Eğitimine, İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Piyano Bölümü’nde Dr. Fulya Tezer ile başlayan Saraç, 3 yıldır Münih Müzik ve Sahne Sanatları Üniversitesi Üstün Yetenekli Gençler Programı piyano bölümünde Prof. Michael Schafer’in öğrencisi olarak kariyerine devam ediyor.

Can Saraç, Almanya, İtalya, İspanya, Makedonya, Bulgaristan başta olmak üzere birçok ülkede düzenlenen uluslararası yarışmalarda solo ve duo performanslarıyla birincilik ödülleri alarak yurda döndü.

Yurt içi ve yurt dışında konserlerini sürdüren genç sanatçı, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO) Ada Ankara Bankkart Mavi Salon’daki solo resitali öncesinde, AA muhabirine, çalışmalarını ve hedeflerini anlattı.

Saraç, piyano eğitimine ailesinin yönlendirmesiyle 5 yaşında başladığını, kısa bir dönem sonra dünyanın büyük konser salonlarında en iyi orkestralarla konser verme hayalleri kurmaya başladığını ve yeni hedefler edindiğini söyledi.

Piyano çalışırken ve konserlerinde, dışarıdaki her şeyi unuttuğunu ve çalışacağı eser üzerine yoğunlaştığını ifade eden Saraç, “Konser sırasında, çalıştığınız repertuvarı orada dinleyicinin önüne koyuyorsunuz. Çalarken farklı bir dünyada gibi hissediyorum.” dedi.

Münih Müzik ve Sahne Sanatlarında piyano eğitimi alırken, diğer taraftan İstanbul Kültür Koleji 11. sınıf öğrencisi olduğunu belirten Saraç, 3 senedir ayda ortalama 3 defa dersleri için Münih’e gittiğini, ilk zamanlarda bu temponun kendisini zorladığını, bir süre sonra alıştığını belirtti.

Genç piyanist, geçen aylarda şef Cemi’i Can Deliorman yönetimindeki, Rusya’nın efsanevi Mariinski Senfoni Orkestrası ile konser vermenin kendisi için kıymetli bir deneyim olduğunu vurguladı.

İzmir Devlet Senfoni Orkestrası ile verdiği şef Deliorman yönetimindeki konserin Rusya konseri öncesi güzel bir tecrübe olduğunu aktaran Saraç, “Mariinski Tiyatrosu konser salonunda Mariinski Senfoni Orkestrası ile konser vermek çok heyecanlıydı. Bu, her müzisyenin hayalinde olan bir şey. Bu hayali kendi adıma gerçekleştirmiş olmak ayrı mutluluk.” diye konuştu.

CSO Ada Ankara’daki ilk konseri

CSO Ada Ankara’daki ilk konseri için büyük bir heyecan duyduğunu dile getiren Saraç, “Her konser öncesi olduğu gibi yoğun bir çalışmam oldu. Bu konserimde de en baştan beri istediğim, piyano eserlerinin bilindik ve en saygı duyulan eserlerinden F. Lizst’in Si Minör Sonatı ile başlayacağım. Çok uzun bir eser, yaklaşık yarım saat kadar sürüyor. Sonrasında Chopin’in 4 Balad’ı ile devam edeceğim.” ifadesini kullandı.

Zaman zaman çalmaktan zevk aldığı bestecilerin değiştiğini belirten Can Saraç, “Bir dönem Chopin ve Robert Schumann çalmaktan hoşlanıyordum. Bir süre sonra Beethoven dinlemeye başladım, bu sıralar ise F. Lizst ve Rahmaninov’un eserlerini dinlemeyi ve çalışmayı seviyorum, bestecilere yönelik ilgim dönem dönem değişiyor.” dedi.

