İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (MAZLUMDER) tarafından hazırlanan “Sudan’da İç Savaş ve Sebep Olduğu İnsan Hakkı İhlalleri” raporunda, iç savaş sırasında gıda yetersizliği, sağlık ve eğitim sisteminin felç olması, mülteci krizi gibi sorunların yanı sıra çocuklara ve kadınlara yönelik ihlaller, cinsel taciz vakaları ve yaşam hakkının ihlali gibi insan hakları ihlalleri yaşandığına dikkat çekildi.

Raporu hazırlayanlardan doktor İsmail Uzar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, fazla gündemde olmayan Sudan’daki iç savaşın milyonlarca sivilin hayatını olumsuz etkilediğini belirtti.

Uzar, “Sudan’da uzun yıllar devam eden iktidar mücadelesi ekonomik ve sosyal sorunlara sebep oldu ve insan hakkı ihlallerinin yaşanmasına yol açtı. Toplumun önemli bir bölümünü oluşturan savunmasız siviller, çocuklar, kadınlar ve yaşlılar mütemadiyen ihlallere maruz kalıyor ve ihlal tehdidi altında yaşıyor. İç savaş sürecinde ise hak ihlalleri iyice çeşitlendi ve ihlallere maruz kalanların sayısında muazzam bir artış ortaya çıktı.” dedi.

İç savaşın başladığı 15 Nisan 2023’ten itibaren 15 bin kişinin hayatını kaybettiğine, 8,5 milyon kişinin iç veya dış göçe zorlandığına, yaklaşık 25 milyon kişinin barınma, gıda, temiz su gibi en temel ihtiyaçlardan mahrum kaldığına dikkati çeken Uzar, sağlık ve eğitim sistemlerinin de çöktüğünü kaydetti.

Uzar, çatışmalardan en fazla kadın ve çocukların etkilendiğini vurgulayarak, “Sudan’daki çatışmaların ilk günlerinden itibaren kadınlara yönelik kaçırma, tecavüz ve cinsel şiddet olayları kayda geçirildi. Bu hak ihlalleri, çatışmalar ülke geneline yayıldıkça devam etti. Vakalar çoğunlukla Darfur bölgesi ve başkent Hartum’un çevresinde kayda geçirildi.” ifadesini kullandı.

Çatışmalar sırasında yaşanan tecavüz, cinsel kölelik ve diğer cinsel şiddet biçimlerinin uluslararası insancıl hukukun ciddi ihlali ve uluslararası hukuka göre savaş suçu olduğunun altını çizen Uzar, uluslararası kamuoyuna, bu ihlallerin durdurulması konusunda adım atmaları çağrısı yaptı.

İç ve dış faktörler savaşın uzamasına neden oldu

Raportörlerden Berke Kahraman ise 2011’de Güney Sudan’ın bağımsızlığı sonrası Sudan’da merkezi hükümet ile kabileler arasındaki gerilimin arttığını belirtti.

Kahraman, “Sudan halkı sokağa çıktı ve 2019’da yaklaşık 30 yıllık Ömer el Beşir yönetimi devrildi. Yaklaşık 2 yıl süren demokrasiye geçiş süreci ordu ve HDK arasındaki güç mücadelesinden dolayı sekteye uğradı, ülkede 2023 yılında yeni bir iç savaş patlak verdi.” dedi.

İç savaşın birçok nedeni olduğuna dikkati çeken Kahraman, siyasi ve askeri liderler arasındaki iktidar mücadelesi, yoksulluk, etnik ve kabile çatışmaları ile Sudan’da çok sayıda silahlı grupların varlığının iç savaşın devam etmesinde önemli faktörler olduğunu ifade etti.

Kahraman, Sudan’ın hem jeopolitik konumu hem de sahip olduğu yer altı ve yer üstü kaynakları nedeniyle farklı uluslararası güçlerin müdahalesine maruz kaldığını ve bu durumun da savaşın uzamasına neden olduğunu belirtti.

