(ANKARA) – Merkez Bankası’nın faiz artırımlarının sonuna gelindiği belirtilirken, şimdi sıra Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklayacağı mali önlemler ve yapısal tedbirlere geldi. En çok da Saray harcamaları başta olmak üzere, kamu harcamalarında yapılacak tasarrufun kapsamı konuşulmaya başlayacak.

Bakan Mehmet Şimşek, IMF- Dünya Bankası toplantıları için bulunduğu Washington’da çeşitli toplantılara katılıp konuşmalar yapıyor. Şimşek’in açıklanacak tedbirlere ilişkin söyleminde bir değişiklik göze çarpıyor, o da; kamu harcamalarında yapılacak tasarrufa artık daha fazla ağırlık vermesi.

Bunun önemli sebeplerinden biri olarak; AKP’nin yerel seçimlerden büyük oy kaybına uğrayarak çıkması ve bu yenilgide bir yandan yoksulluk artarken öte yandan AKP’li kişi ve belediyelerin harcamalarında aşırıya kaçıp, halktan kopuk bir görüntü vermeleri öne çıkıyor. Hemen seçimin ardından AKP’li milletvekillerinin şatafat tercihlerine ilişkin görüntülerin ortaya çıkması, AKP’li yöneticilerin özel işleri için devletin uçaklarını kullandığının anlaşılması, bu tepkilerin iyice artmasına neden oldu.

Bakan Şimşek geçen yıl göreve geldiğinde, sık sık “kamu harcamalarında ciddi tasarruf yapılacağını” söylüyordu. Ancak bir süre sonra kamuda tasarruf yerine “kamu harcamalarının rasyonelleşmesi” demeye başladı. Bu söylem değişikliği kamu harcamalarında tasarrufa fazla izin verilmeyeceği izlenimi yaratmıştı. Ancak hemen seçimin ardından Bakan Şimşek, yeniden “Kamu harcamalarında önemli tasarruflar yapacağız” demeye başladı.

Şimşek, geçen yıl Mayıs seçimlerinden sonra göreve geldiğinde mali açığı kapatmak için ek vergiler getirdiklerini, artık bu yıl vergi artışı değil tasarruf tedbirleriyle mali durumun düzeltilmesine çalışacaklarını söylüyor. Bu söylemin bir nedeni de geniş toplumsal kesimlerde, özellikle dar ve sabit gelirlilerde “Hükümet yine enflasyonla mücadele yükünü bizim üzerimize yükleyerek yapacak” izleniminin doğmuş olması. Özellikle son 3-4 yıl içinde enflasyonun artmasının en önemli nedeni, KKM gibi yöntemlerle, halkın vergilerinin zengin kesimlere aktarılmasıydı. O nedenle bu zengini kayıran politikaların devam etmesinden korkuluyor.

İşte seçim sonuçlarından da ders alınarak, bu kez enflasyonla mücadelenin, zaten büyük zorluk çeken ve yoksullaşan geniş toplumsal kesimler üzerine yük bindirmeyeceği söylenmeye çalışılıyor. Memur ve emekliye yasa gereği bu yıl ortasında, ilk 6 aylık enflasyon farkının verilmesi gerekiyor. Hükümetin mesajları enflasyonla mücadele ederken, buna ek zam verilmeyeceği ve asgari ücrete bu yıldan itibaren artık yıl ortası zam yapılmayacağı yönünde. Bu tercihlerin zaten zor durumdaki kesimleri iyice zora sokacağı görüldüğü için, bu kez kamu tasarruflarına ağırlık verilmeye çalışıldığını düşünüyorum.

MERKEZ BANKASI KARARLARI YETERLİ OLMAYACAK

Bu açıdan bakıldığında seçim sonuçları ve AKP’lilerin şatafat haberlerinin, kamu harcamalarında ciddi tasarruf yapabilmek için Bakan Şimşek’in elini kuvvetlendirdiği söylenebilir. Ancak burada iş gelip Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu konuda vereceği karara bağlanıyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, geçen hafta bir TV kanalına verdiği röportajda, kamu harcamalarında tasarruf için bürokrasinin bir hazırlık yaptığını, bu hazırlık tamamlanınca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararına sunulacağını söyledi. Yani iş bürokrasinin gereken tedbirleri hazırlamasıyla bitmiyor, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hangi tedbirleri kabul edeceğini görmek gerekiyor.

