Organ nakli taahhüdü veren gönüllü sayısı 95 bine ulaşan ve ülke sıralamasında ilk sırada bulunan İzmir’de bağış sayısının artırılması için İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Organ Nakli ekipleri yoğun mücadele veriyor.

Beyin ölümü gerçekleşen hastaların daha hızlı saptanması için yoğun bakım servislerinde görevli hekimlerle sıkı bir işbirliği yürüten ekipler, nakil koordinatörlerine iletişim eğitimleri de veriyor.

İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Başkanı Hüseyin Bozdemir, AA muhabirine, organ bağışı konusunda İzmir’in farkındalığı yüksek bir kent olduğunu, nakillerin artması için beyin ölümlerinin hızlı tespiti ve ailelerle doğru iletişimin çok önemli olduğunu anlattı.

Nakil ekiplerinin bu iki konuyla ilgili çalışmalara yoğunlaştığını, umut verici sonuçlar alındığını dile getiren Bozdemir, şu bilgileri verdi:

“Geçen sene 98 beyin ölümü tespiti yaptık. Bunların 15’ini donöre çevirdik. Her bir donör en az 8 kişiye hayat veriyor. Bu sene ilk 3 ayda 36 beyin ölüm tespiti yaptık, 11’i donör oldu. Geçen sene yüzde 20 olan aile onayı oranı, bu yılın 3 ayında yüzde 36’ya ulaştı. Ailelerle iletişim içinde olarak beyin ölümünü doğru anlatmaya çalışıyoruz. Yoğun bakım sürecinden itibaren hastayla ilgili bilgileri çok sıkı bir şekilde aktarıyoruz. Bu konuda nakil koordinatörlerine de eğitimler veriyoruz. Yoğun bakım çalışanlarımızla, hemşirelerimizle, yoğun bakım sorumlularımızla sürekli toplantılar yapıyoruz.”

Amaç ikna etmek değil bilgi vermek

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Organ Nakil Koordinatörü Rahmi Baykan da yoğun bakımda yapılan testlerin ardından beyin ölümü gerçekleştiği belirlenen hastaların yakınlarıyla yarım saat içinde görüşme yaptıklarını söyledi.

Bu görüşmelerin ikna amaçlı olmadığını, hasta yakınlarına doğru bilgilerin aktarılmasını hedeflediklerini anlatan Baykan, kendilerini ailelerin yerine koyarak hareket ettiklerini belirtti.

Baykan, şunları kaydetti:

“Bu görüşmelerde ailelere beyin ölümü gerçekleşen kişinin iyiliksever birisi olduğunu da hatırlatarak, ‘Başka insanlara umut olarak son bir iyilik yapmayı düşünür müydü?’ diye soruyoruz. Bunu sorarken nakil işleminin Sağlık Bakanlığının kontrolündeki güvenilir bir sistemin içinde gerçekleştiğini ve gerçekten en uyumlu hastaya nakil yapılacağını anlatıyoruz.

Görüşme yaptığımız kişiler en çok ‘Yakınlarımızın vücudunu parçalayacak mısınız?’ gibi sorular soruyor. Biz vücudu parçalamıyoruz. Organlar bizim için çok değerli. O yüzden organ nakil ekipleri büyük bir titizlikle organları alıyor. Vücut bütünlüğünü koruyarak ertesi gün cenazeyi teslim ediyoruz.”

Beyin ölümü tespiti için hassas testler

Yoğun bakım uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Kamil Gönderen de beyin ölümünün beyin cerrahı veya nörologların da bulunduğu iki uzman hekim tarafından ileri görüntüleme teknikleri ve testler yardımıyla belirlendiğini ifade etti.

Hastalarda klinik olarak geri dönüşümsüz beyin hasarının olduğunu göstermek üzere testler yaptıklarını aktaran Gönderen, “Apne testi dediğimiz hastanın solunum durması var mı yok mu? Bu testi pozitif olan hastaları daha ince değerlendirmeye alarak anjiyo ve tomografide de beyindeki kan akımının durduğunu görmek istiyoruz. Yakınlarına hastanın geri dönüşünün olmadığını tüm bu test ve bulgularla aktarıyoruz.” diye konuştu.

Annesinin organlarını bağışlayan Yağmur Anık da yüksek tansiyon nedeniyle hastanede tedavi gören annesinin organlarını bağışladıklarını belirterek, “Organ nakil koordinatörü ve yoğun bakımdaki doktorlar bizi bu süreçte çok bilgilendirdi. Bazı insanlar organlar alındıktan sonra insanlara eziyet edildiğini düşünüyorlar. Aslında öyle değil. Bunu gördüm, özenle çalışıyorlar, vücudun bütünlüğünü bozmuyorlar. Empati kurmak önemli. Annemin bir böbreği 24 yaşındaki bir kadına nakledildi.” diye konuştu.

OMÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Organ ve Doku Nakli Birimi’nde canlı verici ve kadavradan 2003 yılından bugüne 536 böbrek, 2018 yılından bugüne ise 66 karaciğer nakli gerçekleştirildi.

Merkez tarafından organ bağışının yaygınlaştırılması için farkındalık çalışmaları da yürütülüyor.

OMÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Üroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Böbrek Nakli Merkezi Sorumlusu Prof. Dr. Yarkın Kamil Yakupoğlu, AA muhabirine, özellikle merkezde kadavradan nakillerin yoğunlukta olduğunu dile getirdi.

Yakupoğlu, “Yaptığımız nakillerin yaklaşık yüzde 60’ını kadavra vericili nakillerle gerçekleştiriyoruz. Geçen yıl Türkiye’de 90 küsur kadavra donörün 30 tanesi Samsun Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezi’nden çıktılar ve bu organlar bütün ülkeye başta Karadeniz olmak üzere ülke genelinde kullanıldı. Biz buradaki çalışmalarla organ bağışı bilincinin yerleşmesinde çok büyük çaba sarf ettik bugüne kadar. Bunun da artık meyvelerini yavaş yavaş toplamaya başladık. Çünkü listemiz oldukça kalabalık. Yaklaşık 800 hasta burada böbrek nakli için listelenmiş durumda. Toprak olacak organları takarak, onların hayatta kalması için elimizden gelen çalışmayı gösteriyoruz.” dedi.

“Herkesin kendisine bağışçı olabilecek çok sevdiği birisi olmayabiliyor”

Organ nakli bekleyen hastaların ölümle yaşam sınırında hayatlarına devam ettiklerini söyleyen Yakupoğlu, şöyle devam etti:

“Bu hastaların tek bir şansı var o da organ nakli yapabilmek. Organ naklinde herkesin kendisine bağışçı olabilecek çok sevdiği birisi olmayabiliyor, veyahut da olsa bile bağış yapamayacak durumda olabiliyor. Dolayısıyla bu insanların da hayata tutunabilmeleri için beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden yapılacak bağışlar çok büyük önem arz ediyor ki maalesef ülkemizde bu sayılar çok çok düşük oranlarda şu anda. Bu bağışların artırılması için gerçekten insanların çok duyarlı olması ve bugün her şey çok iyiyken sağlıklıyken yarın bir anda organa ihtiyaç duyabileceğini aklına getirmesi gerekiyor.”

Organ bağışının artması için sağlık çalışanlarına büyük görevler düştüğünü vurgulayan Yakupoğlu, “Organ bağışı sürecinin sağlık çalışanlarınca doğru olarak aktarılması, vericinin yakınlarıyla konuyu paylaşılırken çok uygun bir dille uygun koşullar altında gerçekleştirilmesi gerekiyor. Sürecin sağlıklı yürütülmesi için de hakikaten en önemli şey bu konu defalarca geniş kitlelere tekrarlanması ve bunun öneminin belirtilmesi gerekiyor.” diye konuştu.

“Türkiye genelinde en çok kadavranın çıktığı bölge Karadeniz Bölgesi”

OMÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Kaan Karabulut ise Organ ve Doku Nakli Birimi olarak başarılı karaciğer nakilleri gerçekleştirdiklerini aktardı.

OMÜ’deki organ nakli işlemlerinin dünya standartlarında olduğuna işaret eden Karabulut, şunları kaydetti:

“Her kadavra bağışı beş kişiye şifa oluyor. Türkiye genelinde en çok kadavranın çıktığı bölge Karadeniz Bölgesi. Bu nedenle de halkımızı organlarını bağışlamaya davet ediyoruz. Bu bölgede tek olmamız sebebiyle burada karaciğer nakli sıklığı da artıyor. Yılda yaklaşık 15 karaciğer nakli gerçekleştiriyoruz.”

OMÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Organ ve Doku Nakli Birimi’nde karaciğer nakli gerçekleştirilen hastalardan Durmuş Gümüş de 9 yıl önce nakil sırasına girdiğini söyledi.

Beyin ölümü gerçekleşen ve ailesince organları bağışlanan kişinin karaciğerinin başarılı bir operasyonla kendisine nakledildiğini anlatan Gümüş, “Nakil bekleyenler hiç üzülmesin, nakil ölüm değil. Ben şu anda çok mutluyum, tek başıma desteksiz yürüyüş yapabiliyorum. Nakil ihtiyacı olanlar zaman kaybetmeden başvursunlar.” ifadelerini kullandı.

Dr. Kahveci, Mısır Nefroloji ve Transplantasyon Derneğince, Mısır’ın başkenti Kahire’deki bir otelde düzenlenen 42. Mısır Ulusal Organ Nakli Kongresine konuşmacı olarak katıldı.