Sudan’daki savaş

Sudan’da 30 yıl süren Ömer el Beşir iktidarının halk ayaklanmasıyla devrilmesi sonrası sivillerin katılımıyla oluşturulan hükümete karşı ortak darbe yapan ordu ve HDK arasındaki güç mücadelesi 1 yıldır devam ediyor.

15 Nisan 2023’te başlayan ve 18 eyaletten oluşan Sudan’ın 10 eyaletinde devam eden savaşta ordu, kuzey ve doğudaki eyaletini kontrol ederken HDK, Batı ve güney eyaletlerini ele geçirmeyi başarmıştı.

Savaşın bitirilmesi için başlatılan Suudi Arabistan ve ABD arabuluculuğundaki Cidde görüşmeleri, Mısır’ın öncülük ettiği Sudan’a komşu ülkelerin barış girişimi, Doğu Afrika’da Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesinin (IGAD) çabaları ve Bahreyn’in başkenti Manama’da yapılan görüşmeler sonuçsuz kalmıştı.

BM’ye göre, dünyanın en büyük yerinden edilme ve açlık krizlerinden birinin yaşandığı Sudan’daki çatışmalar sonucu 15 binden fazla kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 8,6 milyon kişi yerinden edildi ve 25 milyondan fazla kişi insani yardıma muhtaç durumda bulunuyor.

BM Güvenlik Konseyinde (BMGK), çatışmada sivilleri koruma başlığı altında Sudan’daki gıda güvencesizliğine ilişkin durum görüşüldü.

Burada üye ülkeleri bilgilendiren BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi Operasyonlar ve Savunma Birimi Direktörü Edem Wosornu, Sudan’da 11 aydır süren çatışmanın siviller üstündeki korkunç etkisine dikkati çekti.

Wosornu, “Bugün, Sudan’da çok büyük etkisi bulunan ve hızla artan gıda güvencesizliğine karşı uyarıda bulunmak için bir araya geldik.” dedi.

Sudan’da siviller ve sivil altyapılara yönelik saldırıların bazılarının, insanlığa karşı suç teşkil edebileceği konusunda uyarı yapıldığını anımsatan Wosornu, Kordofan eyaletinde halkın yüzde 90’ının acil seviyede gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya olduğuna dikkati çekti.

Wosornu, insani yardım ortaklarının tahminlerine göre, bölgede gelecek aylarda 220 binden fazla çocuğun açlık nedeniyle hayatına kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

“18 milyon insan gıda kriziyle karşı karşıya kalma riskinde”

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Genel Müdür Yardımcısı Maurizio Martina ise özellikle Darfur’da gıda güvencesizliğine ilişkin durumun çok endişe verici olduğuna dikkati çekti.

Açlık krizini çatışmanın tetiklediğinin altını çizen Martina, “Çatışma yeni bölgelere yayılırken gıda güvenliğini etkiliyor. Çatışmanın güneydoğu eyaletlerine yayılması hasat dönemine çok büyük etki ediyor.” uyarısını yaptı.

Martina, Sudan’da yaklaşık 18 milyon insanın gıda kriziyle karşı karşıya kalma riskinde olduğunu ve tarım sisteminin korunmasının şart olduğunu belirtti.

Üye ülkelere tarım faaliyetlerine yardım sağlama çağrısında bulunan Martina, BMGK’nin bu ay Sudan’da ateşkes ve engelsiz insani yardım çağrıları yapılan kararı kabul ettiğini ancak sahada büyük gelişme olmadığını söyledi.

“Zaman daralıyor”

Dünya Gıda Programı (WFP) İcra Direktör Yardımcısı Carl Skau ise bölgede 28 milyon kişinin gıda güvencesizliğiyle mücadele ettiğini bildirdi.

WFP’nin yardım operasyonlarının erişim ve kaynak eksikliği nedeniyle baltalandığını aktaran Skau, sınır ötesi yardım operasyonlarının hem çok pahalı hem de yetersiz olduğunu ifade etti.

