Tasarı TikTok’un Çinli sahibi ByteDance’a hisselerini satması için dokuz ay süre veriyor.

ABD Başkanı Joe Biden, masasına gelecek yasayı hemen imzalayacağını söyledi.

ByteDance bu hamleye hemen yanıt vermedi. Firma daha önce TikTok’u satmaya zorlayacak her türlü girişime karşı duracağını söylemişti.

ABD ByteDance’ın TikTok’u satmasını sağlarsa, Çinli yetkililerin bu anlaşmayı onaylaması gerekecek. Pekin ise buna karşı çıkacağını söyledi. Uzmanlar sürecin en az iki yıl alabileceğini söylüyor.

TikTok tasarısı, ABD’nin Ukrayna, İsrail, Tayvan ve Hint-Pasifik bölgesindeki diğer ortakları için askeri yardımlarını içeren dört yasa tasarısından oluşan paketin parçası olarak kabul edildi.

ABD neden TikTok’u yasaklamak istiyor?

Çin hükümetinin ByteDance’ı TikTok’un 170 milyon ABD’li kullanıcısı hakkındaki verileri teslim etmeye zorlayabileceği endişesi hakim.

İstihbarat Komitesindeki en üst düzey Cumhuriyetçi Senatör Marco Rubio, “Yıllarca Çin Komünist Partisi’nin Amerika’daki en popüler uygulamalardan birini kontrol etmesine izin verdik, bu tavır tehlikeli derecede dar görüşlüydü. Yeni yasa Çinli sahibinin uygulamayı satmasını gerektirecek. Bu Amerika için iyi bir hamle” dedi.

TikTok yabancı kullanıcı verilerini Çin hükümetine vermeyeceğinde ısrar ediyor. ByteDance’in “Çin’in ya da başka bir ülkenin ajanı olmadığını” söylüyor.

ByteDance ise Çin firması olmadığını, %60 hissesinin küresel yatırım şirketlerine ait olduğunu vurguluyor.

Yasak ne zaman uygulanabilir?

Biden tasarıyı imzaladıktan sonra bile yasak hemen yürürlüğe girmeyecek.

Aslında, ByteDance zorunlu satışı engellemek için dava açtığından ve muhtemelen Yüksek Mahkeme’ye kadar gideceğinden, uygulamanın Amerikalılara kapanması birkaç yıl alabilir.

Ayrıca mevzuat, ByteDance’a TikTok’u Amerikalı bir alıcıya satması için dokuz ay süre tanıyor ve herhangi bir yasağın yürürlüğe girmesinden önce üç aylık bir ek süre veriyor.

Bu da son satış tarihinin büyük olasılıkla 2025 yılında, yeni seçilecek ABD başkanının göreve gelmesinden sonra olacağı anlamına geliyor. Başkanlık seçimlerinin Cumhuriyetçi adayı Donald Trump kazanırsa, yasağın uygulanmasını engellemeye çalışabilir.

Trump, 2020’de Beyaz Saray’dayken uygulamayı yasaklamaya çalışmış olsa da, TikTok’u sınırlamanın Facebook’a haksız yere fayda sağlayacağını savunarak yeni mevzuatı eleştirdi.

Yasak nasıl uygulanabilir?

ABD, iOS ve Android cihazlar için Apple ve Google tarafından işletilen uygulama mağazalarından TikTok’u kaldırarak uygulamayı yasaklayabilir.

Böylece yeni kullanıcıların TikTok’u alması engellenmiş olur.

Uygulamaya zaten sahip olan kişiler de güvenliği artırmak veya hataları düzeltmek için yapılacak güncellemeleri artık alamaz hale gelir.

ABD tasarısı, ABD’ye düşman ülkeler tarafından kontrol edilen uygulamaların ABD’de güncellenmesini ve bakımının yapılmasını yasaklıyor.

Başkana Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore ile bağlantılı uygulamaları sınırlama konusunda geniş yetkiler veriyor.

TikTok yasaya nasıl tepki gösterdi?