İşte bu aşamada en önemli gündem maddesi “Kamu harcamalarında tasarruf edilirken Cumhurbaşkanlığı Sarayı harcamalarında tasarrufa gidilip gidilmeyeceği” olacak. Cevdet Yılmaz ve teknik ekibin Saray harcamalarında tasarruf konusunda bir öneride bulunup bulunamayacağını bilmiyoruz. Bununla birlikte, böyle bir öneride bulunulsa bile, Cumhurbaşkanı’nın bu tasarrufu kabul edip etmeyeceği de belli değil.

Merkez Bankası’nın seçimin öncesinde 5 puanlık faiz artırımıyla yenilediği parasal sıkılaştırma süreci devam ediyor. Bunun sonucu olarak rezervlerde artış yaşanırken, kur artışları yavaşladı, TL mevduat faizleri artmaya başladı. Yani parasal göstergelerde bir iyileşme başladı denilebilir. Ancak enflasyonla mücadele için Merkez Bankası’nın tek başına çabaları yeterli olmuyor. Mutlaka mali önlemlerle harcamaların kısılması ve ileriye dönük sonuç verecek yapısal tedbirlerin biran önce uygulamaya konması gerekiyor.

Kamu harcamalarında kısıntı ve alınacak diğer tedbirler, enflasyonla mücadelede kararlı olunup olunmadığını gösterecek. Tedbirler güven verebilirse işte o zaman piyasalardaki enflasyon beklentilerinin, Merkez Bankası hedefine yakınsadığını görebileceğiz. Bunu görmeden ekonomik programın başarıya ulaşacağını söylemek çok iddialı bir tahmin olur.

Seçim sonrası ekonomide beklenen hareketlenme, uzun bayram tatili nedeniyle, biraz gecikmeyle bu hafta başlayacak. İran- İsrail gerginliği nedeniyle, seçimden sonra başlayan döviz rezervlerindeki seyrin ne olacağı merak ediliyor. Ekonomi yönetimi de alınacak yeni tedbirler konusunda çalışmalarını hızlandıracak.

9 günlük bayram tatili olmasına rağmen, bu bayramda yurt içi seyahatlerin nispeten düşük kaldığı gözleniyor. Bu nedenle, tam rakamı belli olmamakla birlikte, piyasadaki likiditenin geçen yılki bayram tatillerinde olduğu kadar artmadığı, emisyon hacmindeki artışın düşük kaldığı tahmin ediliyor.

Artış çok fazla olmasa bile, böyle dönemlerde hep görüldüğü gibi, emisyon hacminin önümüzdeki hafta içinde yeniden dengelenmesi, piyasaların da birkaç gün sonra normal trendine girmesi bekleniyor. İktisatçılar, seçim sonrası piyasalarda oluşacak yeni dengenin önümüzdeki hafta ortalarından itibaren belirginleşmeye başlayacağı görüşündeler.

Seçim öncesinde başlayan döviz rezervlerindeki iyileşmenin bayram tatiline kadar sürdüğü gözlendi. Bayram öncesinde piyasaların açık olduğu 1,5 günde de yaklaşık 2 milyar dolar civarında bir rezerv artışı kaydedildiği tahmin ediliyor. Rezerv artışının bu hafta da devam edip etmeyeceği konusunda ise tahminlerin değişik olduğu gözleniyor. Geçtiğimiz hafta tırmanan İran-İsrail gerginliğinin uluslararası finans piyasalarını derinden etkilediği gözlenirken, küresel risk iştahının belirgin biçimde azaldığı görülüyor.

O nedenle Türkiye’ye yabancı sermaye girişinin, geçtiğimiz iki haftada olduğu kadar yüksek olup olmayacağı merakla bekleniyor. İsrail-İran gerginliği ve olası çatışmaların küresel ekonomide olduğu gibi, bizi de, özellikle de döviz girişlerini yakından etkilemesi bekleniyor.

