeşlerimizi etkileyecek. Bunun önünü almamız için, konuyu açıklama gereği duydum. İkinci olarak da madenlere verilen teşvikler kazadan sonra çıkan bir yasada kömür üreten hanım firmalara teşvik veriliyordu. Bu da Aralık 2023 ayından sonra kesilmiştir. Bu nedenle firmalarda sıkıntı yaşamaktadır. Biz bu konunun bir an önce çözülmesini bu konunun bir an önce ortadan kalkması için, bu ithal kömüre bir sınırlama, bir vergi, bir yaptırım talep ediyoruz. Kendi kömürümüze milli enerji diyoruz. Kendi ürettiğimiz kömür diyoruz, el emeği diyoruz. ve ürettiğimiz kömürün karşılığını almak istiyoruz. Bu sadece madenlerde 17 bin çalışanımıza değil, Soma’da yaşayan bütün bireylere sirayet edecek. Madenci maaşını alamadığı zaman esnafına manavına bütün bireylere yansıyacaktır. Bunları bir kez daha dile getiriyoruz. Bizi yönetenlerin yetkililerin sesimize kulak verin. Bunların bir an önce çözülmesi gerekiyor. İthal kömüre devam edilmesi sonucunda çıkarılan kömür satılmıyorsa, maaşımızı alamıyorsak o zaman firmalar işçi çıkarmalara kadar gidecek. Firmalar kapanma noktasına kadar gidecek. Bunun sıkıntısının madenciler olarak bizler çekeceğiz. Bu sıkıntıları çekmemek için bir an önce bu ithal kömürün önü kesilmeli bu problemler çözülmeli.”

Bayraktar, Ankara’da bir otelde düzenlenen Madenlerde Sürdürülebilirlik, İş Sağlığı ve Güvenliği Vizyon Organizasyonu’unda yaptığı konuşmada, maden denetimlerini artırdıklarını söyledi.

Bu kapsamda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG), 2023’te maden ruhsat sahalarına ilişkin 8 bin 828 denetim yaptığını ifade eden Bayraktar, incelemeler sonucunda 1 milyar 260 milyon liralık idari para cezası uygulandığını ve tespit edilen uygunsuzluklar nedeniyle toplam 2 bin 421 faaliyet durdurma işlemi kararı verdiğini aktardı.

İş öncesi eğitiminden hijyen kurallarına, teknik donanımdan teorik bilgi aktarımına kadar birçok alanda çalışanların kapasitelerini geliştirdiklerini dile getiren Bayraktar, “İş sağlığı ve güvenliğinden hiçbir şekilde taviz vermeden yeraltı kaynaklarımızı ekonomiye kazandırmamız gerekiyor.” dedi.

???????Bayraktar ayrıca maden denetimlerinin kurumlararası ortak bir yapıda takip ve kontrol edilebileceği bir mekanizmanın kurulmasının isabetli olacağını belirterek, daha güvenli madencilik için çalışmalarını bu çerçevede sürdürdüklerini dile getirdi.

“Madenci kardeşlerimizin maaşları asgari ücretin iki katı oldu”

Madencilerin çalışma şartlarının iyileştirildiğini ve yaklaşık 180 bin maden çalışanıyla evrensel standartlara uygun çalışma şartları oluşturduklarını belirten Bayraktar, şöyle devam etti:

“Madenci kardeşlerimizin maaşlarını asgari ücretin en az iki katı olacak şekilde düzenledik. Haftada 45 saat olan çalışma süresini 37,5 saat ile sınırladık. İşletmelere istihdam ettikleri personel için sigorta poliçesi yaptırma zorunluluğu getirdik. İmkanlarımız elverdiği ölçüde yeni düzenlemeler yaparak alın teriyle ekmeğini kazanan işçilerimizin çalışma şartlarını daha da iyileştirecek adımları atacağız.”

Bayraktar, önce insan, sonra çevre, daha sonra katma değeli madencilik anlayışıyla çalıştıklarının altını çizerek, “Dolayısıyla çalışanlarını öncelemeyen hiçbir işletmeyi bizim desteklememiz söz konusu olamaz.” dedi.