Davet alan 4 piyanistten biri

CSO Ada Ankara’daki konserinin ardından aldığı davet üzerine Brezilya’ya gideceğini anlatan Can Saraç, şunları kaydetti:

“Brezilya’da Rio de Janeiro’daki ilk konserimde de CSO’daki aynı repertuarı çalacağım, ekstra Brahms Intermezzo 1 ve 2. numaralı eserlerini de sunacağım. Brezilya’ya ‘Piyanissomi Festivali’nin davetiyle gideceğim. Festival Yönetim Kurulu beni daha önce hem St. Petersburg’da hem de Moskova’da konser vermek için davet etmişti. Brezilya’da da bu festivali düzenliyorlar ve bu festival için davet ettikleri 4 piyanistten biriyim. 26 Nisan’da Brezilya Rio’da solo konser vereceğim. Her müzisyen kendi konseri için ne olacak, nasıl olacak diye düşünüyordur, ben de bu konserim için çok heyecanlıyım. İlerideki hedeflerim noktasında da heyecanlıyım. En büyük hedeflerimden birisi de yurt dışında istediğim yerde üniversiteye gidip orada eğitimime devam etmek. Üniversite için de Almanya veya Avusturya’yı düşünüyorum.”

Can Saraç, Brezilya’dan döndükten sonra Münih’te piyano hocasının sınıf konserinde performans göstereceğini aktardı.

“Enstrümana ve müziğe ilginiz varsa hiç durmayın başlayın”

Şu an için yeni bir yarışmaya katılmayı planlamadığını, bunu 2 yıl sonra düşündüğünü belirten Saraç, bir yarışmaya hazırlanmanın, öncesinde büyük bir çalışma ve efor ile eserlere odaklanarak, özel seçimler yapmayı gerektirdiğini söyledi.

Saraç, çoğu kişinin lise eğitimi ile piyano eğitiminin beraber zor olabileceği düşüncesinde olduğunu, yıllardır ikisini birlikte yürüttüğünden buna alıştığını ifade ederek, “Tabii bazen okuldan dolayı piyano çalışmadığım dönemler oluyor fakat bir şekilde onu telafi ederek, her zaman istediğim şeyi yapmaya zaman kalıyor.” dedi.

“Müzik yeteneği olanların, matematik ve dil becerilerinin daha iyi olduğu” yönündeki söylem hakkında net bir şey söyleyemeyeceğini vurgulayan Saraç, eğitim hayatına başladığından beri matematiğinin hiçbir zaman kötü olmadığını ama süper de olmadığını dile getirdi.

Ailesindeki tek müzisyen olan Saraç, yabancı dil eğitiminin ise müzisyenler için zorunluluk olduğuna dikkati çekti.

Genç piyanist, gençlerin profesyonel olarak değilse bile hobi olarak enstrüman eğitimlerini akademik eğitimleriyle sürdürebileceklerini ifade ederek, “Gençlere tavsiyem, enstrümana ve müziğe ilginiz varsa hiç durmayın, direkt başlayın, sonunun nereye gideceğini bilemezsiniz. Ufak bir şeyler bile çalsanız, çok az bile çalışsanız, enstrümanınız size ne kadar çalışırsanız karşılığını veriyor.” diye konuştu.

İstanbul’da sanatseverlerle buluşan Ukrayna asıllı ABD’li piyanist, AA muhabirine yaptığı açıklamada, en son 2021’de Türkiye’de konser vermeyi planladığını fakat Kovid-19’den ötürü organizasyonun iptal edildiğini belirterek, uzun bir aranın ardından burada hayranlarıyla buluşmanın mutluluğunu yaşadığını dile getirdi.

Lisitsa, Türklerin çok sıcakkanlı ve coşkulu olduğunu, sadece konser salonunda değil, sokakta dolaşırken bile bazı öğrencilerin yanına gelerek konserden habersiz olmalarına karşın kendisini tanıdığını ve fotoğrafını çektiğini anlatarak, “Burada insanlar beni tanıyor ve takip ediyor. Böylesine coşkulu bir kalabalığın önünde performans yapmak harika.” dedi.

Lisitsa, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan insani dramların müziğini etkilediğini söyleyerek, “Savaş bölgelerinde çok konser verdim. Oraya geldiğimde izleyici çok farklı duygular yaşıyor. Müzik o insanlar için bir eğlence değil, bir oksijen gibi. Sadece savaş halinde değil, her zaman içimizde bir gerginlik yaşıyoruz. Bu zorlu zamanlarda müzik, insanları bir araya getirme görevi görmeli. ‘Dünyanın bittiği yerde müzik başlar’ diye bir söz var. Bu çok doğru. Çünkü müzik, ruhtan ruha bir iletişimdir. İnsanlık olarak iletişim sağlamamız çok önemli, çünkü sıradan iletişim yolları tahrip olmuş durumda.” diye konuştu.