Döviz girişlerinin hızlı seyrini koruması halinde Merkez Bankası’nın önümüzdeki haftadan itibaren para politikası çerçevesinde değişiklik yapması gerekebilir. İktisatçılar döviz girişleri nedeniyle Merkez Bankası’nın satın aldığı döviz karşılığı TL’yi piyasaya vermesinin, piyasadaki likidite dengesini bozduğuna dikkat çekiyorlar. Rezerv artışının devam etmesi halinde Merkez Bankası, yüzde 52-53 ile faiz koridorunun üstünden fonladığı piyasaları, likidite fazlası nedeniyle daha düşük faizle fonlamak zorunda kalabilir. Çünkü rezerv karşılığı oluşan likidite fazlası, bankaların fon ihtiyacını azaltıyor.

Bu durumda ise likidite fazlası olan bankaların TL mevduat faizlerini indirmesi sonucu ortaya çıkabilir. Halbuki Merkez Bankası üst limitten fonlama yaparak bankaları TL mevduata daha fazla faiz vermeye itmiş ve geçtiğimiz hafta TL mevduat faizleri yüzde 46’ye kadar çıkmıştı. Likidite fazlası nedeniyle mevduat faizlerinin düşmesi, TL’ye dönüş konusunda yeniden tedirginlik oluşmasına, bu da sıkı para politikası etkinliğini azalmasına neden olabilir.

ALINACAK TEDBİRLER FATURANIN KİME KESİLECEĞİNİ GÖSTERECEK

İşte bu nedenle rezerv artışının sürmesi halinde Merkez Bankası’nın yeni önlem almak zorunda kalabileceği belirtiliyor. Bu kapsamda likidite fazlasının ya “likidite bonosu” çıkartılarak ya da zorunlu karşılık oranları artırılarak geri çekilmesi gerekebilir. Buna karşılık iktisatçılar, Merkez Bankası’nın bu sözü edilen “teknik gerekçeler” gerekçesiyle, politika faiz oranını yükseltmek zorunda kalabileceğini şimdiden konuşmaya başladılar.

Piyasalardaki yeni dengeyi görmek için hem küresel çatışma ortamına ilişkin haberlerini yakından izlemek, hem de piyasaların bayram tatili sonrası dengelenmesini beklemek gerekecek. Piyasalardaki bu beklentilere karşılık, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yeni dönemde enflasyonla mücadele kapsamında alacağı yeni tedbirler konusunda hazırlıklarını yoğunlaştırması bekleniyor.

Bakan Mehmet Şimşek’in enflasyonla mücadele politikalarının devam edeceği kesinleşti ama alınacak önlemler konusunda henüz netlik bulunmuyor. Bakan Şimşek, “alınacak güçlü mali tedbirlerle para politikasına enflasyonu düşürmek için katkı verileceğini” söylemişti. Şimdi artık sıra, mali dengenin sağlamlaştırılması için gereken vergi tahsilatını artıracak, kamu yatırımlarını kısacak yeni tedbirlerin alınmasına geliyor.

Ankara’da bürokrasi çevrelerinde, alınacak kararlar konusunda seçimden önce yoğun çalışmalar yapıldığı, belirli bir çerçevenin ortaya çıktığı, gereken yasalar ve alt düzenlemelerin büyük ölçüde hazırlandığı konuşuluyor. Ancak bu tedbirlerin detayı konusunda fazla bir haber kamuoyuna yansımış değil.

Alınacak tedbirlerin bir önemi de, önümüzdeki dönem için enflasyonla mücadelenin faturasının hangi kesimlere çıkacağını belli etmesiyle görülecek. Sermaye kesimine tanınan vergi istisnalarının azaltılmasına, varlık üzerinde alınan vergilere ağırlık verilmez, kamu tasarrufu sembolik düzeyde kalırsa, o zaman dar ve sabit gelirlinin “faturanın yükünün yine tümüyle kendi omuzlarına yıkılacağı” konusunda tedirgin olması kaçınılmaz.

Özellikle artan yoksulluk nedeniyle seçimlerde büyük fatura ödediği belli olan AKP ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, şimdiye kadar kollanan kesimlere yine dokunmayıp, dar ve sabit gelirli üzerine daha fazla yüklenmesi halinde siyasi faturanın daha da büyüyeceğini anladığı konuşuluyor.