TikTok, ABD’nin ifade özgürlüğü hakkına hakaret olarak nitelendirdiği bu yasayı eleştirdi.

İcra Kurulu Başkanı Shou Zi Chew, tasarının “bir avuç diğer sosyal medya şirketine daha fazla güç” vereceği ve binlerce Amerikalının işini riske atacağı uyarısında bulundu.

ByteDance, TikTok’u satmak için Çinli yetkililerden onay almak zorunda kalacak, ancak Pekin buna karşı çıkacağına söz verdi.

Tasarıya karşı çıkan sosyal medya şirketi, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada TikTok’un “ABD ekonomisine yılda 24 milyar dolar katkıda bulunan bir platform” olduğunu ve kapatma girişiminin “170 milyon Amerikalının ifade özgürlüğünü ayaklar altına alacağını, yedi milyon işletmeyi olumsuz etkileyeceğini” söyledi.

Şirketin CEO’su Shou Zi Chew geçen ay yaptığı açıklamada, şirketin platformu korumak için “yasal haklarını” kullanmak da dahil olmak üzere elinden geleni yapmaya devam edeceğini söyledi.

ABD’deki kullanıcılar nasıl tepki verdi?

Bazı ABD’li içerik üreticileri ve kullanıcılar da önerilen yasağı eleştirdi.

Los Angeles’tan genç bir engelli savunucusu olan Tiffany Yu, Beyaz Saray önünde yapılan bir protestoda platformun çalışmaları için önem taşıdığını söyledi.

TikTok 170 milyon ABD’li kullanıcısından siyasi temsilcileriyle temasa geçmelerini ve tasarıyı desteklememelerini istedi.

Ancak TikTok kullanıcılarından kongre üyelerine ve senatörlere yapılan çağrılar geri tepmiş olabilir.

Bazı siyasetçiler kampanyanın uygulamayla ilgili endişelerini daha da arttırdığını ve yasayı geçirme kararlılıklarını güçlendirdiğini söyledi.

TikTok hangi ülkelerde yasaklandı?

Tasarı ABD’de yasalaşırsa, başka yerlerde de benzer hamleler görülebilir.

TikTok, Haziran 2020’de Hindistan’da yasaklandı.

Ayrıca İran, Nepal, Afganistan ve Somali’de de engellenmiş durumda.

İngiltere ve Avrupa Komisyonu 2023’te resmi personelin çalışma cihazlarında TikTok’u yasakladı.

BBC de güvenlik endişeleri nedeniyle personeline TikTok’u kurumsal telefonlardan silmelerini tavsiye etti.

TikTok nasıl çalışıyor ve ne kadar kullanıcı verisi topluyor?

TikTok’un algoritması, uygulama içinde, önceki materyallerle nasıl etkileşimde bulunduklarına ilişkin verilere dayanarak kullanıcılara hangi içeriğin sunulacağını belirleyen bir dizi talimattır.

Kullanıcılara uygulamalarında, Takip Edilenler, Arkadaşlar ve otomatik olarak oluşturulan Sizin İçin kategorilerinde üç ana akış sunuluyor.

Eleştirmenler, uygulamanın son derece kişiselleştirilmiş sistemini güçlendirmek için diğer sosyal medya platformlarından daha fazla veri topladığını söylüyor.

Bu, kullanıcıların konumu, cihazı, etkileşimde bulundukları içerik ve yazarken sergiledikleri tuş vuruş ritimleri hakkında bilgi içerebilir.

Ancak Facebook ve Instagram gibi popüler sosyal medya uygulamaları da kullanıcılardan benzer veriler topluyor.

Avam Kamarası’nda görüşülmekte olan Ceza Adaleti Yasa Tasarısı, “aşırı kötü kokma” da dahil olmak üzere rahatsızlık vermeleri halinde evsizlerin suçlu sayılmasını öngörüyor.

Muhafazakâr Partili 10’dan fazla milletvekili tasarının, sadece dilencilik yapanlara karşı işlem yapılmasını sağlayacak şekilde değiştirilmesini istiyor.

