Sağ koalisyon hükümetinin büyük ortağı İtalya’nın Kardeşleri (FdI) partisi tarafından hazırlanan yasal düzenleme Temsilciler Meclisi’nden onay aldı.

Pandemi sonrası Avrupa Birliği tarafından sağlanan kurtarma fonunun kullanımıyla ilgili bir torba paketin içinde yer alan düzenlemenin Senato’dan da sorunsuz şekilde geçmesi bekleniyor.

Yeni düzenlemeye göre, kadınlara gebeliklerini sonlandırma talebini onaylayan bir sertifika veren danışma kliniklerine kürtaj karşıtı dernekler ve aktivistler de girebilecek.

Kendilerini ‘yaşam taraftarı’ olarak adlandıran derneklerin, bu yasa ile kürtaj olmak isteyen kadınlara psikolojik baskıyı sıkılaştırabileceği yorumu yapılıyor.

İtalya’da 1978 tarihli yasayla 90 gün içinde gebelikleri gönüllü olarak sonlandırma hakkı verilse de pratikte kürtaja erişimde güçlükler yaşanabiliyor. Doktorlara vicdani ret hakkı tanınması nedeniyle ülke çapındaki jinekologların yüzde 60’tan fazlası kürtaj yapmayı reddediyor, bazı bölgelere bu oran yüzde 90 seviyesine kadar çıkıyor.

Sağ partilerin yönetimindeki bazı bölgelerde de yerel yönetmeliklerle kürtaj hapının kullanımına kısıtlama getirilmesi ve kürtaj karşıtı gruplara fon sağlanması tartışmalara neden olmuştu.

Başbakan Giorgia Meloni bu göreve gelmeden önce, kürtaja izin veren 194 numaralı yasayı değiştirmeyeceği sözü verse de kadınlara ‘kürtaj olmama hakkı’ tanımak istediğini de söylemişti.

Meloni’nin partisinin girişimiyle yapılan yeni yasal düzenleme sonrası muhalefet başbakanı yasaya dokunmama sözünü yerine getirmemekle ve kadınların haklarını tırpanlamakla suçladı.

Psikolojik baskı endişesi

Merkez-soldaki Demokratik Parti’nin (PD) lideri Elly Schlein, “Meloni’nin 194 numaralı yasaya dokunmayacağını söylediğini hatırlıyor musunuz? Yalan söylemiş” dedi.

Schlein, sosyal medyada yayımladığı mesajında “Kadınların kendi bedenleri üzerine karar alma özgürlüğüne yönelik saldırılar sürüyor” dedi ve kürtaj karşıtı derneklerin kliniklere girmesiyle gebeliklerini sonlandırmak isteyen kadınlara psikolojik baskı uygulanacağını vurguladı.

5 Yıldız Hareketi’nin Başkan Yardımcısı Chiara Appendino da, AB fonlarıyla ilgili bir kararnameye kürtaja erişimle ilgili bir değişikliğin eklenmesini eleştirdi. Appendino, “Bunu yeni klinikler kurmak için mi yapıyorlar? Kadınlara yönelik hizmetleri geliştirmek için mi? Hayır, kürtaj karşıtı derneklerin kliniklere girmesine izin vermek için yapıyorlar! Kadınların kendi kaderini tayin etme olanaklarını azaltmak istiyorlar” dedi. Appendino, ülkenin ilk kadın başbakanı olan Meloni’nin “kadınlarla bir problemi olduğunu” da savundu.

Kadın örgütleri de dün parlamento önünde bir gösteriyle hükümeti protesto etti. Non Una Di Meno (Bir kadın daha eksilmeyeceğiz) derneği, kürtaj karşıtlarının danışma kliniklerine girerek “yargılayıcı bir şiddetle” kürtaj yasasının uygulanmasını pratikte engelleyeceğini belirtti.

‘Yasa değişmeyecek’ sözü

Hükümetin merkez-sağdaki ortağı Haydi İtalya’nın lideri Antonio Tajani ise kürtaj yasasına dokunulmayacağını söyledi.

Hükümette Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak görev yapan Tajani, “Herkesin kendi inancına ve vicdanına göre davranmasının doğru olduğuna inanıyorum ama kürtaj karşıtlığını da suç haline getirmemeliyiz. Yasayı değişmek gibi bir niyet yok” dedi.

Ülkede üzerine tartışmaların zaman zaman kızıştığı kürtaj konusundaki yeni düzenleme ve buna tepkiler bugünkü gazetelerin baş sayfalarında yer aldı.

La Repubblica, “Meloni’nin yalanları” başlığıyla, Başbakan’ın kürtaj yasasına dokunmama sözünü tutmadığı, hükümetin 194 sayılı kanuna “saldırdığı” yorumunu yaptı.

La Stampa da “Kürtaj danışma merkezleri kuşatma altında” başlığını kullandı ve “194’e dokunmayacaklarını söylemişlerdi ama yasalara birçok farklı şekilde dokunulabilir” dedi.

Sağ kanattaki La Verita’ gazetesi ise hükümete destek vererek “Sola göre kürtaj bir zorunluluk” başlığını attı.