Vali Pehlivan, Suphi Öner Öğretmenevi’nde düzenlenen Seçim Güvenliği Koordinasyon Kurulu Toplantısı öncesi, 31 Mart 2024 tarihinde yapılacak olan Mahalli İdareler Seçimleriyle ilgili alınan güvenlik önlemlerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Vali yardımcıları, kaymakamlar, emniyet müdürlüğü, jandarma komutanlığı ve sahil güvenlik komutanlığı yetkililerinin de katıldığı toplantıda konuşan Vali Pehlivan, Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen seçim takviminin, 1 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlandığını ve seçim sürecinin bu takvim doğrultusunda işlediğini söyledi. Seçimlerin başlamasından sona ermesine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ile ilgili bütün işlemleri yapma, yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra ortaya çıkabilecek bütün şikayetleri ve itirazları değerlendirme ve karara bağlama yetkisinin Anayasanın 79’uncu maddesine göre Yüksek Seçim Kurulu’na verildiğini hatırlatan Vali Pehlivan, bu görevin, Yüksek Seçim Kurulu’nun denetiminde il ve ilçe seçim kurulları tarafından yürütüldüğünü belirtti.

“Gerekli güvenlik tedbirler alındı”

Seçim takvimimin açıklandığı tarihten itibaren, Mersin’de seçimlerin huzur ve güven ortamı içerisinde yürütülmesi amacıyla geçmiş dönemlerdeki tecrübelerden de istifade edilerek ve mahallin şartları dikkate alınarak gerekli tedbirlerin planlandığını kaydeden Vali Pehlivan, “Vali başkanlığında, vali yardımcıları, kaymakamlar, kolluk birim amirleri ve ilgili diğer yetkililerin katılımıyla seçim güvenlik toplantıları gerçekleştirilmiş, risk analizleri yapılarak görev alacak personelin sorumlulukları ve görev alanları belirtilmek suretiyle İl Seçim Güvenlik Planları hazırlanmıştır. Seçim güvenliği ve buna yönelik tedbirler oy verme günü öncesi ile oy verme günü ve sonrası olmak üzere iki ana başlıkta ele alınmıştır.

İdarenin genel olarak vazifesi, seçim takviminin sağlıklı bir şekilde işlemesi ve sonuçlandırılması için seçim kurulları ile irtibat halinde, sürecin sorunsuz bir şekilde yürütülmesi maksadıyla güvenlik, personel, araç, gereç ve benzeri konularda gerekli desteği vermek, vatandaşlarımızın özgür iradesini sağlıklı şekilde, herhangi bir aksaklığa, herhangi bir güvenlik zafiyetine meydan vermeden sandığa yansıtabileceği ortamı sağlamaktır” diye konuştu.

1 milyon 387 bin 345 kayıtlı seçmen bulunuyor

Vali Pehlivan, konuşmasının devamında, il ve ilçe seçim kurullarından alınan sandık ve seçmen sayılarına ilişkin rakamları da paylaştı. 31 Mart 2024 tarihinde yapılacak olan Mahalli İdareler Seçimlerinde, 13 ilçede, 806 mahallede, 906 sandık bölgesinde, 4 bin 455 sandıkta toplam 1 milyon 387 bin 345 kişinin oy kullanacağını dile getiren Vali Pehlivan, oy verme işleminin 906 binada kurulacak olan 4 bin 455 sandıkta gerçekleşeceğini kaydetti.

9 bin 858 güvenlik personeli görev yapacak

Vali Pehlivan, seçim günü görev alacak güvenlik personellerinin sayısına ise şu şekilde ifade etti; “7 bin 35 İl Emniyet Müdürlüğü personeli, 2 bin 630 İl Jandarma Komutanlığı personeli, 193 Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli olmak üzere toplam 9 bin 858 güvenlik personelimiz, bin 492 araç görev alacaktır. Hava araçlarımız, gemilerimiz, botlarımız, motorize ekiplerimiz alınan güvenlik tedbirlerine, görev yapacak olan ekiplere yardımcı olacaktır. Güvenlik ve Asayiş Koordinasyon Merkezi (GAMER) birimlerimiz, jandarma istihbarat ve emniyet istihbarat birimlerimiz, bütün güvenlik kamera sistemlerimiz vasıtasıyla bu süreç takip edilecektir. 112 Çağrı Merkezimiz bütün personelleriyle her zaman olduğu gibi 7 gün 24 saat esaslı olarak çalışmalarını sürdürecektir. Gerek hassas kişi ve yerlerin gerek enerji altyapısına dair önem arz eden yerlerin korunması, gerek kampanya dönemindeki güvenlik hususlarının takibi, gerekse olası provokatif eylemlere ilişkin olarak ilgili bütün birimlerimiz ve personelimiz tam kapasite ile görevi başında bulunacaktır.”