“İhmali, kusuru olan varsa hangi kademede olursa olsun hesabını soracağız”

Erzincan’ın İliç ilçesindeki maden ocağında 13 Şubat’ta gerçekleşen kazaya değinen Bayraktar, olayın ilk anından itibaren ilgili kurumlarla orada bulunduklarını ve çalışmaların da hala devam ettiğini dile getirdi.

Bayraktar, toprak altında kalan 9 işçiden birinin naaşına bayram öncesinde ulaşıldığını anımsatarak, diğer 8 işçiye yönelik arama çalışmalarının sürdüğünü ve kısa sürede netice almayı umduklarını ifade etti.

Yaşanan olaya ilişkin sorumluların cezalandırılacağını aktaran Bayraktar, “İhmali, kusuru olan varsa hangi kademede olursa olsun, bunun da hesabını devlet olarak soracağız. Bundan kimsenin endişesi olmasın.” diye konuştu.

Enerjide bağımsızlık için yerli kaynakların ekonomiye kazandırılması gerekiyor

Bayraktar, Türkiye’nin enerjisinin 3’te 2’sini ithal ettiğini, bunun da ciddi bir cari açık problemini ortaya çıkardığına işaret ederek, enerjide ve madende Türkiye’yi mutlaka bağımsız kılmak için yerli kaynakların, yeraltı zenginliklerinin ve yenilenebilir kaynakların maksimum düzeyde ekonomiye kazandırılması gerektiğini vurguladı.

İlerleyen dönemde de sürdürülebilir kalkınma ve net sıfır emisyon hedeflerini gerçekleştirebilmek için madenlere, özellikle stratejik madenlere, nadir toprak elementlerine çok daha fazla ihtiyaç duyulan bir sürece girileceğini dile getiren Bayraktar, “Enerji ile birlikte madenlerde de büyüyen talebi karşılamak bu alanlarda dışa bağımlılığımızı düşürmek en büyük hedefimiz.” ifadelerine yer verdi.

Kömür üretiminin çevre dostu yöntemlerle artırılması hedefleniyor

Bayraktar, dünyanın birçok gelişmiş ekonomisinin çok yoğun bir şekilde kömür kullandığını vurgulayarak, “Dolayısıyla biz diyoruz ki kömürün belli bir süre daha ekonomide mutlaka olmaya devam etmesi lazım.Tabii ki üretiminde ve kullanımında en güvenli ve çevre dostu yöntemleri takip ederek.” ifadelerini kullandı

Türkiye’nin de elektrik üretiminin yüzde 36’sının, birincil enerji arzının ise yüzde 26’sını kömürden sağlandığına dikkati çeken Bayraktar, 2022’de 39 milyon ton, 2023’te 41 milyon ton kömür ithalatı yaptıklarını anımsattı.

Bayraktar, 2022’de 105 milyon ton yerli kömür üretimiyle rekor kırdıklarını ve ithalatı azaltmak için yerli üretimi artırmaları gerektiğini vurgulayarak, “Türkiye’nin yıllık 150 milyon ton kömür üretim hedefine ulaşması bizi çok daha ileri bir noktaya taşıyacaktır.” diye konuştu.

Nihai hedeflerinin Türkiye’yi madende net ihracatçı konuma getirmek olduğunu dile getirerek, GSYH’deki madenciliğin payını 2028’de yüzde 2’ye, ilerleyen dönemde ise yüzde 5’e çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ankara’da bir otelde Türkiye Kömür Üreticileri Derneği’nin (KÖMÜRDER) tarafından düzenlenen ‘Madenlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Vizyon Organizasyonu’ programına katıldı. Programda konuşan Bakan Bayraktar; pandemi, deprem, tedarik zinciri problemleri ve devam eden savaşlara rağmen Türkiye ekonomisinin son 3,5 yıldır kesintisiz olarak büyüdüğünü söyledi. Gelişen ekonomi, üretim ve ihracatın büyümesiyle Türkiye’nin maden ihracatının her geçen gün arttığını ifade eden Bakan Bayraktar, sürdürülebilir kalkınma ve net sıfır emisyon hedeflerini gerçekleştirilebilmesi için gelecekte madenlere daha fazla ihtiyaç duyulacağını kaydetti.