Skau, Sudan’daki çatışmanın dünyadaki en büyük yerinden edilme krizini tetiklediğini belirterek, 8 milyon insanın yerinden edildiğini dile getirdi.

“Zaman daralıyor.” uyarısında bulunan Skau, BMGK’nin harekete geçmesi ve Sudan için kabul edilen 2470 sayılı kararın uygulanmasını sağlaması gerektiğini belirterek, böylelikle Sudan ve bölgede açlık krizinin engellenebileceğini söyledi.

Sudan’daki iç savaş

Sudan’da Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan komutasındaki ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK), Aralık 2018’deki halk ayaklanması sonrasında yönetimi ele geçirip yaklaşık 30 yıl iktidarda kalan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir’in Nisan 2019’da devrilmesinin ardından sivillerin katılımıyla oluşturulan hükümette yer almış, 2021’de ise sivil hükümete karşı birlikte darbe düzenlemişti.

Ordu ile HDK’nin, askeri ve güvenlik reformu kapsamında HDK’nin orduya entegrasyonu meselesinde anlaşmazlığa düşmesinin ardından 2023’ün nisan ayı ortasında iç savaş patlak vermişti.

Birleşmiş Milletlere göre, dünyadaki en büyük yerinden edilme vakasının yaşandığı ve dünyadaki “en büyük açlık krizinin” yaşanabileceği uyarısında bulunulan Sudan’da, ordu ve paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalarda yaklaşık 14 bin kişi hayatını kaybetti, 8 milyon kişi yerinden edildi.

İç savaş nedeniyle 19 milyon çocuğun okula gidemediği ve nüfusunun yaklaşık yarısına tekabül eden 25 milyon insanın yardıma muhtaç hale geldiği ülkede, Dünya Gıda Programı’nın 5 Şubat’taki son raporuna göre, yaklaşık 18 milyon Sudanlı akut gıda güvensizliği yaşıyor ve bunların 5 milyonu açlığın eşiğinde.

Uluslararası toplumdan gelen ateşkes çağrılarına rağmen Sudan’da taraflar arasındaki çatışmalar ramazanda da sürüyor.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Suudi Arabistan’ın, kararı memnuniyetle karşıladığı ve tüm Sudanlı tarafların Sudan’ı, halkını ve kutsal ay ramazanın maneviyatını koruyacak şekilde BMGK kararına uymasını” beklediği kaydedildi.

Suudi Arabistan yönetimi ayrıca, tüm taraflara, Sudan halkının çıkarına ulaşmayı amaçlayan Cidde görüşmelerinin sonuçlarına uyma çağrısını yineledi.

BAE

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Dışişleri Bakanlığından yapılan bir açıklamada, BAE’nin BMGK’nin Sudan hakkındaki kararını memnuniyetle karşıladığı kaydedildi.

BAE Dışişleri Bakanlığının açıklamasında bu adımın Sudanlı taraflar arasındaki krizin sona erdirmesi ve insani yardımın bölgeye ulaşmasını kolaylaştırmasını sağlayacağına dair ifadelere yer verildi.

BAE’nin askeri tansiyonun düşürülmesi, ateşkes ve siyasi diyalog adımlarının tümünün destekçisi olduğu teyit edildi.

Katar

Katar Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, BMGK’de karar tasarının kabul edilmesinin, Sudan’da krizin barışçıl yolla çözümü için önemli bir adım olduğu belirtildi.

Katar’ın Sudan’da ramazan ayı boyunca ateşkes yapılmasına ilişkin karar tasarısından memnuniyet duyduğu ifade edilen açıklamada, Sudan’daki silahlı çatışmalar neticesinde yaşanan insani felaketin boyutlarının, sivillerin korunması için tüm kesimlerin çabalarını arttırmasını gerektirdiği kaydedildi.

Sudan’da sürdürülebilir ve kapsamlı bir anlaşma yapılmasını sağlayacak müzakerelerin önünü açmak amacıyla çatışmaların kalıcı olarak dinmesi için taraflar arasında diyalog gerektiği vurgulandı.