“Vatandaşlarımızın huzurunun bozulmasına müsaade edilmeyecektir”

Vali Pehlivan, seçim günü görev alacak tüm personele seçim güvenliği eğitimi verildiğini de belirterek, “Seçim sürecini takip etmek maksadıyla Güvenlik ve Acil Durumlar Koordinasyon Merkezi (GAMER) bünyesinde 25 kişiden oluşan İl Seçim Koordinasyon Merkezi kurulmuştur. GAMER 7/24 esaslı faaliyet göstermektedir. İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde, il merkezi ve 13 ilçemizde Seçim Harekat Merkezleri oluşturulmuştur. Plaka Tanıma Sistemleri (PTS) ile Kent Güvenlik Yönetim Sistemleri (KGYS) bünyesindeki kamera izleme sitemlerinden etkin şekilde faydalanılmaktadır. Siyasi parti binaları ve seçim bürolarında gerekli emniyet tedbirleri planlanmıştır. Olası provokatif girişimlere yönelik kolluk birimleri tarafından önleyici çalışmalar ile gerekli takip yapılmaktadır. Siyasi parti temsilcilerinin yapmış olduğu açık ve kapalı yer toplantılarında gereken tedbirler alınmaktadır.

Oy pusulalarının dağıtımı sırasında ilçe seçim kurullarının bulunduğu adliye binalarında 24 saat esasına göre emniyet tedbirleri alınacaktır. Sandıkların konulduğu bina ve yapıların dış çevresinde yeteri kadar ihtiyati güvenlik kuvveti bulundurulacaktır. Seçim güvenliğine yönelik sandık alanlarında kamera sistemlerinin çalışır halde bulundurulması sağlanacak, elektrik kesintilerine karşı gerekli önlemler alınacaktır. Oy verme işlemlerinin özgür ve güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak amacıyla, sandığın konulduğu bina ve yapıya açılan yollar önceden kontrol edilecek, toplumsal olaylara mahal verilmeyecek, asayiş ve güvenliği etkilemesi muhtemel bütün olumsuzluklara karşı tedbir alınacak, vatandaşlarımızın huzurunun bozulmasına müsaade edilmeyecektir” ifadelerini kullandı.

Seçin günü silah taşınması yasak

Seçim günü, genel asayiş ve emniyeti muhafaza etmekle görevli olanlar dışındakilerin ruhsatlı dahi olsa silah taşımasının yasak olduğundan, bu konuda gerekli yasal takip ve kontrollerin yapılacağını vurgulayan Vali Pehlivan, şu bilgileri paylaştı; “Oy verme günü bütün umumi eğlence yerleri oy verme süresince kapalı tutulacak, eğlence yeri niteliğine haiz lokantalarda sadece yemek verilmesine müsaade edilecektir. Sandık kurulunca hazırlanan mühürlü torba ve sandık kurulu mührünün sandık kurulu başkanı ile en az 2 üye tarafından en kısa zamanda ilçe seçim kurulu başkanlığına teslim edilmesi için gerekli emniyet tedbirleri alınacaktır. Güzergahlarda gerekli trafik tedbirleri alınarak yolun sürekli trafiğe açık olması sağlanacaktır. Oy pusulalarının yer aldığı torbaların muhafaza edileceği binalarda gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır. Oy pusulalarının yer aldığı torbaların muhafaza edileceği binalarda çevre aydınlatması ve kamera sistemlerinin çalışır vaziyette olması için gerekli tedbirler alınacaktır.

Mersin’de seçim sürecine ilişkin bütün tedbirleri aldığımızı, gerekli araç ve personel görevlendirmesini yaptığımızı bir kere daha ifade ediyor, huzur ve esenlik içinde bir seçim sürecinin yaşanmasını temenni ediyoruz.” – MERSİN