“Ülkemizi enerjide ve madende bağımsız kılmamız gerekiyor”

Kullanılan enerjinin 3’te 2’sinin ithal edildiğini dile getiren Bakan Bayraktar, “Doğal gazın neredeyse tamamını dışarıdan alıyoruz. Petrolün yüzde 92’si, kömürün yüzde 40’ını ithal kaynaklardan karşılıyoruz. Bu da ciddi bir cari açık problemini ortaya çıkarıyor. Bu nedenle ülkemizi enerjide ve madende mutlak suretle bağımsız kılmamız gerekiyor. Bunu yapabilmek için de elbette yerli kaynaklarımızı yeraltı zenginliklerimizi ve yenilenebilir kaynaklarımızı maksimum düzeyde ekonomimize kazandırmamız gerekiyor. Bu amaç doğrultusunda 2017 yılında hayata geçirdiğimiz ‘Milli Enerji ve Maden Politikamızı’ kararlılıkla sürdürmeye devam ediyoruz. Bu politika çerçevesinde ülkemizin kaynaklarını, yüksek teknoloji ve uluslararası standartlarda geliştirerek gelecek nesiller için kullanmakta kararlıyız. Yerli kömürden altına, nadir toprak elementlerinden bor madenine kadar her alanda yatırımı, üretimi, istihdam ve ihracatı sürekli artırmayı hedefliyoruz” şeklinde konuştu.

Türkiye’nin, elektrik üretiminin yüzde 36’sını, birincil enerji arzının ise yüzde 26’sını kömürden sağlandığını sözlerine ekleyen Bakan Alparslan Bayraktar, 2022 yılında 39 milyon ton, 2023 yılında ise 41 milyon ton kömür ithalatı yapıldığını ifade etti. Dünyanın birçok gelişmiş ekonomisinin yoğun olarak kömür kullanmaya devam ettiğini kaydeden Bakan Bayraktar, ‘Kömürden çıkıyoruz’ diyen Avrupa’daki birçok ülkenin kömür tüketimlerinin arttığına şahit olduklarını söyledi.

“2022 yılında 6,5 milyar dolarlık ihracat yaparak madencilik sektörümüz Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdı”

Türkiye’nin yıllık 150 milyon ton kömür üretim hedefine ulaşmasının sektörü daha ileri bir noktaya taşıyacağı değerlendirmesini yapan Bakan Bayraktar, “2022 yılında 6,5 milyar dolarlık ihracat yaparak madencilik sektörümüz Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdı. Geçtiğimiz yıl bir miktar düşüş olsa da bu yıl maden ihracatımız yeniden artış trendine girdiğini gösteriyor. Yılın ilk çeyreğinde yüzde 5 civarında bir büyüme sağladık. Nihai hedefimiz, madende de ülkemizi net ihracatçı konuma getirmek” ifadelerini kullandı.

“3 bin 225 maden ruhsat sahasının denetimi gerçekleştirildi”

Bakan Bayraktar, madenlere yönelik yapılan denetimleri arttırdıklarına vurgu yaparak sözlerini şu şekilde devam etti:

“MAPEG, 2023’te maden ruhsat sahalarına ilişkin 8 bin 828 denetim yaptı. İncelemeler sonucunda 1 milyar 260 milyon liralık idari para cezası uygulandı. Tespit edilen uygunsuzluklar nedeniyle toplam 2 bin 421 faaliyet durdurma işlemi kararı verdi. Bu yıl ise 15 Nisan itibariyle 3 bin 225 maden ruhsat sahasının denetimi gerçekleştirildi.” – ANKARA

ZONGULDAK Valisi Osman Hacıbektaşoğlu, kentte Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından ihtiyaç sahiplerine dağıtılan kömür çuvallarında, ‘kabul edilebilir düzeyin üstünde’ taş çıkmasıyla ilgili, süreçle ilgilendiklerini, mağduriyeti gidereceklerini söyledi. İlgili kurumların sözleşmelerinde sorun çıkması halinde telafi edileceğinin garanti altına alındığını belirten Hacıbektaşoğlu, “Dağıtılan kömürle ilgili sorun yaşayanların mutlaka vakfımıza iletmesini bekliyoruz” dedi.