Kuveyt

Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yaptığı açıklamada BMGK kararının memnuniyetle karşıladığını ifade edilerek, Sudanlı taraflar arasında uzlaşmaya varılması yönündeki tüm uluslararası çabalara destek verileceği aktarıldı.

Bahreyn

Bahreyn’de Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada ise, BMGK kararının memnuniyetle karşıladığı ve tüm Sudanlı tarafların Güvenlik Konseyi kararına uyması yönündeki umut dile getirildi.

Açıklamada, kararın uygulanmasının “silahlı çatışmanın kapsamlı barışçıl çözüm sağlamasına ve Sudan halkının güvenlik, barış ve refaha ulaşma yönündeki isteklerini karşılayan kapsayıcı bir ulusal diyalog kurulmasına yönelik önemli bir adım” olarak değerlendirildi.

Umman

Umman Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada da, BMGK kararının memnuniyetle karşıladığı ifade edilerek, bunun Sudan’da istikrar ve barışın sağlanmasına yönelik önemli bir adım olduğu belirtildi.

Açıklamada, “Sudan halkına barış ve istikrar fırsatları sağlamak amacıyla Sudan’da çatışmaları sona erdirme ve ulusal birliği güçlendirme aracı olarak diyalog ve siyasi çözümün önemi” vurgulandı.

Ürdün

Ürdün Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada BMGK kararının, krizin çözümü ve Sudan’ın aylardır tanık olduğu savaşı durdurmanın başlangıcı olması yönünde ifadelere yer verildi.

Kararın memnuniyetle karşılandığı belirtilen açıklamada, ramazan ayının ateşkes için bir fırsat olacağı ve ulusal çıkarların önceleyecek şekilde kapsamlı bir ulusal diyaloğa girişimine ve barışı koruyan bir anlaşmaya varma fırsatı oluşturduğu değerlendirmesinde bulunuldu.

Yemen

Yemen Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, “Karar, kan dökülmesini durdurmak ve kardeş Sudan halkının arzuladığı barışa ulaşmak adına bölgesel ve uluslararası çabaları güçlendirmek için önemli bir fırsatı temsil ediyor.” ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, “uluslararası topluma, Sudan halkının yaşadığı insani felakete çözüm bulunması için gerekli insani desteği sağlama” çağrısı yapıldı.

KİK

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi, yaptığı yazılı açıklamada kararı memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

Budeyvi, Sudan’daki tüm tarafların BMGK kararına güvenliği, istikrarı, Sudan halkının can güvenliğini ve bu mübarek ayın maneviyatını koruyacak şekilde uymasını umduğunu ifade etti.

Hızlı Destek Kuvvetleri

Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) tarafından yapılan yazılı açıklamada “Kutsal Ramazan ayı boyunca Sudan’daki düşmanlıkların durdurulması çağrısında bulunan BMGK’nin kararını memnuniyetle karşılıyoruz.” ifade edildi.

Açıklamada “Kararın uygulanmasını ve gerekli insani hedeflere ulaşılmasını sağlamak için üzerinde anlaşmaya varılan izleme mekanizmaları konusunda diyaloga hazır olduğumuzu beyan ederiz.” ifadelerine yer verildi.

Sudan Dışişleri Bakanlığı da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Ramazan ayı boyunca ülkedeki “düşmanlıkları” durdurma çağrısını memnuniyetle karşıladığını açıklamıştı.

BMGK’de dün Sudan’da ramazan boyunca ateşkes yapılmasına ilişkin karar tasarısı kabul edilmişti.

Sudan’daki iç savaş

Sudan’da Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan komutasındaki ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK), Aralık 2018’deki halk ayaklanması sonrasında yönetimi ele geçirip, yaklaşık 30 yıl iktidarda kalan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir’in Nisan 2019’da devrilmesinin ardından sivillerin katılımıyla oluşturulan hükümette yer almış, 2021’de ise sivil hükümete karşı birlikte darbe düzenlemişti.