Eyüp Kahveci, sunumunda Türkiye’deki organ bağışı ve nakil sistemini anlattı, Türkiye’nin bu alandaki deneyimini meslektaşlarıyla paylaştı. Türkiye’nin organ naklinde önde gelen ülkelerden biri olduğunu söyleyen Dr. Kahveci, organ bağışı ve nakliyle ilgili yürüttükleri uluslararası işbirliği programları hakkında bilgi verdi.

Batı Afrika’nın nakillerini Senegal’de başlattık

Kongrenin ardından AA muhabirine açıklama yapan Dr. Kahveci, 42. Mısır Ulusal Organ Nakli Kongresine Türkiye’den 3 uzman doktorun davet edildiğini, 20 Türk doktorun da katılımcı olarak kongrede bulunduğunu söyledi.

Türkiye’nin organ naklinde bölgede lider ülke konumunda olduğunu, bazı uygulamalarda ise dünyada sayılı ülkeler arasında yer aldığını ifade eden Dr. Kahveci, “Burada Türkiye’nin organ nakli alanındaki deneyimlerini paylaşma fırsatı bulduk. Kongreye Orta Doğu ve Afrika ülkelerinin bir çoğundan katılım oldu. Kongrede hem Mısır hem de diğer ülkelerle işbirliği fırsatlarını görüşme, tartışma imkanı bulduk.” diye konuştu.

Afrika ülkeleriyle yürüttükleri işbirliğine değinen Kahveci, “Senegal’de yürüttüğümüz teknik yardım ve işbirliği programı çerçevesinde 2 ay önce Batı Afrika’nın ilk organ nakillerini Senegal’de başlattık.” dedi.

Senegal’deki nakillerin uluslararası medyaya yansımasıyla birlikte diğer Afrika ülkelerinden de talepler geldiğini bildiren Dr. Kahveci, “Bir çok Afrika ülkesi organ nakli programlarını başlatmak için bizden teknik yardım istedi. Şu anda Burkina Faso, Çad, Nijer, Mali ve Moritanya ile görüşmelerimiz devam ediyor. Türk ekipleri olarak bu ülkelerde kapasite geliştirme programları yürüteceğiz.” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlardan organ bağışı konusunda daha duyarlı olmasını da isteyen Dr. Kahveci, şunları söyledi:

“Sağlık Bakanlığı verilerine göre 30 bin civarında hastanın hayata dönmek için organ beklediğini görmekteyiz. Hiçbir canlı vericisi olmayan bu hastalar bekleme listesinde. Ancak ölen insanların bağışlanacak organlarıyla hayata tutunmak için bekleyen hastalar bunlar. Bu noktada toplumsal dayanışma önemli. Daha fazla desteğe ihtiyaç var. Vatandaşlarımızın organ bağışı konusunda daha duyarlı davranmasını, bekleme listelerinde bulunan çocuklara, gençlere, yetişkinlere hayata tutunma fırsatı sağlamasını istiyoruz. Biz ancak bu şekilde bir organa erişebilirsek organ nakli bekleyen hastalara çare üretebiliyoruz.”

“Afrika’ya önemli katkılarımız oldu”

Avrupa Transplantasyon Derneği Böbrek Kurulu Başkanı Prof. Dr. Barış Akin ise böbrek nakli sonrası hemodiyaliz amaçlı açılan damar yollarıyla ilgili değerlendirmede bulundu.

Prof. Dr. Akin, Mısır Nefroloji ve Transplantasyon Derneğince düzenlenen kongrede, hem Türkiye’yi hem de böbrek kurulu başkanlığını yürüttüğü Avrupa Transplantasyon Derneğini temsilen bulunduğunu söyledi.

Organ nakli konusunda Türkiye’nin Afrika ülkelerine önemli destek sağladığını ifade eden Prof. Dr. Akin, “Özellikle eğitim konusunda yaptığımız çalışmalar sayesinde tüm Afrika’nın bir araya gelmesine, hatta Afrika Transplantasyon Derneğinin oluşup ileri gitmesine önemli katkımız oldu.” dedi.

Türkiye’nin böbrek ve karaciğer naklinde Avrupa’da öncü ülkelerden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Akin, şunları söyledi:

“Biz canlıdan nakil, yani yakınlarına böbrek veren kişilerden organların alınıp nakledilmesinde Avrupa’da öncü ülkelerden biriyiz. Bu konuda Orta Doğu ve Afrika’nın da aralarında olduğu pek çok bölgeye eğitim ve alt yapı desteği sağlıyoruz. Bu sayede Türkiye’nin tüm dünyaya organ nakli konusunda önemli bilimsel katkısı oluyor. Türkiye, organ naklindeki başarısını eğitim ve alt yapı desteğiyle tüm Afrika’ya ulaştırmış durumda. Pek çok ülkede önemli adımlar atılıyor. Geçtiğimiz dönemde Senegal’de ilk böbrek nakli yine Türkiye’nin eğitimi ve desteği sayesinde sağlandı. Bunların hepsi Türkiye’nin Afrika üzerindeki itibarına oldukça önemli katkı sağlıyor. Biz bu alandaki birikimimizi dünyayla paylaşmaktan büyük mutluluk duyuyoruz.”

Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu da kongredeki sunumunda, böbrek yetmezliğinin son aşamasında bulunan hastalar için tedavi yöntemi olan periton diyalizindeki güncel uygulamalar hakkında bilgi verdi.

Prof. Dr. Kazancıoğlu, sunumun ikinci bölümünde, kronik böbrek hastalarının tedavi süreçleri konusunda sağlık çalışanlarıyla iletişim halinde olmalarının ve güncel tedaviler konusunda bilgilendirilmelerinin önemini vurguladı. Kazancıoğlu kongrede, Türkiye’nin organ nakli konusundaki deneyimlerini Orta Doğu ve Afrika ülkelerinden gelen doktorlara aktarma fırsatı bulduklarını dile getirdi.

ANTALYA’da, böbrek yetmezliği nedeniyle 9 yıl diyaliz tedavisi gören Hasan Alpar (44), beyin ölümü gerçekleşen 22 yaşındaki gencin böbreğiyle sağlığına kavuştu. Alpar, “9 yıldır suya hasret kaldım. Organ nakli sayesinde çok güzel su içebiliyorum” dedi.

Mardin’de yaşayan Hasan Alpar, 2005 yılında böbrek rahatsızlığı nedeniyle Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Tıp Fakültesi’ne gelerek, idrar kanallarındaki kist nedeniyle 3 ay tedavi gördü. Bu dönemde şeker hastalığına yakalanan Alpar, 2015 yılında böbreklerinin iflas ettiğini öğrendi. Hasan Alpar, AÜ Prof. Dr. Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Enstitüsü’nde böbrek nakli için sıraya girdi. Antalya’ya yerleşen ve 9 yıl diyaliz tedavisi gören Alpar, uyumlu organ çıkmasıyla böbrek nakli olarak sağlığına kavuştu.

‘YILLARDIR O TELEFONU BEKLİYORDUM’

Böbrek yetmezliği nedeniyle uzun süre diyaliz tedavisi gördüğünü belirten Hasan Alpar, “2018’de böbrek çıkmıştı. Hemen Akdeniz Üniversitesi’ne geldim. Bana uyumlu olmayınca başkasına nakil yapıldı. Diyalizde çok zorluk çekiyordum. Kendimde değildim. Sık sık düşüp bayılıyordum. Geçen gün diyalizden geldikten sonra Akdeniz Üniversitesi’nden telefon geldi. ‘Uygun böbrek çıktı’ haberini alınca hemen buraya geldim. Beni ameliyata aldılar, nakil yaptılar. Allah’a çok şükür iyiyim. Yıllardır o telefonu bekliyordum. Çok şükür her şey yolunda” dedi.

‘ORGAN BAĞIŞIYLA HAYAT KURTULUYOR’

Ailesinden uyumlu donör çıkmadığı için kadavradan nakil yapıldığını anlatan Hasan Alpar, “Bana ‘1-2 yıl tedavi görürsün, diğer böbreğini de kaybedersin’ demişlerdi. Ben de kimsenin canını yakmak istemedim. 7 gün önce kadavradan nakil yapıldı. Böbreğini bağışlayan kişinin ailesine çok teşekkür ederim, Allah rahmet eylesin. Biz bağışçı aileyle de tanışmak istiyoruz. Bağış yapan 22 yaşındaymış. Allah ondan razı olsun. Organ bağışıyla hayat kurtuluyor” diye konuştu.

‘9 YILDIR SU İÇMİYORUM’

Böbrek rahatsızlığı nedeniyle yıllardır su içemediğini vurgulayan Hasan Alpar, “9 yıldır suya hasret kaldım. 9 yıldır su içmiyorum. Allah’a çok şükür suya kavuştum. Organ nakli sayesinde, nakil olduğumdan beri çok güzel su içebiliyorum” dedi.

AÜ Prof. Dr. Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Enstitüsü Organ Nakil Koordinatörü Öğr. Gör. Nilgün Bilal, Hasan Alpar’ın sağlık durumu hakkında bilgi vererek, “Hastamız geçen hafta kadavradan böbrek nakli oldu. Hasan bey organ bağışının ne kadar önemli olduğunu gösteren bir örnek. Hasta suyunu içebiliyor, rahat hareket edebiliyor. Bir süre sonra normal yaşamına dönebilecek” ifadelerini kullandı.