Kürtaj hapı ABD’de 2000 yılından bu yana yasal ve ilaca uygulanan kurallar 2016’dan bu yana aşamalı olarak gevşetildi. Gıda ve İlaç Kurumu’nun (FDA) kurallarda yaptığı değişikliklerle, hapın postayla gönderebilmesine ve eczanelerden reçetesiz alınabilmesine izin verildi.

Kürtaj karşıtı doktor ve eylemcilerin çatı kuruluşu Hipokrat Tıbbı İttifakı’nın açtığı dava amacına ulaşırsa, tıbbi kürtaja daha rahat erişim engellenebilir.

Kürtaj hakkı veren Roe’ya karşı Wade davasındaki kararın Yüksek Mahkeme tarafından iki yıl önce bozulmasından sonra bazı Amerikan eyaletleri, kürtaja neredeyse topyekun yasaklar koydu. Kürtaj hapı konusundaki kararın da Haziran sonu alınması bekleniyor.

Kürtaj nerelerde yasa dışı?

Üreme Hakları Merkezi’nin verilerine göre, çoğu Güne Yarımkürede yer alan 21 ülkede kürtaj tamamen yasak.

Birçok ülke de yasal yollardan kürtaj yapılabilmesi için çok sıkı kurallara sahip. Buralarda sadece annenin yaşamı tehlikedeyse, tecavüz ya da ensest söz konusu ise kürtaja izin veriliyor.

Afrika ülkelerinin çoğunluğunda kürtaj yasaları sıkı. Bu alandaki çok az sayıdaki istisnadan ikisi Güney Afrika ve Mozambik. Kongo, Senegal, Sierra Leone, Moritanya, Madagaskar ve Mısır’da kürtaj tamamen yasak.

Avrupa ülkelerinin çoğu ekonomik nedenlerle (çocuk sahibi olmanın gebe kişi çocuk üzerindeki potansiyel sosyal ve ekonomik koşulların dikkate alınmasıyla) ya da isteğe bağlı olarak kürtaja izin veriyor. Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde de isteğe bağlı kürtaj serbest.

ABD’de ise manzara daha karmaşık. 24 haftadan küçük gebeliklerde kürtaj hakkı veren kararın 2022’de bozulmasından bu yana kurallar eyaletten eyalete değişiyor.

Mifepristone nedir ve nerelerde kullanılıyor?

Mifepriston, tıbbi kürtajı başlatan iki aşamalı süreçte kullanılan ilk ilaç. Gebeliğin devam edebilmesi için gereken progesteron hormonunu bloke ediyor. İkinci ilaç misoprostol de rahmin tahliye edilmesi için kullanılıyor. ABD’de yapılan araştırmalar, iki aşamalı tedavinin % 95 oranında başarılı olduğuna işaret ediyor.

Mifepriston ilk olarak 1988’de Fransa’da onaylanmıştı. Gyunity adlı kuruluşa göre kullanımı şu anda 96 ülkede onaylandı. Son olarak onaylayan ülkeler geçen yıl Arjantin, Japonya ve Nijer oldu.

Türkiye’de ise, kimyasal kürtaj sürecinin ilk hapı olan mifepriston tamamen yasak. Ancak ikinci aşama hap misprostol, fetüsün doğal nedenlerle yaşayamadığı durumlarda rahmin tahliyesinde ve gerekli müdahaleler için rahim ağzı açmada, uzman doktorun uygun gördüğü durumlarda, hastane tarafından temin edilerek kullanılıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kürtajı başlatan mifepriston ve misoprostol adlı ilaçlardan , güvenli olmayan kürtajları azaltmak adına yayımladığı rehberde bahsediyor. WHO, kadınların doğru bilgilere ve gerekirse ek sağlık bakımına erişimi varsa, kliniklerin dışında da alınabileceğini söylüyor.

ABD’de mifepristonun gebeliğin ilk 10 haftasında kullanılması onaylanıyor, ancak birçok ülkede 13 ila 26. haftada tıbbi kürtaj için kullanılıyor.

Mifepristonun yan etkileri ne ve güvenli mi?

Mifepristonun alınmasından sonra kramp ve vajinal kanama beklenebiliyor ve genel olarak bir garanti olmasa da bu ilacın işe yaradığını gösteriyor.

Sık görülen diğer yan etkileri, mide bulantısı, halsizlik, ateş, ürperme, kusma, baş ağrısı, ishal ve baş dönmesi.

WHO ise, mifepriston ve misoprostolün kullanımının güvenli olduğunu belirtiyor ve her iki ilaca da Gerekli İlaçlar Listesi’nde yer veriyor. ABD’de yapılan araştırmalar iki aşamalı kürtajın, vakaların yüzde 1’inden azında ek tıbbi bakım gerektirdiğini söylüyor.

Kürtaj karşıtları ise “kimyasal kürtaj” diye tanımladıkları tıbbi kürtajın riskli ve etkisiz olduğunu savunuyor. Ancak bu iddia, WHO ve Amerikan Tıp Birliği gibi önde gelen tıbbi kuruluşlar tarafından desteklenmiyor.

FDA’e göre mifepriston kullanımında her bir milyon kişide beş ölüm söz konusu. Amerikan Tıp Birliği, sık sık reçete edilen bir antibiyotik olan penisilin kullanımında ise alerji nedeniyle her bir milyonda bir 20 kadar ölüm olduğunu söylüyor.