Zonguldak Valiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, 2023-2024 kışı için merkez ilçede 3 bin haneden her birine 800’er kilo olmak üzere toplam 2 bin 400 ton kömür dağıtımı planladı. Kasım ayında başlayan dağıtım süreci, Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) himayesinde kömür sevkiyatı yapıldıkça devam etti. Ocak ayında dağıtılan kömürlerde taş olduğunu öne süren vatandaşlardan bazısı, sosyal medyadan tepki gösterdi, bazısı da Valiliğe başvuru yaptı. Yüzde 10 ve altındaki taş oranı, kömürün yapısı gereği kabul edilebilir olsa da yapılan incelemelerde bazı kömür çuvallarından ‘kabul edilebilir düzeyin üstünde’ taş tespit edildi. Konuyla ilgili inceleme başlatan Valilik, tespit edilen 70 haneye ilave kömür desteği verildiğini ve çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

VATANDAŞA ÇAĞRI

Yardım amacıyla devletin satın aldığı kömürlerde, taş oranının yüksek olması gibi hatalı durumlarda yapılan sözleşmenin, zararın firma tarafından telafi edilmesini garanti altına aldığını ifade eden Vali Osman Hacıbektaşoğlu, “Gerekli vasıflara sahip kömürü ihtiyaç sahiplerine dağıtıyoruz. Şimdiye kadar bize ulaşan, tespit edilen vatandaşlarımızın mağduriyetlerini giderdik. Dağıtılan kömürle ilgili sorun yaşayanların mutlaka vakfımıza iletmesini bekliyoruz. Bize ulaşan vatandaşlarımızın da mağduriyetlerini de gidereceğiz” dedi.

‘SOBA KENDİNİ ISITIYOR’

Kömür verilen M.T., “Kömür yanmıyor. Yani külü eleyemiyoruz, çünkü iri iri taşlar var. Sobanın içini komple indirip tekrar yakmamız gerekiyor. Kömür değil bu, çok değişik bir şey. Ben hayatımda hiç bu şekilde kömür görmedim. Kışın hiçbir şekilde tüp kullanmıyordum. Sobanın üstünde yemek yapıyordum. Ama şu an soba kendini anca ısıtıyor gibi. Evin içini ısıtmıyor” dedi.

‘TELAFİSİ YAPILSIN’

Kömürü yakmaya başladıktan sonra gözlemlediklerini anlatan M.T., durumun telafi edilmesi gerektiğini ifade ederek, “Kömürü kömürlüğe taşıdım. Eve çıktım ve fotoğrafladım. Çevremdeki kömür alan arkadaşlara söyledim. Onlar da aynı mağduriyeti yaşadıklarını, gitmeye çekindiklerini ‘Seneye bize kömür vermezler’ tarzında konuştular. Muhtarlarımız da dilekçe vermemi söylediler. Birkaç kişiye bundan bahsettim, yanıma geldiler. Kömüre baktılar ‘Biz, böyle kömür görmedik’ dediler. Taşı bana vermenize gerek yok. Ben sokaktan taş toplarım, yansa zaten. Kömürün bir şekilde telafisi yapılsın. Önümüz kar-kış biz ne yapacağız?” diye konuştu.

‘DİLEKÇE VEREMEYENLER VAR’

Valilikteki toplantıda sorunun gündeme geldiğini ifade eden Yeşil Mahalle Muhtarı Arif Pınar, “Yıllarca kömürcülük yaptım. Böyle kömür görmedim. Taş toprak içerisinde bir kömür. Biz kimlere kömür verildiğini bilmiyoruz. Bana mağdur olup gelenlere yardımcı olmaya çalışıyorum. Vatandaşın çoğu dilekçe veremiyor. Aynı sıkıntıyı bu sene kömür alanların hepsi yaşıyor. Dilekçe veremeyenlere de aynı şekilde kömür verilmesini istiyorum. Çünkü insanlar çekiniyor. Valilik ilave yardım yapıyor ama vatandaşın dilekçe vermesi gerekiyormuş. Kömür herkese verilmeli, dilekçe veremeyenler de var. Sıkıntı yaşıyorlar ama dertlerini anlatamıyorlar. Onun için herkese verilmeli” ifadelerini kullandı.