Tasarıda yer alan tedbirler 1824 tarihli ‘Avarelik Yasası’nı değiştirmeyi amaçlıyor.

Hükümet, dilenciliği ve sokakta yatmayı suç haline getiren bu yasayı yürürlükten kaldırma sözü vermişti.

Yeni yasa tasarısı, polisin sokakta yatan ve “rahatsızlık veren” evsizlere para cezası kesmesine ya da tutuklamasına olanak tanıyacak.

Ancak “rahatsız edici davranış” tanımının çok geniş olması ve tehditkar olma ya da mülke zarar vermenin yanı sıra aşırı gürültü ya da koku yayma gibi durumları da kapsaması nedeniyle tasarı eleştiriliyor.

Tasarının yasalaşması halinde, “rahatsız edici” tanımı altında evsizler hapis veya para cezasına çarptırılabilirler.

Eğitim Bakanı Gillian Keegan, en önemli şeyin insanları sokaklardan kurtulmaları için desteklemek olduğunu söyledi.

Sky News tarafından kendisine yöneltilen, “İnsanlar koktukları için tutuklanmalılar mı?” sorusuna Keegan, “Hayır, insanlar sadece koktukları için tutuklanmamalı… Ama eğer birisi agresif davranıyor ya da rahatsızlık veriyorsa o zaman durum değişir” diye yanıt verdi.

Keegan “dengeyi doğru kurmanın” önemli olduğunu ve tehditkar davranışlar ya da ATM yakınında ısrarlı dilencilik gibi şeylerin “kabul edilemez” olduğunu söyledi.

Başbakanlıktan bir sözcü, Başbakan Rishi Sunak’ın da Bakan Keegan ile aynı fikirde olduğunu belirterek, “Hiç kimsenin evsiz olduğu ve kalacak yeri olmadığı için suçlu sayılmaması gerektiği konusunda netiz, ancak aynı zamanda mevzuatımızda, halkın kendini güvensiz hissetmesine veya korkutulmasına neden olabilecek davranışların ele alınmasında polise yardımcı olmak üzere tasarlanmış hükümler bulunmaktadır” dedi.

Muhafazakar Partili milletvekili Bob Blackman, birçok milletvekilinin “sokaklarda uyumaktan başka çaresi olmayan insanları kriminalize etme etkisi” nedeniyle tasarıyı eleştirdiğini belirtiyor.

Blackman, dilenmenin ya da sokakta yatmanın tek başına rahatsız edici bir davranış anlamına gelmediğini ve polisin “toplumun korunması ile insanların dilenmesine ya da sokakta yatıp kalkmasına neden olan sorunlara karşı duyarlılık arasında denge kurması gerektiğini” belirten bir değişiklik önergesi sundu.

Muhafazakar Partili 11 milletvekili ile muhalefetten 21 milletvekili bu önerileri destekledi.

Times gazetesine göre ise 40’tan fazla Muhafazakâr milletvekili hükümetin önerilerine karşı oy kullanacaklarını açıkça ifade etti.

Ceza Adaleti Yasa Tasarısı, İçişleri Bakanı olduğu dönemde sokakta uyumayı bir “yaşam tarzı tercihi” olarak nitelendiren Suella Braverman tarafından Parlamento’ya sunuldu.

Avarelik Yasası’nın kaldırılması için partiler üstü bir kampanya yürüten Liberal Demokrat Layla Moran, hükümetin “acımasız önerilerinin” yasayı “arka kapıdan” geri getirme riski taşıdığını söyledi.

Moran, “Hükümet kendi destekçilerini dinlemeli ve evsizlerle mücadelede, evsizleri damgalama ve suçlu muamelesi yapma yerine şefkatli bir yaklaşım benimsemelidir” dedi.

Evsizler için çalışmalarıyla bilinen yardım kuruluşu Crisis, içişleri bakanını milletvekillerini dinlemeye ve “bu acımasız ve gereksiz önlemlerden vazgeçmeye” çağırdı.

