Doğu Karadeniz Bölgesinde yaklaşık 200 bin üretici 800 bin dekar alanda çay hasadını sürdürüyor. Bir çok üretici çay hasadında çalışacak işçilerin de maliyetlerin artması nedeniyle çay kesme motorlarını yoğun olarak kullanmaya başladı. İlk olarak benzinli olarak üretilen çay motorları Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) tarafından çayın üzerinde egzoz kalıntıları bıraktığı gerekçesiyle yasaklandı. Bu kez benzinli çay motorları yerini elektrikle şarj olan ve aküler ile çalışan çay toplama motorlarına bıraktı. İlk etapta aküleri sırtta taşınan ve kablo vasıtası ile eldeki ay toplama kısmına elektrik verilen motorlar şimdilerde yerini daha kullanışlı çay motorlarına bıraktı. Giderek küçülen ve üreticileri çay makası derdinden kurtaran makineler Artvin, Rize ve Trabzon illerinde giderek yaygınlaşmaya başladı. Geleneksel yöntem olan çay makasları da kimi üreticiler tarafından rafa kaldırıldı.

“İşçiye gerek duymuyoruz”

Çay toplama motorlarının yaygınlaşmasıyla işçilere olan ihtiyacın giderek azaldığını ifade eden çay müstahsili Ayşe Kutlu, “Sezonumuz başladı. Biz de ‘Bismillah’ diyerek çaylıklara girmeye başladık. Çayın gelişi şuan güzel gözüküyor. İnşallah böyle devam eder. Tekrar böyle giderse güzel bir verim alırız. Çay toplama motorları ile toplama yapıyoruz. Bu benim için rahatlık, daha kolay oluyor. Elimde fazla yorulmuyor. Çay üreticileri yabancı işçilerin istediği fiyatı veremiyor. Herkes almıyor ama alan da oluyor. Çay toplama motorları ile çay toplamak benim için artık çok kolaylaştı. Herkes için kolaylaştı. Rahat topluyoruz çok yorulmuyoruz ve işçiye de gerek duymuyoruz. Yabancı işçiler de Türkiye’ye girmez. Paramız da bizde kalır” ifadelerini kullandı.

“Herkes kendi işini kendi yapıyor”

Makinelerle çay toplamanın eski makaslara göre daha kolay olduğunu söyleyen Murat Kutlu, “Havaların güzel gitmesi, iklim şartları ve 10 günde yağan yağmurla birlikte güzel bir çay sezonu bekliyoruz. Normalde biz sezonu ay sonu bekliyorduk. Havaların güzel olmasıyla çay erken geldi. Güzel de bir fiyat açıklanırsa, bizim içinde güzel bir sezon geçer. Çay makasları daha zor oluyor. Makinelerle çay toplamak daha kolay. Yorucu olmuyor. Bizim fazla bir çayımız olmadığı için biz makasla kendi kendimize zaman geçiriyoruz. Herkes kendi işini kendi yapıyor. İmece usulü oluyor. Bence yabancı işçiler gelmesinler. Doların ülkemizde çok yüksek olması nedeniyle işçilerin beklediği fiyatı veremiyoruz. Onlar da artık bizi tercih etmiyor” dedi.

“Çay toplayıcıları için bu makineler velinimet”

Çay motoru satışı ve tamiri gerçekleştiren Rizeli esnaf Musa Uzun ise vatandaşların çaylarını makas yerine artık motorlarla kesmeye başladığına vurgu yaparak “Vatandaşlar çay toplamak için acele ettiği için eski tip makasları umursamıyor. Teknolojiye de ayak uyduruyor. Bu yeni tip makinelerle çay toplamak çok kolay oluyor. Vatandaş da iş yükünü azaltarak hızlı hızlı çayını topluyor. İlk başta acemilik yaşıyorlar ama biraz daha eli alıştığı zaman makasla 250-300 kilo toplayacaksa makineyle beraber 500-600 kilo topluyor. Vatandaşın iş yükü düşüyor, yoğun rağbet var” diye konuştu.

Çay motoru çıkınca ‘torba sektörü’ oluştu

Çay toplama motorlarının yaygınlaşmasıyla toplanan çayın konulduğu bez torbalar için de ayrıca bir sektör oluştu. Çay makaslarına takılı olan torbalar elektrikli çay motorlarına entegre edilemeyince tek elle kullanıldığı için ağırlık olmaması nedeniyle basit bir hazne ile çaylar bir torbada toplanıyor. Plastik su boruları ile basit bir şekilde yapılan kasnağa dikilen bez torbalar üreticilerin çay toplama sırasında işinin kolaylaşmasına imkan sağlıyor.

Teknolojinin ilerlemesiyle yeni ürünlerin ortaya çıktığını dile getiren Rizeli esnaf Ebubekir Daloğlu “Şuanda 1-2 senedir piyasaya giren bir torbadır. Motor için çok kullanışlıdır. Şu anda rağbet bunlarda. En iyi şekilde tasarlanıp hizmet veriyoruz. Yeni torbalar piyasaya çıktı. Artık bezi su borusuyla Rize usulü teknolojiyle yeni bir torba ürettik” dedi.