25 BİNİN ÜZERİNDE HASTA BÖBREK BEKLİYOR

Türkiye’de 25 bin 500 hastanın böbrek beklediğini açıklayan Nilgün Bilal, “Bu insanların yakınları organ bağışçısı olmayan, uygun vericisi olmayan, sadece kadavradan bağış yapacak kişilerin umuduyla yaşıyor. Bizim merkezimizde 1500’e yakın hasta böbrek nakli bekliyor. Bir bağışın uzantısıyla bir hastanın yaşamı değişiyor. Tüm Türkiye ve merkezimiz olarak bütün bu nakilleri yapabilecek güçteyiz. Donanımlı ekibe ve personele sahibiz. Bekleyen hastamız da çok ama ülke olarak tek eksiğimiz yeterli organ bağışı olmaması. Vefat eden insanların, zaten kaybedilmiş yaşamların kazanca dönüşmesine ihtiyacımız var” dedi.

‘İYİLİK HAREKETİYLE DAHA ÇOK ORGAN BAĞIŞINA İHTİYACIMIZ VAR’

Hasan Alpar’ın 9 yıl önce böbrek yetmezliğine girdiği an, diyalize girdiğinde, hayatının birden yönü değişen, sadece makinelere bağımlı olan, su dahi içemeyen bir hasta konumuna geldiğini söyleyen Öğr. Gör. Nilgün Bilal, “Böyle bir hastanın normal yaşama dönmesi kendisi ve ailesi için son derece önemli. Bu nedenle hastamız gibi binlerce hastanın hayata dönebilmesi için ülke olarak iyilik hareketine ihtiyacımız var. Daha çok organ bağışına ihtiyacımız var” diye konuştu.

KAYSERİ’de hemşire Emine Çelik (42), görevi başındayken yakalandığı koronavirüs sonrası gelişen kalp krizi ve böbrek yetmezliği nedeniyle uzun süre tedavi gördü. Geçen yıl böbrekleri iflas eden ve diyalize başlayan Çelik’e 16 yıllık eşi Yaşar Çelik (45) böbreğini bağışladı. Evlenirken verdiği ‘hastalıkta ve sağlıkta’ sözünü tutan eşine teşekkür eden Emine Çelik, “Doğru eşi seçmek çok önemliymiş. Ben doğru adamla evlenmişim” dedi.

Kayseri’de yaşayan 2 çocuk annesi Emine Çelik, Kayseri Develi Devlet Hastanesi’nde 2021 yılında hemşire olarak görev yaptığı sırada koronavirüse yakalandı. Hastalığı ağır geçiren Çelik’in gözünde, 2 ay sonra pıhtı attı. Hemen tedaviye alınan Emine Çelik, 1 hafta sonra görevi başında kalp krizi geçirdi. Doktorlarının yönlendirmesiyle Kayseri Şehir Hastanesi’nde anjiyo olan Çelik, 2 stent takılıp koroner yoğun bakımda tedavi gördü. Çelik’in hasar gören kalbi yüzde 45 seviyesinde çalışmaya başladı. 15 gün yoğun bakımda kalan Çelik’in kalbine, taburcu olduktan 1 ay sonra 1 stent daha takıldı. Bu süreçte böbrekleri hasar gören Emine Çelik, 2023 Şubat ayında görevi başındayken yeniden koronavirüse yakalandı. Böbrekleri tamamen iflas eden Çelik, kasım ayında periton diyalize girmeye başladı. Kadavradan nakil sırasına girmek için araştırma yapan Çelik, Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Enstitüsü ile iletişime geçti. Organ nakli merkezine gelen Emine Çelik, eşi Yaşar Çelik ile dokularının uyumlu bulunması üzerine Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’ne yatırıldı. 27 Aralık’ta Emine Çelik’e, eşi Yaşar Çelik’in böbreği, Organ Nakli Merkez Müdürü Prof. Dr. Bülent Aydınlı ve ekibi tarafından başarıyla nakledildi.

ÇOCUKLARINA KAVUŞMAK İÇİN GÜN SAYIYOR

Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’nde nakil sonrası tedavisi devam eden Emine Çelik, koronavirüs sonrası gelişen hastalıklarını anlattı. Çelik, “2 yıldır böbrek hastasıyım. Covid ile başlayıp arkasından kalp kriziyle devam eden ve sonrasında her iki böbreğin iflasıyla da nakil sürecine gelen bir hikayemiz oldu. 2 yıldır bu durumun içerisindeyiz. Gerçekten çok zorlu ve ağır bir süreç, baş etmesi gerçekten çok zor. 2 küçük çocuğum var, iyileşip bir an önce oraya dönmek istiyorum” dedi.

Görevi başındayken kalp krizi geçirdiğini anlatan Emine Çelik, “Başlangıç aşamasında kalp krizinden sonra toparlanabileceğimi düşündüm. Maalesef öyle olmadı, kötüye giderek devam etti. Kan grubum ‘0’ negatif, uygun organ bulmak gerçekten çok zordu. Yeteri kadar kadavradan bağış yapılmadığı için çok fazla şans da olmuyor. Eşim bana böbreğini verdi. İlk başta başka yerlerde, kan grubumuz uyumsuz olduğu için bize şans vermediler. Araştırırken Akdeniz Üniversitesi’ni keşfettik. Yapılan nakilleri araştırıp başarılı sonuçları görünce iletişime geçtik. Çok büyük umut verdiler. Biz geldikten hemen sonra da nakil işlemlerine başladılar. İkinci hafta da operasyon geçirdik. Artık yeni bir böbreğim var çok şükür” diye konuştu.