Ordu ve HDK’nin, askeri ve güvenlik reformu kapsamında HDK’nin orduya entegrasyonu meselesinde anlaşmazlığa düşmesinin ardından 2023’ün nisan ayı ortasında iç savaş patlak vermişti.

Ülke o tarihten bu yana taraflar arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor.

BM’ye göre, dünyanın en büyük yerinden edilme krizinin yaşandığı Sudan’daki çatışmalar sonucu 13 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 6 milyon kişi ülke içinde başka şehirlere, 1,7 milyon kişi çevre ülkelere kaçtı.

Afrika uzmanları, Sudan’da sahadaki son durumu, HDK lideri Muhammed Hamdan Dagalu’nun Afrika temaslarını ve bölünme senaryolarını değerlendirdi.

Sudanlı gazeteci ve siyasi analist Diyaeddin Bilal, “Sudan, en büyüğü dış ülkelerin gündeminin dayatılması olan birçok sorunla karşı karşıya. Bu savaşın tarafları Sudanlı olabilir ama savaşın merkezi dışarıda. Savaşı finanse eden ve savaşın devam etmesini isteyen dış taraflara büyük baskı uygulanmazsa bölünme ve iki otoritenin ortaya çıkması dahil tüm senaryolar mümkün.” dedi.

Bilal, “HDK’nin tabiatı, para karşılığında başkalarının çıkarlarına hizmet etmeye dayanır. Bu savaşa dışarıdan verilen destek durmazsa bu iş kolay kolay bitmez ve ülkenin bölünmesine yol açabilir.” ifadesini kullandı.

Diyaeddin Bilal, HDK’nin ülkenin kuzeyine ve doğusuna doğru genişleme ihtimalinin mümkün olduğunu ancak bu bölgelerde çok şiddetli bir direnişle karşılaşacağını öne sürdü.

Savaş ne zaman biterse bitsin Sudan’ın eski haline dönmesinin çok uzun yıllar alacağını belirten Bilal, “ABD’nin uluslararası ve Suudi Arabistan’ın bölgesel ağırlığı göz önüne alındığında Cidde’de yapılan müzakerelerle durum çözülemezken, çekirgelerle mücadele için kurulan bir örgütün (Doğu Afrika’da Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi-IGAD) bunu başarması mümkün değil.” diye konuştu.

Bilal, “Kapsamlı bir ulusal uzlaşı sağlanmazsa merkezi otoritenin tamamen çökmesi durumunda Sudan, terörizmin ve çeşitli biçimleriyle suçun en büyük yuvası haline gelebilir. Umuyoruz ki bu gerçekleşmez.” dedi.

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Uysal ise Sudan’da yaşananların, orduya ve devlete karşı bir “ayaklanma” olduğunu düşündüğünü söyledi.

Uysal, “Bunun yarı yarıya başarılı olduğunu görüyoruz. Tabii dış destek de var. Dolayısıyla bu süreç tamamlanırsa küresel güçlerin kontrollerinde bir rejim ortaya çıkmış olacak. Bunu gerçekleştiremezlerse de Yemen veya Libya’daki gibi yine parçalı bir yapı olmuş olacak. Daha önce Sudan’ı bölenler bugün de Sudan’ın büyük potansiyelinin farkında. Daha da bölmek isteyeceklerdir.” değerlendirmesinde bulundu.

Sudan’da uzlaşma ihtimalinin zor olduğunu dile getiren Uysal, şöyle konuştu:

“Büyük ihtimalle küresel güçler ve bazı bölgesel ülkeler, HDK’nin Sudan’a hakim olmasını destekleyecektir. Ama HDK’nin zayıflaması durumunda ‘uzlaşın’ diye sesler artar. Yani Batılı güçler, HDK ilerlerken uzlaşma çabasına destek olmaz ama ordu ciddi bir zafer kazanacak veya rüzgarı tersine döndürecek bir hareket yaparsa o zaman uzlaşmayı zorlar ve baskı yaparlar.”