BMGK’de Cezayir’in sunduğu Gazze’de acilen ateşkes talep edilen, sivillere yönelik her türlü saldırıyı kınayan ve zorla yerinden edilmeye karşı çıkan karar tasarısı oylamaya sunuldu.

15 üyeli BMGK’de ABD’nin veto ettiği karar tasarısı için İngiltere “çekimser” oy kullanırken, 13 ülke “evet” oyu verdi.

ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Linda Thomas-Greenfield, oylama öncesinde yaptığı açıklamada, ABD’nin İsrail, Hamas, Mısır ve Katar’la esirlerin serbest bırakılması için müzakereler yürüttüğünü anımsatarak, bu alanda anlaşma sağlanması halinde çatışmalara da 6 haftalık ara verileceğini bildirdi.

Greenfield, diplomasinin zaman aldığını ve sahadaki gerçeklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, Cezayir’in karar tasarısının yürütülen müzakereleri olumsuz etkileyeceğini dile getirdi.

ABD’nin yeni karar tasarısı sunduğunu bildiren Greenfield, “Doğru zamanda, doğru şekilde hareket edelim.” dedi.

“Her Filistinli ölüm ve soykırımın hedefinde”

Cezayir’in BM Daimi Temsilcisi Amar Bendjama, oylama öncesinde yaptığı açıklamada, “Karar tasarısına karşı çıkmak Filistin halkının maruz bırakıldığı vahşi şiddet ve toplu cezalandırmayı desteklemek anlamına gelir.” ifadesini kullandı.

Her Filistinlinin “ölüm ve soykırım”ın hedefinde olduğuna dikkati çeken Bendjama, “Konsey ateşkes çağrısı yapmadan önce daha kaç masum canın kurban edilmesi gerek?” sorusunu yöneltti.

Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vassily Nebenzia ise ülkesinin 16 Ekim 2023’te ateşkes çağrısı yaptığını ancak kabul edilmediğini anımsatarak, “Eylemsizliğin maliyeti 28 binden fazla can kaybı. Bunun toplu sorumluluğu, BM Güvenlik Konseyi’nin Batılı ülkelerindedir.” diye konuştu.

Cezayir’in karar tasarısı

Cezayir tarafından sunulan karar tasarısında, Gazze’de acilen insani ateşkes sağlanması talep ediliyordu.

Sivillere yönelik her türlü saldırının kınandığı tasarıda, aynı zamanda Filistin halkının zorla yerinden edilmesine karşı çıkılıyordu.

Karar tasarısında, tüm taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısı yapılırken, Gazze’nin tüm bölgelerine engelsiz insani yardım gerçekleşmesi talep ediliyordu.

Tüm esirlerin serbest bırakılması talep edilen karar tasarısında, Uluslararası Adalet Divanının İsrail’e yönelik 26 Ocak’ta aldığı ihtiyati tedbir kararlarına da atıfta bulunuluyordu.

ABD’den yeni tasarı girişimi

AA’nın ulaştığı ABD tasarısında, “mevcut koşullarda Refah’a yönelik kara saldırısının, sivillere büyük zarar vereceği ve yerlerinden edilmelerine yol açacağı” konusunda uyarı yapılıyor.

Bunun çok ciddi bölgesel ve güvenlik sorunlarına yol açacağı uyarısına yer verilen karar tasarısında, “Mevcut koşullarda bu saldırı gerçekleşmemeli.” ifadesi kullanılıyor.

ABD’nin tasarısında ilk kez “ateşkes” ifadesi kullanılarak, “Gazze’de tüm esirlerin serbest bırakılması halinde uygulanabilecek en kısa sürede geçici bir ateşkese destek veriyoruz.” mesajı veriliyor.

ABD daha önce de ateşkes çağrılarını veto etti

ABD daha önce 16, 18 ve 25 Ekim 2023 ile 8 Aralık 2023’te BMGK’de Gazze’ye ilişkin sunulan karar tasarılarını veto etmişti.