‘DOĞRU EŞİ SEÇMEK ÇOK ÖNEMLİYMİŞ’

Eşi Yaşar Çelik’in evlenirken verdiği ‘hastalıkta ve sağlıkta’ sözünü tuttuğunu vurgulayan Emine Çelik, “Doğru eşi seçmek çok önemliymiş. Hayat dümdüz ilerleyen bir şey değil, birçok iyi kötü şey yaşıyorsunuz. Ne kadar doğru ya da ne kadar yanlış karar verdiğinizi başınıza bir şeyler geldikçe görüyorsunuz. Ben doğru adamla evlenmişim. 16 yıllık evliyim” dedi.

BİR AN OLSUN DÜŞÜNMEDEN BÖBREĞİNİ VERDİ

Eşine böbreğini bağışlayan Yaşar Çelik ise “Akdeniz Üniversitesi’yle gayet olumlu bir görüşme geçti. Buraya geldik ve nakil olduk. Her şey yolunda gidiyor. Hocalarımıza, ekibe çok teşekkür ederim. Böbreğimi bir an olsun düşünmeden eşime verdim. Çünkü benim 2 çocuğumun annesi, benim ve evimin huzuru, bir an düşünmedim” dedi.

Organ bağışı çağrısında bulunan Yaşar Çelik, “Ülkemizde kadavradan bağış çok düşük. 1 kişi 5-6 kişiye umut olabilecek durumda. Ben daha önceden organlarımı bağışlamak istiyordum. Organ bağışçısıyım ama şu an herkese ‘Vefat eden yakınlarınızın organlarınızı bağışlayın’ diyorum” dedi.

BAŞARILI BİR NAKİL GERÇEKLEŞTİ

Organ Nakli Merkez Müdürü Prof. Dr. Bülent Aydınlı, nakil sonrası çifti ziyaret ederek Emine Çelik’in sağlık durumu hakkında bilgi verdi. Prof. Dr. Aydınlı, “Kendisi hemşire hastamız. Bize Kayseri’den başvurdu. Böbrek yetmezliği mevcuttu. Şanslıydı ki eşiyle uyumluydu. Eşinden böbreğini laparoskopik yöntemle çıkardık. Kendisine naklettik. Her ikisine de ortalama 3 saatlik ameliyatla işlem bitmiş oldu. Şu an ameliyat sonrası idrarlarımız gayet iyi. Böbrek fonksiyonlarını gösteren bulgularımız da çok çok daha iyi durumda. Böbreğimiz çalışıyor. Onlar mutlu, biz de mutluyuz” dedi.

‘BİRÇOK SAĞLIK ÇALIŞANI GÖREVİ BAŞINDA KORONAVİRÜSE YAKALANDI’

Pandemi döneminde çok sayıda sağlık çalışanının koronavirüse yakalandığını hatırlatan Prof. Dr. Aydınlı, “Sağlık çalışanlarının o dönemde neler yaşadıkları unutuldu. Birçok sağlık çalışanı hayatını kaybetti. Bunların da aileleri vardı, şu an bu şekilde ya da daha farklı hastalıklar gelecek. Sağlık çalışanları hepimize her zaman lazım. Hastamız da Covid sonrasında böbrek yetmezliği olduğunu biliyor ve söylüyor. Aslında Covid’in hangi sıkıntıları olduğunu, sonrasında neler geliştiğini çok iyi bilmiyoruz. Zaman geçtikçe bunları daha fazla göreceğiz” diye konuştu.

Hastane bünyesinde 2015’te faaliyete başlayan Organ Nakli Merkezi, 2023’te de nakil bekleyen hastalara umut oldu.

Merkezde görev yapan 2 koordinatör, hem beyin ölümü gerçekleşen kişilerin aileleriyle görüşüp bağışta bulunmalarını hem de merkeze bağlı illerdeki organların alımından hastaya ulaştırılma sürecinin koordinasyonunu sağlamaya çalışıyor.

Ailelerin en acılı anlarında onlara destek verirken bir yandan da organ bekleyenler için organ bağışı talebinde bulunan ekip, son bir yılda 10 hastanın ailesini bağışa ikna etti.

“Organ bağışı artarsa 2-3 kat hastaya şifa olabiliriz”

Organ Nakli Merkezi Müdürü Prof. Dr. Arif Aslaner, AA muhabirine, merkez kurulduğu günden bu yana 42 karaciğer ve 107 böbrek nakli gerçekleştirdiklerini söyledi.

Geçen yıl ilk aylarda hızlı bir başlangıç olmasına karşın sonraki 5-6 ayda Akdeniz Bölgesi’nde organ bağışının neredeyse hiç olmadığını belirten Aslaner, 3-9 Kasım Organ Nakli Haftası’ndaki etkinliklerden sonra bir hareketlilik gördüklerini kaydetti.