“Makas her zaman makastır”

Makasların vatandaşlar için vazgeçilmez olduğunu da sözlerine ekleyen Daloğlu, “Makassız da olmaz. Motorun peşinden makas geliyor. Vatandaş ikisine de rağbet gösteriyor. Genellikle motor daha önde. Yaşlılar motoru tercih ediyor. Bir sete girdiği zaman 15 dakikada seti bitirebiliyor. Makasla daha uzun sürüyor. Makas her zaman makastır. Motor biter makas bitmez. Şu an 350 TL’den 600 TL’ye kadar makas var” ifadelerini kullandı. – RİZE

Makas, Valilik Toplantı Salonu’nda gazetecilere, yılın ilk iki ayında 1675 asayiş olayı meydana geldiğini, bu olaylara karıştığı tespit edilen 1057 kişiye işlem yapılarak adliyeye sevk edilen şüphelilerden 20’sinin tutuklandığını söyledi.

Malvarlığına karşı işlenen suçlarda 2023 yılının ilk iki ayına göre yüzde 35 düşüşle 222 olay meydana geldiğini anlatan Makas, “Gözaltına alınan 161 şüpheliden 6’sı tutuklanmıştır. Ev, iş yeri ve kurumdan otodan hırsızlık ile oto hırsızlığı olaylarında ortalama yüzde 67’lik düşüş olduğu gözlemlenmiştir. İl genelinde yaklaşık 87 bin binada yılın ilk iki ayında sadece 21 evden hırsızlık yaşanmıştır.” dedi.

Vali Makas, yine malvarlığına karşı işlenen tüm suçlarda aydınlatma oranının geçen yılın aynı dönemine göre artış göstererek yüzde 82’ye yükseldiğini dile getirdi.

Dolandırıcılıkta yüzde 22, motosiklet hırsızlığında da yüzde 25 artış olduğunu aktaran Makas, “Kişilere karşı işlenen suçlar kapsamında ise geçen yılın ilk iki ayına kıyasla yüzde 8,7’lik artış yaşanmış, 729 olayda toplam 985 kişi hakkında işlem yapılarak 10’u tutuklanmıştır. Aydınlatma oranı ülke ortalamasının üstünde, yüzde 96 oranında seyretmiştir. Öte yandan aile içi şiddet vakalarında geçen yılın ilk iki ayına oranla yüzde 1’lik düşüş olmuş, 229 olay meydana gelmiş ve 1 şüpheli tutuklanmıştır.” diye konuştu.

Makas, kaçakçılıkla mücadelede de yılın ilk iki ayında 2 milyon 766 bin 560 makaron, 510 tarihi eser, 154 elektronik sigara ve likidi, 54 bin 44 paket sigara, 746 litre kaçak alkol, 1042 kilogram tütün, 13 ruhsatsız tabanca ele geçirildiğini, 278 kişi hakkında işlem yapıldığını belirtti.

Narkotik suçlarla mücadelede ise yılın ilk iki ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 216’lık artış yaşandığını anlatan Makas, “1108 gram uyuşturucu madde ile 11 bin 303 uyuşturucu hap ele geçirildi. Olaylara karıştığı tespit edilerek yakalanan 329 zanlıdan 17’si tutuklanmıştır. En İyi Narkotik Polisi Anne Projesi ve Narkorehber eğitimi çerçevesinde yılın ilk iki ayında 374’ü anne ve anne adayı olmak üzere toplam 503 vatandaşımıza ulaşılmıştır.” ifadesini kullandı.

Vali Makas, PKK/KCK, FETÖ ve DEAŞ terör örgütlerine yönelik düzenlenen operasyonlarda işlem yapılan 18 şüpheliden 4’ünün tutuklandığını dile getirdi.

Uygulamalarda da 60 bin 666 kişinin sorgulandığını ifade eden Makas, şunları kaydetti:

“595 aranan kişi yakalanarak adli birimlere teslimi sağlanmıştır. Yine bu uygulamalarda 178 bin 657 araç sorgulanmış, 785 araç trafikten men edilmiştir. Çalışmalar sonucunda 15’i kurusıkı olmak üzere 69 tabanca ve 86 uzun namlulu silah ve bu silahlara ait mühimmat ele geçirilmiştir. Geçen yılın ilk iki ayında 294 trafik kazası meydana gelmişken ne yazık ki bu sayı 2024 yılının ilk iki ayında yüzde 8 artış göstererek 316’ya çıkmış, 1 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir. Geçen yılın ilk iki ayında 58 bin 416 araç kontrol edilmişken bu yıl yüzde 17’lik artışla 68 bin 667’ye ulaşmıştır. 2024 yılı içerisinde 11 bin 989 araca cezai işlem uygulanmıştır.”

Vali Makas, 31 Mart Mahalli İdareler Seçimlerinde il genelinde 254 okul ve 758 sandıkta 209 bin 16 seçmenin oy kullanacağını sözlerine ekledi.

Toplantıya, İl Jandarma Komutanı Albay Barış Cücen ve İl Emniyet Müdürü Mustafa Emre Başbuğ da katıldı.