ABD, BM Genel Kurulu’nda 13 Aralık 2023’te 153 ülkenin “evet” oyu kullandığı Gazze’de acilen insani ateşkes talebinde bulunulan karar tasarısı için de “hayır” oyu kullanan 10 ülkeden biri olmuştu.

ABD Başkanı Biden, Güney Carolina’daki seçim kampanyasında, ülkedeki ana gündem maddelerinden biri olan sınır güvenliği sorununa ilişkin konuştu. Geçtiğimiz gün Teksas Valisi Greg Abbott’un Meksika sınırına ulusal muhafızları yerleştirmesi ve sınıra dikenli tel koymasıyla başlayan süreçte Cumhuriyetçi 25 eyalet Abbott’a destek verip bildiri yayınlamıştı. ABD yönetimine tepki gösteren Abbott, sınırdan geçen Meksikalı göçmenlerin sayısından yakınarak merkezi hükümete çözüm çağrısı yapmıştı.

“SINIRI HEMEN KAPATIRIM”

Biden ise bugün yaptığı açıklamada, hükümetin Kongre’ye önerdiği sınır güvenliği tasarısının onaylanması halinde ABD-Meksika sınırını hemen kapatacağını belirtti. Biden konuşmasında, “İki partili bir yasa tasarısı Amerika için iyi olacak. Bozulan göçmenlik sistemimizi düzeltmeye yardımcı olmak ve burada olmayı hak edenlere hızlı erişim sağlamak için Kongre’nin bunu geçirmesi gerekiyor.” dedi. Biden, tasarının başkan olarak kendisine, tekrar kontrol altına alınana kadar sınırı kapatma konusunda acil durum yetkisi vereceğini dile getirerek, “Eğer bu tasarı bugün yasalaşsaydı, sınırı hemen kapatır ve hızla düzeltirdim.” diye konuştu.

YETKİ İÇİN SINIRDAN GEÇEN DÜZENSİZ GÖÇMEN SAYISININ GÜNLÜK 5 BİNİ GEÇMESİ LAZIM

Biden hükümetinin Kongre’ye sunduğu tasarı, sınırdan geçen düzensiz göçmen sayısının günlük 5 bini geçmesi halinde Başkan’a sınırı kapatma yetkisi veriyor. Tasarı, 14 milyar doları sınırda güvenliği sağlayacak yeni devriye kuvvetleri oluşturulması, düzensiz göçmenlerin işlemlerini hızlandıracak personel ve ekipman alımını içeren 110 milyar dolarlık acil yardım paketinin de onaylanmasını gerektiriyor.

CUMHURİYETÇİLER UKRAYNA’YA YAPILACAK ASKERİ YARDIMA KARŞI ÇIKIYOR

Biden’ı sınırları korumamakla eleştiren Cumhuriyetçiler, özellikle söz konusu paketin içinde Ukrayna’ya yapılacak askeri yardım kalemine karşı çıkıyor. Öte yandan, ABD Sınır Devriyesi yetkilileri, kasım ayına göre yüzde 31 artışla geçen ay sınırdan geçen yaklaşık 250 bine yakın düzensiz göçmeni gözaltına aldıklarını, bazı günler sınırdan geçen düzensiz göçmen sayısının 10 bini aştığını açıkladı. Aralıkta yakalanan düzensiz göçmenler içinde 56 binle Meksikalıların çoğunlukta olduğu, bunu 47 bine yakın kişiyle Venezuelalı göçmenlerin izlediği bilgisi verildi.

DİKENLİ TEL KRİZİ SÜRÜYOR

Diğer yandan, Biden hükümeti ile Cumhuriyetçi Teksas Valisi Gregg Abbott arasındaki “dikenli tel krizi” de devam ediyor. ABD Yüksek Mahkemesinin Meksika sınırının Rio Grande Nehri boyunca Teksas tarafından çekilen dikenli tellerin kaldırılması kararının ardından Teksas Valisi Abbot ile Başkan Joe Biden arasındaki anlaşmazlık tırmanmıştı. Teksas Ulusal Muhafızları, mahkeme kararına rağmen 23 Ocak’ta ABD sınır devriyesinin işini yapmasına izin vermemiş, dikenli telleri yerleştirmeye devam etmiş, 25 Cumhuriyetçi eyaletin valileri de ortak bir bildiriyle Teksas’ın yanında olduklarını açıklamıştı.