Organ nakil koordinatörlerinin bağış konusunda fedakarca çalıştığını dile getiren Aslaner, “Hastaların bağışlanan kalp, akciğer, kornea, karaciğer ve böbrek gibi organlarından, karaciğer ve böbreği hastalarımız için kabul ediyoruz. Bağışçımızın kalp ve akciğeri gibi diğer organlarının çıkarımı ise diğer nakil merkezlerinden gelen ekiplerce gerçekleştiriliyor.” dedi.

Aslaner, organ bağışına dikkati çekmek için “Bir bağış, bir hayat” sloganını kullandıklarını, her bağışlanan organın, bir hastanın şifasına vesile olduğunu ifade etti.

Organ bekleyen yüzlerce hastaları olduğunu vurgulayan Aslaner, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Son dönemde karaciğer ve böbrek yetmezliğiyle gelen hastalarımız için organ bağışı çok elzem. Çünkü hastalarımız listede bağış beklerken kaybediliyor. Halbuki organ nakli sayılarımız artsa bu hastalarımız daha uzun süre yaşamlarına devam edecekler. Organ bağış sayıları ülkemizde oldukça düşük. Beyin ölümü gerçekleşen hastalarımızın yaklaşık yüzde 20’si organ bağışına dönüşebiliyor. Yüzde 20’yi yüzde 40’lara, yüzde 50’lere çıkartabilirsek 2-3 kat hastaya şifa olabiliriz. Bu konuda halkımızı biraz daha bilinçlendirmek faydalı olacaktır.”

“İnsanları duyarlı olmaya davet ediyoruz”

Organ Nakil Koordinatörü Recayi Madaslı ise 2023’te hastanelerinde beyin ölümü gerçekleşen 10 bağışçıdan alınan 10 karaciğer, kalp, akciğer, 16 kornea ve 20 böbreğin Türkiye genelindeki hastalara nakledildiğini söyledi.

Ailelerin en acılı zamanlarında onları organ bağışına ikna etmek gibi önemli bir görevi yürüttüklerini ifade eden Madaslı, “Beyin ölümü gerçekleşmiş kişiler solunum cihazına bağlı şekilde yoğun bakım ünitesinde yatıyor. Üzücü bir durumda yakınlarının organ bağışlaması, organ bekleyen insanlar için sevindirici bir haber oluyor. Organ bağışı konusunda insanları duyarlı olmaya davet ediyoruz.” diye konuştu.

Madaslı, geçmişte hastanelerinde nakil olan bir kişinin yaşadıklarını ise şöyle anlattı:

“Bir amcanın oğlu trafik kazası geçiriyor. Beyin ölümü gerçekleşiyor. Ama anne baba organ bağışı yapmıyor. Daha sonra amcanın kendisine organ ihtiyaç oluyor. Yoğun bakım uzmanları ‘Sabaha kadar organ bulunmazsa hastayı kaybedeceğiz’ demişti. Kadavradan yapılan organ bağışı ile nakil olarak sağlığına kavuştu. Hala hastanemize gelip giderler. ‘Keşke biz de oğlumuzun organlarını bağışlasaydık da başkalarına şifa olsaydı’ diyerek pişmanlık yaşıyorlar.”

TÜRKİYE’ye okumaya gelen Azerbaycanlı Ferit Azimli’ye (25), geçirdiği kalp krizi sonrası Akdeniz Üniversitesi’nde yapay kalp takıldı. Kalbini çantasında taşıyan Ferit Azimli’ye, 6 yıl sonra beyin ölümü gerçekleşen milli boksör Görkem Kaynar’ın (24) kalbi nakledildi. Azimli, “Cihazın sesi olmadan kalbin atışını dinleyebilmek benim için mucize” dedi.

Azerbaycan’ın Bakü kentinde yaşayan Ferit Azimli’ye doğuştan kalp yetmezliği teşhisi koyuldu. İlk, orta ve lise eğitimini Azerbaycan’da tamamlayan Azimli, 2016 yılında İstanbul’da bir üniversitede Radyo Sinema ve Televizyon Bölümü’nü kazandı. 2018 yılında İstanbul’da kalp krizi geçiren Ferit Azimli’ye kalp pili takıldı. Doktorlarının tavsiyesi üzerine Antalya’ya yönlendirilen Ferit Azimli, Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Enstitüsü’nde organ nakli sırasına kaydoldu.

Bir süre sonra Ferit Azimli’ye AÜ Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömer Bayezid ve ekibi tarafından yapay kalp takıldı. Eğitimini yarıda bırakıp Antalya’ya taşınan Ferit Azimli, Akdeniz Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nü kazandı. Azimli, 2020 yılında ise Türk vatandaşı oldu.