“HDK önderliğinde bölgesel bir hükümet ihtimali uzak”

Uluslararası Stratejik Araştırma Merkezi Kriz ve Müzakere Yönetimi Uzmanı emekli Tümgeneral Emin İsmail Meczub, müzakerelerde daha iyi pozisyon elde etmek amacıyla askeri operasyonlarını genişleten HDK’nin, yaptığı ihlaller nedeniyle halkın teveccühünü kaybettiğini belirtti.

Ülkede insani durumun “felaket” olduğuna işaret eden Meczub, Sudan vatandaşlarının, farklı yerlerde ciddi gıda, temel hizmet, elektrik, su, ilaç ve tıbbi malzeme sıkıntısı çektiğini, bunun da bölgesel ve uluslararası toplumun insani açıdan acil müdahalesini gerektirdiğini söyledi.

HDK önderliğinde belirli bir bölgenin ayrılması ve bir hükümet kurulması ihtimalini uzak gören Meczub, şunları kaydetti:

“Bu ihtimali de masaya koyacak olursak HDK, etnik ve kabilesel olarak tamamen farklı olan komşu ülkelerden destek bulamaz. Bu da aynı sorunu yaşayan bazı Afrika Birliği ve IGAD ülkelerinde benzer bir durumun yaşanmasına sebep olacak. Dolayısıyla bu durum gerçekleşirse HDK, ne yerel ne bölgesel ne de uluslararası destek bulacak.”

“Sudan’da Yemen ve Libya senaryoları muhtemel”

Sudanlı Gazeteciler Birliği Başkanı Essadık İbrahim er-Rizeygi, “Sudan’da Yemen ve Libya senaryolarının yaşanması muhtemel. Uluslararası ve bölgesel güçler, bu yöndeki arzularını gizlemiyor. Zira Sudan’da sadece iki taraf arasında değil bölge ülkelerinin de katıldığı bir savaş söz konusu.” dedi.

Darfur ve Kurdufan başta olmak üzere bazı bölgelerden özerklik talepleri gelebileceğini ifade eden Rizeygi, “Sudan’ın birçok komşu ülkesi ve bazı Körfez ülkeleri, Libya, Yemen ve Suriye’de yaşananlardan daha karanlık ve daha kötü görünen bir sonuca ulaşılması için bu savaşı amansızca destekliyor.” iddiasında bulundu.

“Arabuluculuk çabalarının başarı şansı zayıf”

Nileyn Üniversitesi Siyasi Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve Doğu Afrika uzmanı Dr. Şogar Beşşar da Sudan’da yaşananların Irak, Yemen ve Libya örneklerinde olduğu gibi parçalanma ve dış müdahale endişelerini artırdığını dile getirdi.

Beşşar, “ABD’nin 2024 seçimleriyle meşgul olması, Suudi Arabistan’ın Sudan dosyası gibi karmaşık dosyalarda arabuluculuk çabaları konusunda tecrübesizliği ve IGAD’ın Sudan ile ilgili daha önceki deneyimlerine dayanarak bölgesel ve uluslararası gündem ile çıkarlara göre hareket eden zayıf ve güven vermeyen pozisyonu” nedeniyle arabuluculuk çabalarının başarı şansının zayıf olduğunu kaydetti.

Sudan’daki iç savaş

Sudan, 2023’ün Nisan ortasından bu yana Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan komutasındaki ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor.

HDK ve ordu, Aralık 2018’deki halk ayaklanması sonrasında yönetimi ele geçirip, yaklaşık 30 yıl iktidarda kalan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir’in Nisan 2019’da devrilmesinin ardından sivillerin katılımıyla oluşturulan hükümette yer almış, 2021’de ise sivil hükümete karşı birlikte darbe düzenlemişti.

Ordu ve HDK’nin, askeri ve güvenlik reformu kapsamında HDK’nin orduya entegrasyonu meselesinde anlaşmazlığa düşmesinin ardından nisan ortasında iç savaş patlak vermişti.

BM’ye göre, çatışmalarda şu ana kadar 12 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 7,4 milyon kişi de yerinden edildi.