Tasarının Lordlar Kamarası’nda çok sert şekilde eleştirilmesi bekleniyor. Lordların reddetmesi halinde, tasarı yeniden Avam Kamarası’nda görüşülecek.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, görevi süresince ilk kez lideri olduğu Muhafazakar Parti’de büyük bir parti muhalefetle karşılaşmıştı.

Onlarca milletvekili oylama öncesi, tasarısının yasalaşması halinde mahkemeler tarafından tekrar engellenme riski olduğu gerekçesiyle mevcut haline karşı çıkacaklarını söylemişti.

Bu milletvekilleri, tasarıda değişiklikler yapılmasını talep etmişti.

Ancak Avam Kamarası’daki oylamada sadece 11 milletvekili tasarıya ret oyu verdi.

Sunak, bazı sığınmacıların sınır dışı edilerek Ruanda’ya gönderilmesinin, küçük teknelerle Manş Denizi’ni geçerek İngiltere’ye ulaşmaya çalışan göçmenler için caydırıcı olacağını savunuyor.

Ana muhalefetteki İşçi Partisi ise “”maliyetli bir aldatmaca” olarak nitelendirdiği bu plana karşı çıkıyor.

Eski Göçten Sorumlu Devlet Bakanı Robert Jenrick, Çarşamba günü yasa tasarıyla ilgili bir değişiklik önergesi sundu.

Önerge, İngiliz hükümetinin, sığınmacıların Ruanda’ya gönderilmesiyle ilgili olarak insan hakları hukukunun bazı bölümlerini görmezden gelmesine izin verilmesini öngörüyordu.

Jenrick ayrıca bakanların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nden (AİHM) son anda gelen ara kararları otomatik olarak reddetmelerini sağlayacak bir değişiklik önergesi de sundu.

Haziran 2022’de verilen bu tür bir karar sonrası, sığınmacıları Ruanda’ya götürecek uçak durdurulmuştu.

Milletvekilleri, yasa tasarısında yapılmak istenen değişiklikleri kabul etmedi. Ancak Muhafazakar Parti’den 61 milletvekili değişiklik önergesine destek verdi. Bu, Rishi Sunak’ın başbakanlık döneminde karşılaştığı en büyük parti için muhalefet oldu.

Bazı milletvekilleri tasarının değişmemesi halinde çekimser kalabileceklerini ve hatta ret oy kullanabileceklerini söyledi.

30 civarında Muhafazakar Parti milletvekilinin aleyhte oy kullanması halinde tasarı reddedilebilir, Sunak’ın otoritesi ciddi şekilde sarsılabilirdi.

Ancak sadece aralarında Jenrick ve eski İçişleri Bakanı Suella Braverman’ın da bulunduğu 11 milletvekili aleyhte oy kullandı.

Muhafazakar Parti’den 18 milletvekili oy kullanmadı. Ancak bunlardan bazıları kasıtlı olarak, çekimser kalmak yerine oylamaya katılamamış da olabilir.

Tasarıya ret oyu veren Muhafazakar Parti milletvekillerinden Danny Kruger, bazı meslektaşlarının endişelerine rağmen yasayı “siyasi bozulmayı” önlemek adına desteklediklerini söyledi.

Tasarıya karşı çıkan Sir Simon Clarke da “Muhafazakar Partili tüm milletvekilleri Ruanda politikasının başarılı olmasını istiyor. Bazılarımızın tasarıya ilişkin endişeleri kayıtlara geçti, ancak kimin haklı olduğunu tarih gösterecek” dedi.