MİLLİ BOKSÖRÜN KALBİ NAKLEDİLDİ

Ferit Azimli, 24 Kasım akşamı nakil için beklediği kalbin bulunduğuna yönelik telefonla büyük mutluluk yaşadı. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’ne gelen Azimli’nin doku uyumunun sağlanması üzerine nakle karar verildi. Azimli’ye, Prof. Dr. Ömer Bayezid ve ekibi tarafından, Isparta’da geçirdiği trafik kazası nedeniyle beyin ölümü gerçekleşen milli boksör Görkem Kaynar’ın kalbi nakledildi.

AÜ Hastanesi Kalp Damar ve Cerrahi Bölümü Servisi’nde tedavisi devam eden Ferit Azimli, uzun yıllardır bu anı beklediğini, şimdi ise çok mutlu olduğunu söyledi. Doğuştan kalp yetmezliği teşhisi koyulduğunu aktaran Ferit Azimli, kalbin genel yapısında sorun olduğu için sürekli kalp yetmezliği şikayetini yaşadığını belirtti. Azimli, “2018 yılında kalp krizi geçirdim. O dönem İstanbul’daydım. Acil müdahale edildi ve Antalya’ya gönderildim. Prof. Dr. Ömer Bayezid ve ekibi tarafından yapay kalp takıldı. O cihazla 6 sene yaşadım. O dönemde cihaz benim hayatımı kurtardı” dedi.

NAKİL HABERİNİ ALDIĞINDA DUYDUKLARINA İNANAMADI

6 sene sonra gelen telefonla hayatının değiştiğini belirten Ferit Azimli, “Yemek yapıyordum, tam yemeğimi yiyecektim o esnada kalp nakil koordinatörümüz aradı. ‘Nakil çıktı, hastaneye gelmen gerekiyor’ dedi. Çok heyecanlandım. Gerçekten böyle bir şey olabilir mi, gerçek mi diye çok heyecan yaşadım. Artık zamanı dedim ve kalkıp geldim. Kalp nakli için çağrılan 3 kişiydik. Testler yapıldı. Bana uyumlu çıktı. Hemen ameliyata alındım” diye konuştu.

‘SADECE KENDİ VÜCUDUMLA AYAKTA OLMAK MUCİZE’

Kalp nakli sonrası kendini daha iyi hissettiğini belirten Ferit Azimli, “Yapay kalp de benim hayatımı kurtardı ama bir çantaydı, sürekli yanımdaydı. Minimum şeyler bile onunla çok zordu. Yeni bir kalp çok başka bir şey, gerçekten bir mucize. Yeniden sadece kendi vücudumla ayakta olmak, bir şeye bağlı olmadan ayakta olmak mucize. Yapay kalpteyken sudan korkuyordum, çünkü suya yakın olmamalıydınız. Duş almak çok kısıtlıydı. Denize giremiyordum. Cihaz olduğu için onun da bir tehlikesi vardı. En büyük tehlikesi, içinde pıhtı birikmesiydi. Sürekli evde şeker ölçümü yapar gibi iğnelerle kanınızdaki pıhtılığa bakıyorsunuz. Sürekli tetikteydim ama bu mecburi yoldu. 2- 2,5 kilo ağırlığı vardı. Kabloları dışarıdan görülüyordu. İnsanlar garip yaklaşıyordu. ‘Bu nedir’ diye düşünüyorlardı. Yapay kalp sizin hayatınızı kurtarıyor ama kalp nakli çok başka bir şey” dedi.

‘CİHAZIN SESİ OLMADAN KALBİNİN ATIŞINI DİNLEMEK MUCİZE’

Ferit Azimli, “Şu esnada hayalim serbestçe yürüyebilmek. Kendi vücudumla 2,5 kiloluk ağırlık olmadan, kablolar olmadan yürüyebilmek. Makine olduğu için sesi oluyordu. Cihazın sesi olmadan kalbin atışını dinleyebilmek benim için bir mucize. Kalbin atma sesi çok farklı. 6 senedir kalbimin attığını duymuyordum, çünkü cihazın sesi bastırıyordu. Onu duymak bir mucize” diye konuştu.

‘ORGANLAR BAŞKA VÜCUTTA YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR’

Görkem Kaynar’ın ailesine organ bağışında bulunduğu için teşekkür eden Ferit Azimli, “Organ bağışı benim gibi kaç insanın hayatını kurtarıyor. Bir insanı hayata geri döndürüyor. İkinci kere doğuyor. Organlarını bağışlayanlara çok teşekkür ediyorum. Talihsiz durumlarda ailelerin bu inisiyatifi alması kutsal bir şey. Lütfen organ bağışı konusunda duyarlı olalım. Organlarımızın yeni hayat olmasına izin verelim. Bu çünkü göçen kişinin de bir parça yaşaması anlamına geliyor. Onun da organlarının başka bir vücutta hala yaşamaya devam etmesi bence özel bir şey” ifadelerini kullandı.