Konser verdiği savaş bölgeleri arasında Ukrayna’nın da yer aldığını kaydeden sanatçı, Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde Rusya ile çatışmaların başladığı 2015’te sığınaklarda ustalık dersi verdiğini aktardı.

“İyi müzisyen olmak, seyirciyi daha iyi dünyaya taşımaktır”

Lisitsa, yakın zamanda gerçekleştirdiği müzik projelerine de değinerek, şunları kaydetti:

“Geçen yıl Sergei Rachmaninoff’un 150. doğum yılı dolayısıyla Rachmaninoff Terapisi adı altında bir program başlattım. Bu kapsamda ünlü bestekarın 24 prelütünü aralıksız çaldım. Rachmaninoff bu çalışmaları 100 küsur yıl önce, tüm dünyada medeniyetlerin yıkılma aşamasında olduğu bir dönemde, Birinci Dünya Savaşı yıllarında yazmış. Ben yıllar sonra bu müziği yeniden seslendirdim ve 100’ün üzerinde yardım amaçlı konser düzenledim. Beni çağıran her yere gittim.”

İnsanların Rachmaninoff’un müziğini dinlediğinde ağladığını söyleyen Lisitsa, “Hep beraber ağladık. Müziğin böyle bir sihri var. Mesela geçen sene Lübnan Beyrut’ta bir festivale davet edildim. Festivalin ardından bir hastanede kanser hastası çocuklar için çalmamı rica ettiler. ‘Küçük bir piyano var. 10 dakika da olsa piyano çalar mısın? Daha önce hiç piyano dinlemediler.’ dediler. Etrafta çok fazla acı vardı. Aileler ve çocuklar stresliydi. Yüzlerinde yaşam ve ölüm vardı. ‘Tabii.’ dedim. Orada da Rachmaninoff’un prelütlerini çaldım. Piyano duvara dönük olduğu için seyircilere arkam dönük çalmak durumundaydım. Doktorlar çok şaşırdı çünkü bütün ağlamalar, koşturmalar bitti. Her şey durdu. O anın videosunu çekmişler. Eğer onu görmesem, müziğin bunu yaptığına inanmazdım. Bu benim için yıllar boyunca verdiğim emeklerin en büyük ödülü gibiydi. Benim için iyi bir müzisyen olmak, insanlara piyanoyu çok hızlı çalıyorsun dedirtmek değildir. Seyirciyi daha iyi bir dünyaya taşımaktır.” dedi.

“İlk fırsatta Filistin’de konser vermek isterim”

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına da tepki gösteren Lisitsa, “Daha önce İsrail’de konser verdim ve çok eğlenceli geçti. Aynı zamanda Ramallah’ta bir konservatuvardan çağrıldım ustalık dersi vermek için. Bu yılın ilkbaharında düzenleyecektik, fakat geçen yıl başlayan savaştan ötürü sınırı geçemeyeceğimi söylediler. İlk fırsatta orada konser vermek isterim. Bölgedeki çocuklarla ailelerinin zarar görmesi çok feci bir durum.” değerlendirmesinde bulundu.

Lisitsa, Ukrayna’da Rusya ile devam eden savaştan ötürü de üzüntüsünü dile getirerek, “Ben Ukrayna’da doğdum. Maalesef orada kardeş kardeşle anlamsızca savaşıyor ve bu şiddet sarmalı sürüyor. Umuyorum müzik ve sanatla orada yaşananları durdurabiliriz.” diye konuştu.

Kiyev’de 1973’te dünyaya gelen Valentina Lisitsa, 2012’de YouTube kanalındaki bir performansının 50 milyonun üzerinde izlenmesinin ardından dünyaca tanındı.

Konserlerinde Sergei Rachmaninoff ve Charles Ives gibi bestecilerin eserlerini seslendiren Lisitsa, çok sayıda ülkede büyük övgü alan performanslara imza attı.

Tekirdağ’ın Çorlu ilçesinde 1952 yılında dünyaya gelen evli ve 2 çocuk babası Zafer Mat’ın çocuk yaşlarda mandolin çalmayla başlayan müzik ilgisi, 17 yıl önce arkadaşlarının hediye ettiği piyanoyla sürdü. Uzun yıllar Çorlu’da bir alışveriş merkezi içerisinde bulunan piyanoyu çalan Mat, 3 yıl önce yerleştiği Muğla’nın Bodrum ilçesinde başta Kent Meydanı olmak üzere yarımadanın birçok noktasına bisikletli piyanosu ile ulaşarak yerli ve yabancı turistlere piyano dinletisi sunuyor.

‘DOĞAL SEZGİLERİMLE HAREKET ETTİM’

Piyanoyu duygularıyla ve gitardaki teorik bilgileriyle çalmaya başladığını söyleyen Zafer Mat, “Piyano benim küçük yaşlarda ilgimi çeken bir enstrümandı. Parasal imkanlarım yeterli değildi. 55 yaşında piyano sahibi olabildim. Çorlu’da 3 arkadaşımın para toplayarak, bana piyano hediye etti. Herhangi bir rehberim, öğretmenim yoktu. 30 yıl kadar gitar çalmıştım; oradaki teorik bilgilerimi piyanoya aktarmaya çalıştım. Yoğun çalışma içerisine girdim. Doğal sezgilerimle ve duygularımla hareket ettim ve piyano çalmayı buraya kadar getirdim. Daha da yukarı çıkarmak adına gün boyu çalışıyorum” dedi.

‘DEMİRCİ BİR ARKADAŞTAN DESTEK ALDIM’

Piyanonun özel bir enstrüman olduğunu ve çalabilmenin yoğun emek gerektirdiğini belirten Mat, “Uzun yıllar Çorlu’da bulunan bir alışveriş merkezinde piyano dinletisi yaptım. Ziyaretçiler tarafından çok sevildi. Piyanonun farkındalığını arttırmak için çocuklarla beraber çalmaya başladım. Çocuklara tek parmaklarıyla minik şarkılar çaldırdım. Çok hoşlarına gitti ve giderek daha büyük ilgi görmeye başladı. Uzun süre Çorlu’da kaldıktan sonra bunu başka şehirlerde yapma gibi bir düşünce oluştu. Piyanonu dış basında bisiklete bindirilerek çalındığını gördüm. Çok hoşuma gitti ve Çorlu’da demirci bir arkadaştan bunu konuda destek aldım. Taşıyıcı oluşturdum, bu ilgiyi daha da arttırdı. Bodrum’da meydanda ve kentin çeşitli noktalarında bisiklet üzerine seyyar kurduğum sistem ile çalmaya başladım. Bu yerli ve yabancı turistlerin çok ilgisini çekti” diye konuştu.

‘O AN BENİM İÇİN ÇOK DEĞERLİYDİ’

Bodrum’da beklediğinin ötesinde yoğun bir ilgi gördüğünü aktaran Mat, yaşadığı bir anısını da şöyle anlattı:

“Bodrum meydanda piyona çaldığım sırada İrlanda doğumlu bir Türk kızı yanıma gelip, ‘Size sarılmak istiyorum’ dedi. ‘Neden’ diye sordum. Bana, ‘Türkiye’nin aydınlık yüzünü temsil ediyor olmanız, beni çok gururlandırdı ve bu nedenle mutlu etti’ diye cevap verdi ve sarıldı. O an benim için çok değerliydi.”

6 Şubat 2023’te yaşanan deprem felaketi sonrası Bodrum’a gelen depremzedelere piyano çalarak moral verdiğini anlatan Mat, “Onlarla şarkılar, türküler söyledik, birlikte ağladık. Kendilerine, çok iyi geldiğimi söylediler. Amaçlarımdan biri de bu sanatı çocuklara ve gençlere aşılamak, güzel bir rol model olabilmekti. Toplumu ve bireyleri, daha yukarı çıkaran iki dal var; bunlar, bilim ve sanattır. Bu konuda o sorumluluğu hisseden herkesin hayata bu katkıyı vermeyi gerekir. Yaşama dair doğru duruşları edinmek ve edindirmenin en önemli yolu, sanattır.”