İşçi Partisi: Maliyetli bir aldatmaca

Ana muhalefetteki İşçi Partisi ise tasarıya karşı çıktı. Partinin İçişleri Sözcüsü Yvette Cooper, politikayı şu ana kadar hiçbir sığınmacıyı Ruanda’ya gönderemeyen “maliyetli bir aldatmaca” olarak nitelendirdi.

İşçi Partisi Göç Sözcüsü Stephen Kinnock da “karşılanamaz, uygulanamaz” olarak nitelediği tasarının “yasa dışı” olduğunu söyledi.

İçişleri Bakanı James Cleverly ise savunduğu planın “İngiltere’ye yasa dışı yollardan girerseniz burada kalamazsınız” mesajını net şekilde verdiğini söyledi. Cleverly, “Bu yasa tasarısı, yasal zorluklara son vermek üzere titizlikle hazırlandı” dedi.

Öte yandan İsviçre’nin Davos kentinde konuşan Ruanda Devlet Başkanı Paul Kagame, ülkesine sığınmacı gönderilmemesi halinde İngiltere’den aldıkları parayı iade edeceklerini söyledi.

İngiltere, Doğu Afrika ülkesine bugüne kadar 240 milyon sterlin ödedi ve 50 milyon sterlin daha ödemesi bekleniyor.

İngiltere’de Yüksek Mahkeme, Kasım’da hükümetin sığınmacıları Ruanda’ya göndermek için hazırladığı ilk planın yasalara aykırı olduğuna hükmetmişti.

Yüksek Mahkeme aynı kararda, Ruanda’nın “sığınmacıların güvenliğine dair verdiği vaatlerin bir kısmını yerine getirmeyen, imzaladığı anlaşmalara riayet etmeyen bir ülke izlenimi verdiğini kaydetmişti.

Buna karşılık hükümet, Ruanda ile iltica sürecini güçlendirmek için Ruanda devleti ile yeni bir anlaşma imzalamış ve bu ülkenin “güvenli” olduğunu ilan ettiği yeni bir yasa teklifi hazırlamıştı.

Yüksek Mahkeme neden ilk Ruanda planını engellemişti?

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, Ruanda planının ilk aşamasında sığınma başvurusu yapanların Ruanda’ya gönderilmesini ve başvurularının bu ülkede değerlendirilmesini planlıyordu.

Bu yöndeki girişimleri, sığınmacıların bulunduğu bir uçak Ruanda’ya doğru havalanmak üzereyken, AİHM’in “Buna karşı açılan davalar sonlanana kadar kimse gönderilmemeli” kararıyla boşa düşmüştü.

Ardından İngiltere Yüksek Mahkemesi Kasım’da oy birliğiyle Ruanda planının hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti.

Mahkeme, Ruanda’ya gönderilecek sığınmacıların kendi ülkelerine geri gönderilme riski altında olacağını söylemişti. Bu da İngiltere’nin taraf olduğu, işkence ve insanlık dışı muameleyi yasaklayan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ihlali anlamına geliyordu.

Kararda ayrıca Ruanda’nın kötü insan hakları sicili ve geçmişte mültecilere yönelik muamelesine ilişkin endişelere de yer verildi.

Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), mahkemeye verdiği bilgide Ruanda’nın 2020-2022 yılları arasında Afganistan, Yemen ve Suriye’den gelen kişilerin sığınma taleplerinin tamamını geri çevirdiğini söyledi.

Ruanda hükümeti ise mahkeme kararını reddetti ve “İnsani sorumluluklarımızı ciddiye alıyoruz ve bunları yerine getirmeye devam edeceğiz” dedi.

Ruanda ile yapılan yeni anlaşma neleri içeriyor?

İngiltere 5 Aralık’ta Ruanda ile yeni bir göç anlaşması imzaladı.

İçişleri Bakanı James Cleverley, bu anlaşmanın sığınma talebinde bulunmak üzere Ruanda’ya gönderilen herhangi bir kişinin geri gönderilme riski altında olmayacağını garanti altına aldığını söyledi.

Anlaşmanın hükümleri şöyle: